Próchnica zębów mlecznych, przedwczesna utrata uzębienia, nieprawidłowa higiena i zbyt późne wizyty u specjalistów mogą mieć poważne konsekwencje dla rozwoju całego narządu żucia. O tym, dlaczego warto dbać o mleczaki, kiedy po raz pierwszy odwiedzić ortodontę oraz czy każdą wadę zgryzu można dziś skutecznie leczyć, w rozmowie z Sylwią Paszkowską opowiedziała doktor Zofia Juszka, lekarz dentysta w trakcie specjalizacji z ortodoncji.
Posłuchaj rozmowy
Zdrowy zgryz zaczyna się od pierwszego zęba
Wielu rodziców wciąż uważa, że zęby mleczne nie wymagają szczególnej pielęgnacji, bo skoro i tak wypadną, nie warto inwestować czasu i pieniędzy w ich leczenie. Jest to jeden z najpoważniejszych błędów popełnianych w profilaktyce stomatologicznej dzieci. Zęby mleczne pełnią niezwykle ważną funkcję nie tylko w codziennym funkcjonowaniu dziecka, ale również w prawidłowym rozwoju całego zgryzu. Dlatego o higienę jamy ustnej należy dbać od momentu pojawienia się pierwszego zęba. Równie ważne są regularne wizyty kontrolne. W przypadku najmłodszych pacjentów stomatolodzy często zalecają kontrole nawet co trzy miesiące, ponieważ próchnica w zębach mlecznych rozwija się znacznie szybciej niż w uzębieniu stałym.
Jak tylko pierwszy ząbek się pojawi, należy czyścić go szczoteczką i pastą dwa razy dziennie – mówi Zofia Juszka.
Nie ma wątpliwości, że dieta ma ogromny wpływ na zdrowie zębów. Szczególnie niebezpieczne są częste przekąski i słodycze spożywane wielokrotnie w ciągu dnia. Kluczowe znaczenie ma również dokładne oczyszczenie zębów po jedzeniu. Najważniejsze jest jednak szczotkowanie wieczorne. – "Czyszczenie zębów przed snem jest w zasadzie kluczowe dla całej higieny jamy ustnej" – dodaje. Pozostawione na noc resztki jedzenia i płytka bakteryjna stwarzają idealne warunki do rozwoju próchnicy.
Dlaczego nie wolno lekceważyć próchnicy mleczaków?
Konsekwencje zaniedbań mogą być znacznie poważniejsze, niż wielu rodziców przypuszcza. Każdy nieleczony ubytek prowadzi do stopniowego niszczenia zęba. W skrajnych przypadkach konieczne jest jego usunięcie. A utrata zęba mlecznego przed naturalnym terminem może uruchomić cały łańcuch niekorzystnych zmian. Po ekstrakcji dochodzi do zaniku kości i zmniejszenia ilości miejsca przeznaczonego dla przyszłych zębów stałych. Sąsiednie zęby zaczynają się przesuwać, co może doprowadzić do stłoczeń i zaburzeń wyrzynania kolejnych zębów.
Każda wada może być pogorszona przez złą higienę. Wiele osób może nie wiedzieć, jak prawidłowo czyścić zęby – mówi Zofia Juszka.
W efekcie zęby stałe mogą pozostać zatrzymane w kości, a dziecko może doświadczać przewlekłych urazów błony śluzowej. Niewłaściwie ustawione zęby często powodują przygryzanie policzków lub języka, co jest bolesne i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Kiedy po raz pierwszy odwiedzić ortodontę?
Rodzice często zastanawiają się, czy konieczna jest osobna konsultacja ortodontyczna, skoro dziecko regularnie odwiedza stomatologa. Stomatolog dziecięcy zwykle potrafi wychwycić pierwsze nieprawidłowości. Mimo to istnieją dwa momenty, kiedy konsultacja ortodontyczna jest szczególnie wskazana. Pierwsza powinna odbyć się około szóstego roku życia, gdy zaczynają pojawiać się pierwsze zęby stałe. To właśnie wtedy można ocenić kierunek ich wyrzynania oraz rozwój szczęk. Drugi ważny moment przypada około dziewiątego roku życia. Jeśli wcześniejsza kontrola nie wykazała nieprawidłowości, warto ponownie sprawdzić, czy rozwój zgryzu przebiega prawidłowo.
Leczenie ortodontyczne dzieci jest refundowane przez NFZ, ale tylko do ukończenia 12. roku życia. Zdaniem wielu specjalistów stanowi to poważny problem. Szczególnie dotyka on chłopców, którzy dojrzewają później niż dziewczynki. W ortodoncji ogromne znaczenie ma tzw. skok wzrostowy, okres bardzo intensywnego wzrostu organizmu, kiedy niektóre aparaty ortodontyczne działają najskuteczniej. U dziewcząt ten moment przypada zwykle około 11.-12. roku życia, natomiast u chłopców często dopiero między 13. a 14. rokiem życia. Oznacza to, że wielu chłopców traci możliwość skorzystania z refundowanego leczenia właśnie wtedy, gdy mogłoby ono przynieść najlepsze efekty. Dodatkowym problemem są długie kolejki do ortodontów przyjmujących w ramach NFZ.
