Kryzys wieku średniego, kryzys egzystencjalny, duszące poczucie, że życie nas przerosło. Kryzysy coraz liczniej dotykają naszego życia – prywatnego, społecznego i globalnego – eksperci zaś mówią, że doszliśmy do momentu nieusuwalnego wielokryzysu. Bartłomiej Dobroczyński i Agnieszka Jucewicz w książce "Tańcząc. Rozmowy o kryzysie i przemianie" dedykują swoje poszukiwania dróg wyjścia z tej sytuacji "wszystkim, którzy czują, że znaleźli się w miejscu, gdzie boli, czasem bardzo, i nie wiadomo, dokąd iść dalej ani co robić, bo stare sposoby radzenia sobie zawodzą". W rozmowie z Sylwią Paszowską prof. Bartłomiej Dobroczyński poruszył m.in. temat nieuniknionych kryzysów w życiu oraz ich roli w procesie przemiany.
Nieuniknione kryzysy życia
Kryzys to jedno z tych pojęć, które każdy intuicyjnie rozumie, ale trudno jednoznacznie zdefiniować. Człowiek buduje swoją tożsamość na opowieściach – narracjach, które nadają sens życiu.
Na początku warto zagłębić się w to, czym są kryzysy. Nie możemy ich uniknąć, bo istnienie kryzysów jest wpisane w naturę życia. Życie to ciągła fluktuacja, oscylacja, falowanie – mówi Bartłomiej Dobroczyński.
Profesor wyróżnił dwa podejścia do kryzysu. Pierwszym jest unikanie kryzysu za wszelką cenę, czyli zarządzanie życiem w taki sposób, by zminimalizować ryzyko, np. dbając o zdrowie, relacje czy finanse. Drugie podejście charakteryzuje się przygotowaniem mentalnym - skupieniem się na budowaniu odporności psychicznej i umiejętności adaptacji.
W kulturze chińskiej słowo "kryzys" łączy w sobie zarówno trudność, jak i szansę. Kryzys może być punktem zwrotnym, okazją do zmiany, a nie jedynie stratą. Najtrudniejsze w kryzysie jest to, że osacza nas, unieruchamia i przesłania codzienne życie. Jednak po wyjściu z kryzysu możemy zyskać nową perspektywę, przewartościować nasze priorytety i dostrzec nowe możliwości.
(cała rozmowa do posłuchania)
Posłuchaj wypowiedzi
Kryzys wieku średniego
Kryzys wieku średniego był z jednym tematów poruszanych w rozmowie. Prof. Dobroczyński porównał życie człowieka do lejka. W młodości mamy przed sobą szerokie horyzonty i nieskończone możliwości. Jednak każdy wybór, którego dokonujemy – wybór studiów, pracy, partnera – zamyka inne ścieżki.
W wieku średnim dostrzegamy, że nasze możliwości są coraz bardziej ograniczone. Codzienność, zobowiązania rodzinne, starzejący się rodzice, dzieci wymagające uwagi – to wszystko sprawia, że tracimy elastyczność i przestrzeń na spontaniczność.
To moment, kiedy zaczynamy zastanawiać się nad swoim życiem: Czy wybrałem dobrą drogę? Czy podjąłem właściwe decyzje?
Te refleksje bywają bolesne, ale są nieodłącznym elementem dojrzewania.
Ruch jako antidotum na kryzys
Kluczem do radzenia sobie z kryzysami jest mobilność – zarówno fizyczna, jak i mentalna. Taniec symbolizuje elastyczność, umiejętność zmiany perspektywy i adaptacji do nowych sytuacji.
Kryzys nas krępuje. Jeśli mamy w rzeczywistości, w relacji ze światem mieć jakiekolwiek szanse, to musimy być w ruchu. W takim sensie, żeby umieć zmieniać punkty widzenia, perspektywy, musimy się ruszać.
W sytuacjach kryzysowych najgorsze, co możemy zrobić, to zastygnąć. Kryzys wymaga działania, ruchu i otwartości na nowe rozwiązania.
W rozmowie Bartłomiej Dobroczyński nawiązał do koncepcji Carla Gustava Junga, według której życie dzieli się na dwie części: pierwszą, w której przystosowujemy się do świata, i drugą, w której zaczynamy refleksję nad sobą. W momencie kryzysu wieku średniego człowiek staje przed wyzwaniem zmiany swojego podejścia do życia.
W obliczu nieuniknionych ograniczeń zewnętrznych jedyną drogą jest praca nad sobą i akceptacja własnych wyborów. Kluczowe jest, by nie traktować kryzysu wyłącznie jako zagrożenia, ale dostrzegać w nim możliwość przewartościowania życia.
