Środa, 18 lis 7 °C Jakość powietrza: Bardzo dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Szachy nie mają płci? A jednak mają swoje podziały

Szachy bywają nazywane najbardziej egalitarnym sportem świata, ale także tu widać nierówności, które głęboko zakorzeniły się w kulturze, systemie szkolenia i strukturach organizacyjnych. O drodze kobiet na szczyty szachowej hierarchii, o zderzeniu talentu z oczekiwaniami społecznymi, o stereotypach w rozmowie z Anną Piekarczyk, opowiedziała Kamila Kałużna-Turcza, instruktorka, sędzia i pierwsza w historii prezes Małopolskiego Związku Szachowego.

Szachy nie mają płci? A jednak mają swoje podziały
Zdjęcie ilustracyjne/Fot. pexels

Czy kobiety są "słabsze" w szachach?

Gdy mówimy o szachach, najczęściej myślimy o sporcie intelektualnym pozbawionym ograniczeń biologicznych. Tymczasem w kalendarzu turniejowym wciąż istnieją dwie odrębne kategorie: open oraz kobiece. Dla osób spoza środowiska bywa to zaskakujące. Dlaczego, skoro wynik partii zależy od umiejętności, nie od siły fizycznej, kobiety grają często osobno?

Rola kobiety w sporcie jest trudniejsza niż mężczyzny, ale nie jest nierealna. Wyboista i zależna od wielu czynników – mówi Kamila Kałużna-Turcza.

Kluczowy jest charakter, determinacja i osoby spotkane na drodze rozwoju, ale także presja społeczna, która wciąż nie działa na korzyść dziewczynek rozpoczynających przygodę z szachami.

(cała rozmowa do posłuchania)

Posłuchaj wypowiedzi

Współczesne badania kognitywistyczne i psychologiczne są tu jednoznaczne: nie istnieją dowody na to, że mózgi kobiet i mężczyzn różnią się tak, by determinować wynik w złożonych zadaniach intelektualnych. Natomiast ogromne znaczenie mają tzw. różnice środowiskowe, czyli oczekiwania rodziny, presja norm kulturowych oraz stereotypy, które młode osoby wchłaniają niemal nieświadomie. Szachy mają ich wyjątkowo długą historię: od Bobby’ego Fischera, po Garry’ego Kasparowa, który długo twierdził, że "są szachy i szachy kobiece". Dopiero po porażce z Judit Polgár publicznie przyznał, że jego wcześniejsze opinie były błędem.

Judit Polgár była ósmą zawodniczką świata, a w pojedynczych partiach wygrywała z absolutnymi gigantami. Jej historia była efektem bardzo wyjątkowego, wręcz eksperymentalnego systemu wychowania. Ojciec szachistki stworzył jej kompletnie skoncentrowany na szachach świat, który trudno porównać z codziennością większości dziewczynek. Najbardziej uderzające są dane dotyczące wieku dojrzewania. Dziewczynki zaczynają wycofywać się z intensywnej gry około 12. roku życia. To moment, w którym stereotypy i presja rówieśnicza zaczynają działać ze szczególną siłą.

Chodzi o to środowiskowe podejście. Mówi się, że dziewczynka musi być grzeczna, ułożona. Całe szczęście odchodzimy od tego stereotypu, że kobieta powinna zajmować się wyłącznie domowymi sprawami.

Badania z 2013 roku Rottenberga i Wolfzir pokazują dodatkowo coś bardzo istotnego: już kilkuletnie dziewczynki wiedzą, że "dobry szachista to chłopiec". Ta świadomość działa jak samospełniająca się przepowiednia, bo obniża motywację, zwiększa stres i przekłada się na realne wyniki.

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Zwrot w sprawie pochówku zamachowca z Krakowa. Zgłosił się ktoś z rodziny

    Ola Sobczak

  • News Radia Kraków

    News Radia KrakówWładze Krakowa zawiadomiły prokuraturę w sprawie ZIS. Chodzi o umowy z agencją PR

    Ola Sobczak

Najnowsze

  • Nerwowe utrzymanie Polski w Lidze Narodów. Cenny remis ze Szwecją (1:1)

  • DJ Staszek chce upamiętniać ofiary zamachu na Rynku Głównym. Miasto stawia warunki

  • News Radia Kraków
    News Radia Kraków

    W Wilkowisku wyschło źródło wody. Czy to skutek drążenia tunelu kolejowego?

  • TOPR ostrzega: W Tatrach bardzo trudne warunki. Lepiej ograniczyć górskie wycieczki

  • Wypadek na DK79 w Jaksicach. Ciężarówka potrąciła pieszą, droga była zablokowana

  • Czy odmowa pochówku może być karą za zbrodnię? Prof. Tadeusz Gadacz o godności człowieka