Niedawne wydarzenia w Nowym Targu uwidoczniły skomplikowaną sytuację prawną i medyczną dotyczącą przerywania ciąży w Polsce. Tragiczna śmierć młodej kobiety ponownie wywołała debatę na temat zagrożeń związanych z ciążą oraz interpretacji przepisów prawnych dotyczących aborcji. Sylwia Paszkowska rozmawiała w audycji Przed Hejnałem z dr Magdaleną Grzyb, współautorką książki „Kobieta-ciąża-zarodek-dziecko: Prawne aspekty przerywania ciąży” i prof. Hubertem Hurasem, od 2014 roku pełniącym funkcję konsultanta wojewódzkiego do spraw położnictwa i ginekologii.
Profesor Huras wskazał na różnorodność przypadków położniczych, które mogą prowadzić do śmierci matki i dziecka. Szczególnie krytyczne są sytuacje, w których dochodzi do odpłynięcia wód płodowych poniżej 22 tygodnia ciąży. W takich przypadkach rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników są jasne: pacjentka powinna być informowana o ryzykach i podejmować świadome decyzje dotyczące kontynuacji ciąży.
Miałem okazję współtworzyć rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące rozpoznawania i postępowania w ciążach powikłanych przedwczesnym odpływaniem płynu owodniowego. W rekomendacjach jasno piszemy, że poniżej 22 tygodnia ciąży pacjentka powinna być poinformowana o słabych rokowaniach, jeżeli chodzi o rozwój płuc i dalszy rozwój płodu. Pacjentka jest narażona również na powikłania infekcyjne, łącznie z rozwinięciem wstrząsu septycznego. Ostateczną decyzję podejmuje kobieta, ale 80% z nich wybiera zakończenie ciąży - mówi prof. Hubert Huras
Dr Magdalena Grzyb zwróciła uwagę na genezę przepisów prawnych, które często były tworzone bez konsultacji z ekspertami medycznymi. Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz późniejsze wyroki Trybunału Konstytucyjnego były formułowane głównie przez prawników i osoby związane z kościołem katolickim, bez uwzględnienia faktów medycznych. Taka sytuacja prowadzi do tzw. "efektu mrożącego" - lekarze obawiają się odpowiedzialności karnej, chociaż podejmowane przez nich decyzje są zgodne z prawem.
Polska przegrała kilka ważnych spraw przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Dotyczyło to przypadków, w których ustawa, obowiązująca od 30 lat, nie była w prawidłowy sposób egzekwowana. Środowisko lekarzy bało się postępować zgodnie z prawem ze względu na ewentualną odpowiedzialność karną. Jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 roku, który w dużym stopniu kodyfikuje powoływanie się na klauzulę sumienia przez lekarzy, ale dodajmy indywidualnych lekarzy, a nie przez całe szpitale czy podmioty medyczne. Lekarzom podsuwało się klauzulę sumienia do podpisania i była to presja środowiskowa, która panowała w pewnych placówkach. Jest to bardzo skomplikowany, socjologiczny problem - mówi dr Magdalena Grzyb
191www.journals.viamedica.pl/ginekologia_perinatologia_praktGinekologia i Perinatologia Praktyczna 2023tom 8, nr 3–4, strony 191–198Copyright © 2023 Via MedicaISSN 2451–0122e-ISSN 2451–1943REKOMENDACJEAdres do korespondencji: Hubert Huras, Klinika Położnictwa i Perinatologii, Uniwersytet Jagielloński, Collegium Medicum w Krakowie,e-mail: huberthuras@wp.plRekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologówi Położników dotyczące rozpoznawania i post ępowaniaw ciążach powikłanych przedwczesnym odpływaniempłynu owodniowego
https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&q=Rekomendacje+Polskiego+Towarzystwa+Ginekolog%C3%B3w+i+Po%C5%82oz%CC%87nik%C3%B3w+dotycz%C4%85ce+rozpoznawania+i+post+%C4%99powania+w+ci%C4%85z%CC%87ach+powik%C5%82anych+przedwczesnym+odp%C5%82ywaniem+p%C5%82ynu+owodniowego
Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące rozpoznawania i postępowania w ciążach powikłanych przedwczesnym odpływaniem płynu owodniowego
Zmiany w prawie aborcyjnym w Polsce, zwłaszcza po wyroku Trybunału Konstytucyjnego w 2020 roku, wprowadziły nową dynamikę w opiece nad ciężarnymi. Wiele przypadków, które wcześniej były klasyfikowane jako poważne wady płodu, obecnie są kwalifikowane jako zagrożenie dla zdrowia lub życia kobiety. Statystyki pokazują, że liczba legalnych zabiegów przerwania ciąży z tych powodów wzrosła, co wskazuje na zmianę w interpretowaniu przypadków przez środowisko medyczne. Naczelna Rada Lekarska w swoim stanowisku z września 2023 roku wyraziła oczekiwanie, że powstaną regulacje prawne, które zapewnią lekarzom warunki do wykonywania zawodu bez zagrożenia ryzykiem poniesienia odpowiedzialności karnej, wynikającego z rozbieżności interpretacyjnych przepisów.
Istnieje pilna potrzeba stworzenia bardziej precyzyjnych i jednoznacznych przepisów prawnych dotyczących przerywania ciąży. Środowisko medyczne podkreśla konieczność jasnych regulacji, które pozwolą lekarzom na wykonywanie swojego zawodu bez obaw przed odpowiedzialnością karną. Tylko w ten sposób można zapewnić pacjentkom realny dostęp do świadczeń medycznych, które są legalne i zgodne z aktualną wiedzą medyczną.
(cała rozmowa do posłuchania)
