Umbria to średniowieczne miasteczka, etruskie ślady, wzgórza porośnięte oliwkami i winnicami, trufle, wyrazista oliwa. Bartek Kieżun, dziennikarz kulinarny, podróżnik, fotograf i autor książki "Via Flaminia. Opowieści z Umbrii", postanowił nie tylko o Umbrii pisać, ale również w niej zamieszkać. Dziś dzieli życie między Polskę a Włochy i przekonuje, że czasem serce wie o wyborze miejsca do życia szybciej niż głowa.
Posłuchaj rozmowy
Gdzie leży Umbria?
Umbria znajduje się w środkowych Włoszech i jest jednym z dwóch włoskich regionów – obok sąsiedniego Lacjum. Od zachodu graniczy z Toskanią i Lacjum, a od wschodu z Marche. Region jest w dużej mierze górzysty i pagórkowaty, a jego krajobraz tworzą przede wszystkim Apeniny, doliny, lasy, gaje oliwne i winnice.
Umbria jest określana chwytliwym określeniem "cuore verde d’Italia", czyli "zielone serce Włoch" – mówi Bartek Kieżun.
Warunki geograficzne mają duże znaczenie zarówno dla krajobrazu, jak i lokalnego rolnictwa. Na wzgórzach uprawia się oliwki i winorośl, a w lasach występują m.in. trufle. Umbria różni się więc klimatem od wyobrażenia o Włoszech kojarzonych przede wszystkim z plażą i wysokimi temperaturami. W regionie występują chłodniejsze zimy, a górskie położenie sprzyja również silnym wiatrom. Bartek Kieżun zwraca uwagę na charakterystyczną tramontanę, czyli zimny wiatr występujący w różnych częściach Włoch. Latem wieczory także mogą być chłodne, szczególnie w wyżej położonych miejscowościach. To jedna z cech, które odróżniają Umbrię od nadmorskich regionów południowych Włoch. Tereny dzisiejszej Umbrii były zamieszkane przez różne ludy jeszcze przed powstaniem rzymskiego imperium. W zachodniej części regionu silne były wpływy Etrusków, jednej z najważniejszych cywilizacji przedrzymskiej Italii. Ich obecność szczególnie dobrze widoczna jest w okolicach Perugii. Jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków jest Porta Etruska w Perugii, monumentalna brama będąca pozostałością po etruskim mieście. W regionie zachowały się również etruskie nekropolie, grobowce i hipogea – podziemne kompleksy związane z pochówkami. Nazwa regionu pochodzi od Umbrów, jednego z najstarszych ludów zamieszkujących środkową Italię. Ich dziedzictwo jest ważnym elementem regionalnej tożsamości.
Via Flaminia to stara rzymska droga, która przebiega przez wszystkie główne miejscowości Umbrii – dodaje.
Została zbudowana w III wieku p.n.e. z inicjatywy cenzora Gajusza Flaminiusza. Łączyła Rzym z terenami położonymi nad Adriatykiem i miała duże znaczenie komunikacyjne oraz strategiczne. Trasa Via Flaminia prowadziła przez obszary dzisiejszej Umbrii, łącząc ważne miejscowości regionu. W książce Bartka Kieżuna pozwala połączyć w jednej opowieści różne elementy Umbrii: historię, architekturę, sztukę, krajobraz, kuchnię i współczesnych mieszkańców. To właśnie wokół tej drogi można dziś budować podróż po regionie, odwiedzając kolejne miejscowości i zabytki.
Asyż i Perugia
Najbardziej znanym miastem Umbrii jest prawdopodobnie Asyż, związany przede wszystkim ze św. Franciszkiem. Bazylika św. Franciszka jest jednym z najważniejszych zabytków regionu i miejsc pielgrzymkowych. Kompleks słynie również z wyjątkowych średniowiecznych fresków, w tym dzieł przypisywanych Giottowi. Region ma specyficzny charakter. Drugim obowiązkowym punktem podróży jest Perugia, stolica Umbrii. Miasto ma długą historię sięgającą czasów etruskich. Do dziś zachowały się elementy dawnych fortyfikacji i zabudowy. Perugia jest jednocześnie współczesnym ośrodkiem akademickim i kulturalnym. Jej położenie na wzgórzach sprawia, że miasto oferuje liczne punkty widokowe, a historyczne centrum zachowało średniowieczny charakter.
Jeden z kulinarnych symboli regionu
Umbria jest także ważnym regionem produkcji trufli. Występują tu różne gatunki, w tym trufle letnie i zimowe. Ich dostępność zależy od gatunku, sezonu i warunków pogodowych. Trufla ma bardzo intensywny aromat, ale jednocześnie jest produktem delikatnym. Dlatego jej smak łatwo zagłuszyć dodatkami o sztucznie wzmacnianym aromacie truflowym. W restauracji warto więc zwrócić uwagę na to, czy danie wykorzystuje świeżą truflę i czy nie jest nadmiernie wzbogacone olejem, masłem lub solą truflową.
Wbrew pozorom trufla ze swoim wyrazistym aromatem jest delikatnym grzybem i potrzebuje delikatnego tła, takiego jak makaron, odrobina masła, oliwy – mówi.
Kuchnia Umbrii jest mocno związana z lokalnym rolnictwem. Oprócz oliwy i trufli ważne są m.in. soczewica, sery, wędliny, mięso, warzywa i produkty zbożowe. Duże znaczenie ma sezonowość i wykorzystanie produktów dostępnych w najbliższej okolicy.
