Samodzielne macierzyństwo wciąż obarczone jest wieloma stereotypami, a określenie „samotna mama” nie oddaje całej prawdy o kobietach, które każdego dnia łączą wychowanie dzieci z pracą zawodową i walką o własną przestrzeń. Gościnią Sylwii Paszkowskiej była Dominika Hapek – trenerka, mentorka, prelegentka i prezeska Fundacji Sama Mama. Na co dzień wspiera kobiety wychowujące dzieci bez partnera, łączy własne doświadczenia życiowe z profesjonalną działalnością edukacyjną i prawną, a także inspiruje do budowania niezależności oraz odwagi w podejmowaniu decyzji.
Wsparcie prawne i psychologiczne
W polskim społeczeństwie to właśnie kobiety – mamy i babcie – od pokoleń dźwigały ciężar wychowywania dzieci i organizowania życia rodzinnego. Podopieczne fundacji często zwracają uwagę na trudności związane z godzeniem rodzicielstwa z pracą zawodową i brakiem czasu dla siebie. Statystyki wskazują, że do niedawna aż 96% dzieci po rozwodzie rodziców pozostawało pod opieką matek. Obecnie coraz częściej sądy rekomendują opiekę naprzemienną, co daje dzieciom możliwość bliższego kontaktu z obojgiem rodziców i sprawia, że ojcowie coraz chętniej dostrzegają wartość swojej roli.
Kiedy rozstawałam się z tatą moich dzieci, otrzymałam ogromne wsparcie od mądrych ludzi. Ich rady, choć często trudne do przyjęcia w tamtym ciężkim czasie, okazały się niezwykle cenne. Pomagały mi dostrzegać konsekwencje podejmowanych decyzji i dawały siłę. To właśnie wtedy zrozumiałam, jak ważne jest wsparcie w chwilach niepewności – i dlatego postanowiłam stworzyć fundację, by inne kobiety także mogły mieć świadomość tego, co czeka je za rogiem.
Fundacja Sama Mama zapewnia kobietom realną pomoc w trudnych sytuacjach życiowych. Na terenie całej Polski współpracuje z prawnikami, którzy oferują bezpłatne pierwsze konsultacje. Obejmują one m.in. sprawdzanie i wypełnianie dokumentów. Jeśli konieczna jest reprezentacja w sądzie, usługi mają już charakter komercyjny, ale pierwszy kontakt i podstawowe porady są dla podopiecznych fundacji dostępne bez opłat.
Równie ważnym elementem działalności jest wsparcie psychologiczne. Z uwagi na szerokie grono odbiorczyń – nie tylko z Małopolski, ale i całej Polski – konsultacje odbywają się najczęściej online. Co więcej, fundacja coraz częściej odbiera sygnały od kobiet mieszkających za granicą, często w związkach międzykulturowych, gdzie kwestie opieki nad dziećmi i rozwodów bywają szczególnie trudne.
Edukacja i prewencja
Zdaniem Dominiki Hapek niezwykle istotna jest edukacja kobiet przed wejściem w związki i przed macierzyństwem. Podstawą jest dbanie o własny dobrostan i niezależność finansową. Wykształcenie i dobry zawód dają poczucie bezpieczeństwa – świadomość, że w razie potrzeby kobieta jest w stanie utrzymać siebie i dzieci.
Jeśli kobieta ma dobre wykształcenie i zawód, zawsze znajdzie dla siebie miejsce na rynku pracy i będzie w stanie się utrzymać. Wtedy relacja partnerska wygląda inaczej – jestem w niej nie dlatego, że muszę, ale dlatego, że chcę. Każdego dnia wybieram bycie z partnerem, bo jest mi z nim dobrze, bo czuję się kochana i akceptowana.
Ważnym elementem prewencji jest otwarte rozmówienie się z partnerem jeszcze przed narodzinami dzieci. Należy ustalić wspólną wizję macierzyństwa i ojcostwa, podział obowiązków oraz kwestie finansowe. Zbyt często kobiety wychodzą z założenia, że „jakoś to będzie”. Tymczasem brak ustaleń może prowadzić do sytuacji, w której po latach słyszą od partnera, że „nic nie robią”, „są rozrzutne” czy „nie mają żadnej wartości”.
Takie doświadczenia znacząco obniżają poczucie własnej wartości. Hapek podkreśla, że wbrew obiegowym opiniom również mężczyźni czują się przeciążeni, gdy wszystkie problemy – finansowe i emocjonalne – są przerzucane tylko na nich. Wspólne wypracowywanie równowagi jest więc kluczowe.
(Cała rozmowa do posłuchania)
