Sarna i jeleń to dwa różne gatunki, które wciąż bywają mylone. Różnice między nimi są znaczące – od wielkości i zachowania, po biologię i tryb życia. W Polsce saren jest dziś nawet 800-900 tysięcy, a ich obecność coraz częściej wchodzi w konflikt z działalnością człowieka. Gościem Sylwii Paszkowskiej był Michał Wieciech z Nadleśnictwa Niepołomice.
Posłuchaj rozmowy
W świadomości wielu osób sarna bywa utożsamiana z samicą jelenia, ale tak naprawdę to zupełnie dwa różne gatunki, choć należące do tej samej rodziny jeleniowatych. Sarna europejska w języku łacińskim określana jako Capreolus capreolus, oznacza dosłownie "małą kozę". Nie jest to przypadek, ponieważ zwierzęta te są zwinne, lekkie i bardzo dynamiczne w ruchu, co bardziej przywodzi na myśl gazele niż jelenie.
Jeśli spojrzymy na jelenia z Puszczy Niepołomickiej, to waży on między 150 a 200 kg. Natomiast jeśli spojrzymy na sarnę, samca z okolic Puszczy Niepołomickiej, czyli kozła, to waży on między 15 a 25 kg. Jak już jest taki naprawdę wypasiony, to może nawet do 30. To duża różnica nie tylko w wadze, ale równocześnie we wzroście.
Gdzie można spotkać sarny?
Sarny są dziś jednymi z najczęściej obserwowanych dzikich zwierząt w Polsce. Występują zarówno w lasach, jak i na otwartych terenach rolniczych. W okolicach Puszczy Niepołomickiej można wyróżnić dwa typy: sarny leśne i sarny polne, które często widuje się nawet przy drogach i na polach uprawnych. Nie jest rzadkością zobaczyć stado kilkunastu osobników żerujących na uprawach, szczególnie wczesną wiosną. W Polsce populacja saren należy dziś do najwyższych w historii badań, szacuje się ją na około 800-900 tysięcy osobników. Tak duża liczebność sprawia, że to właśnie sarny są najczęściej spotykanymi dużymi ssakami w krajobrazie. Ich dieta jest selektywna, nie jedzą wszystkiego jak np. bydło. Wybierają młode, delikatne rośliny, pędy i liście, co czyni je "wybrednymi konsumentami" ekosystemu.
Ciąża utajona i drapieżniki
Jedną z najbardziej fascynujących cech saren jest tzw. ciąża utajona. Okres godowy przypada na lipiec i sierpień, ale rozwój zarodka zostaje zatrzymany i rusza ponownie dopiero zimą. Dzięki temu młode rodzą się w maju i czerwcu, czyli wtedy, gdy warunki środowiskowe są najlepsze. Zdarza się, że jedna samica może być zapłodniona przez dwóch różnych samców w różnych okresach.
W naturze sarna żyje średnio 7-10 lat, choć w sprzyjających warunkach może dożyć nawet 15 lat. Jej życie nie jest jednak łatwe. Naturalnymi wrogami są m.in. wilki, lisy, kruki, a nawet koty w przypadku młodych osobników. Do tego dochodzą zagrożenia cywilizacyjne takie jak samochody, ogrodzenia i działalność człowieka. Jednym z największych zagrożeń są kolizje drogowe. Sarny potrafią biegać z prędkością nawet 60 km/h i wykonywać skoki do 10 metrów. Dlatego znaki ostrzegawcze z sylwetką zwierząt nie są przypadkowe, szczególnie w rejonach takich jak okolice Krakowa i pobliskich terenów leśnych. W razie wypadku najważniejsze jest zachowanie ostrożności i kontakt z numerem alarmowym – nie należy próbować samodzielnie pomagać rannemu zwierzęciu.
Sarna, jak każde dzikie zwierzę, może zareagować agresją, jeśli poczuje się osaczona. Zwykle jednak jej pierwszą reakcją jest ucieczka. Problem pojawia się, gdy człowiek próbuje ją przeganiać lub zbliżyć się zbyt gwałtownie, wtedy zwierzę może próbować się bronić.
