Przed hejnałem: Nazywany jest zabójcą XXI wieku – stres. Odczuwa go codziennie aż 85% Polaków. Nie widać tego gołym okiem, jednak długotrwałe działanie stresu pozostawia ślad w całym organizmie człowieka.
Posłuchaj wypowiedzi
Stres odczuwa codziennie prawie każdy z nas – z badań TNS OBOP wynika, że problem dotyczy 85% naszych rodaków. Badania pokazują też, że polski stres ma płeć, wiek, wykształcenie, wyznanie, a nawet poglądy polityczne. Dlaczego jedni stresują się bardziej niż inni? Co jest przyczyną zdenerwowania Polaków? Czym grozi długotrwałe odczuwanie stresu? I jak rozładowujemy nasze napięcie? Gośćmi Sylwii Paszkowskiej 24 czerwca były panie: Agnieszka Fusińska-Korpik - psycholog i terapeuta oraz Beata Schimscheiner - krakowska aktorka.
Agnieszka Fusińska-Korpik: Myślę, że liczba 85% jest liczbą zaniżoną gdyż stresuje się każdy. Jednej krótkiej definicji stresu nie ma gdyż jest to cały zespół reakcji począwszy od tych fizjologicznych a skończywszy na problemach natury psychologicznej. Stres jest bardzo demokratyczny, stresuje się każdy. Badania pokazują wiele czynników, które wpływają na to czy się stresujemy i jak sobie ze stresem radzimy. Jednym z takich czynników jest wykształcenie i wiek. Rozróżniamy dwa podstawowe rodzaje stresu: ostry i chroniczny. Pierwszy dotyczy nagłych wydarzeń, które szybko się zaczynają i szybko się kończą, są bardzo silne. Stres chroniczny natomiast trwa bardzo długo. Jest on np. związany z sytuacją ekonomiczną i tutaj zdecydowanie możemy mówić o pewnych grupach zawodowych, które np. wiążą się z niskimi zarobkami, niższym statusem ekonomicznym a co za tym idzie, z trudnościami życia codziennego.
Sylwia Paszkowska: Co z organizmem człowieka robi stres, zwłaszcza ten długotrwały?
Agnieszka Fusińska-Korpik: Nasz organizm reaguje na stres najpierw dość gwałtownie,wysyła sygnały alarmowe i to właśnie to dlatego budzimy się w nocy czy dostajemy gęsiej skórki. Jeśli ten stresor, bodziec czy sytuacja, która spowodowała nasz stan nie przechodzi, jeżeli staje się to stresem bardziej chronicznym to wtedy nasz organizm wyczerpuje się. Wtedy możemy mówić o braku energii, zniechęceniu, wyczerpaniu sił witalnych co może prowadzić do problemów natury psychologicznej np. depresji.
Sylwia Paszkowska: U wielu kobiet po 30. roku życia cierpiących na niepłodność, której nie udało się zdiagnozować przyczyną jest tak naprawdę wieloletnie działanie stresu.
Agnieszka Fusińska-Korpik: Stres tak samo jak psychika jest bardzo silnie powiązany z organizmem. O stresie mówimy często jak o zjawisku psychologicznym, natomiast kiedy się stresujemy nasz organizm staje się pewną bombą pełną hormonów, neuroprzekaźników czyli takich substancji, które powodują prawdziwe reakcje fizjologiczne i mogą prowadzić nawet do śmierci. Związek pomiędzy psychiką a ciałem jest więc bardzo silny.
Sylwia Paszkowska: W jakim wieku ludzie najbardziej się stresują? Czy da się wyszczególnić takie przedziały albo typy stresu jakie dopadają nas na różnych etapach życia?
Agnieszka Fusińska-Korpik: Jest to trudne ale rzeczywiście jest tak, że najsilniejszy stres jest deklarowany przez osoby, które są u szczytu kariery zawodowej, które stoją przed różnymi wyzwaniami życia codziennego, osiągają różne rzeczy, które muszą walczyć z bardzo wieloma wyzwaniami. Natomiast kiedy ten okres zawodowy, szczytowy kończy się stres wprawdzie nie zanika, ale jest może mniej silny i na pewno przyjmuje inną formę. Wiąże się wtedy bardziej z doświadczaniem siebie jako osoby nie aktywnej, takiej, która utraciła pewne zasoby, zdolności czy umiejętności.
Ze stresem można sobie radzić w różny sposób w zależności od tego jaki on jest. Niektórzy sprzątają, możemy też aktywnie sobie z nim radzić poprzez zapobieganie różnym konsekwencjom stresu, próbę ich przewidzenia oraz aktywne radzenie sobie z problemem. Niestety czasami jest tak, że nie kontrolujemy tego, co powoduje nasz stres i nie jesteśmy w stanie tak działać. Efektywną metodą poradzenia sobie ze stresem będzie zmiana naszego podejścia do sytuacji i szukanie wsparcia. Wsparcie społeczne jest niebagatelne i niedoceniane szczególnie we współczesnych czasach, kiedy odchodzimy od kontaktów międzyludzkich twarzą w twarz. Obecność drugiej osoby
pomaga nam sobie uświadomić, że nie jesteśmy sami ze swoimi problemami, że możemy się nimi z kimś podzielić. Wiele osób albo nie chce albo nie potrafi szukać kontaktu z drugiem człowiekiem nie chcąc obarczać innych swoimi trudnościami.
Szpital dr. Józefa Babińskiego w Krakowie prowadzi bezpłatny program „Wyprzedzić smutek”. Program jest skierowany do osób zdrowych które chcą dowiedzieć się czegoś o sobie, sprawdzić jaka jest ich odporność na stres, odporność psychiczna ale także dla osób które odczuwają już pewne trudności. Polega on na 2 konsultacjach, pierwsza ma charakter porad, druga jest bardziej konsultacją kontrolną. Każda osoba pełnoletnia może uczestniczyć w tym programie, nie jest wymagane zameldowanie na terenie Małopolski ani ubezpieczenie zdrowotne.
Beata Schimscheiner: Na zakończenie chciałabym przytoczyć wyczytaną gdzieś kiedyś mądrość: Jeżeli masz problem i potrafisz sobie z nim poradzić, to po co się nim martwić, a jeżeli nie potrafisz sobie z nim poradzić, to zmartwienie też ci nie pomoże.
