Tomu i Tomiki: arcyciekawa rozmowa o naszym współczesnym języku
"Wszystko zależy od przyimka"
Agora 2014
Trzech profesorów w znakomitej rozmowie, przeplatanej anegdotami, historiami z przeszłości, cytatami z literatury i wspomnieniami z dzieciństwa. Głównym tematem jest oczywiście język polski i jego aktualna sytuacja. Prowadzący rozmowę Jerzy Sosnowski proponuje jeden z dziesięciu tematów, a potem... potem toczy się już samo. Profesorowie nie zawsze są zgodni, bywa, że zdania mają rozbieżne, cały czas podkreślają, że język polski jest dynamiczny, rozwija się i to, co jeszcze dziesięć lat temu było błędem, staje się poprawne, a to co wtedy było nowością albo całkiem się nie przyjęło, albo weszło do języka potocznego.
Bardzo ciekawy jest rozdział o wpływie nowych komunikatorów na język mówiony i pisany, o błyskawicznym przejściu z kontaktów listownych do kontaktów wirtualnych. Jest dyskusja o polskich zdrobnieniach i wyjątkowości naszego języka a także o stosowaniu form grzecznościowych Pan, Pani Państwo i próbach przechodzenia na ty. Dostajemy przy okazji sporą dawkę wiedzy historycznej i analizy stosunków społecznościowych. Skąd popularność formy Panie Andrzeju, pani Zosiu? Nie zawsze językoznawcy mają jednoznaczne odpowiedzi. Jak na przykład zwracać się do słynnego poety, albo reżysera? Czy forma "panie redaktorze" jest poprawna i dlaczego tak lubią jej używać politycy?
Nie można na pewno opuścić rozdziału o zapożyczeniach i inwazji języka angielskiego. Już wiadomo, że te zapożyczenia występują w różnych odmianach polszczyzny i w różnym natężeniu. Zdecydowanie różni się język pi-aru czy komputerowy od polszczyzny potocznej. Z drugiej strony w znaczeniowe luki weszły anglicyzmy, często inkorporowane przez nasz język. Ulubionym przykładem profesora Bralczyka jest słowo "klikać".
Bardzo interesujący jest rozdział poświęcony językowi młodzieżowemu i dynamice zmian jakie w nim zachodzą. Panowie wspominają swoje powiedzenia z młodości: kto dziś mówi "klawy", albo " w dechę" ? I podkreślają, że nowe słowa pojawiają się w gwarze w sferze akceptacji i sferze negacji.
Tematów do rozmowy nie brakuje, a jak zauważa Jerzy Sosnowski: rozmowa o języku jest nie tylko rozmową o języku, ale jest też namysłem nad kulturą i człowiekiem w ogóle.
