Jak opowiedzieć o ludziach nie przez malarstwo czy rzeźbę, ale przez gesty pomocy, codzienne drobiazgi i historie, które tworzą naszą wspólnotę? Tego wyzwania podjął się artysta Alek Janicki, inicjator projektu i kurator wystawy "Polaków portret własny 2022-2025", realizowanego wspólnie z Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie. Gośćmi Sylwii Paszkowskiej byli Alek Janicki, pomysłodawca projektu i Magdalena Misiak, specjalistka ds. PR i promocji MOCAK.
Początek. Wojna i obywatelski zryw
Inspiracją do przedsięwzięcia była legendarna wystawa "Polaków portret własny" z 1979 roku w Muzeum Narodowym w Krakowie, wielowymiarowa panorama tysiąca lat polskiej kultury, od portretów trumiennych po sztukę XX wieku. Dziś, ponad czterdzieści lat później, Alek Janicki podejmuje dialog z tamtą tradycją. Jego celem nie jest już stworzenie galerii portretów w klasycznym sensie, lecz pokazanie Polaków poprzez ich działania społeczne, gesty solidarności i artefakty codzienności, które odzwierciedlają współczesne doświadczenia.
W 2022 roku byłem w trakcie współpracy z architektami ze Lwowa. Doszliśmy do wniosku, że musimy jakoś wyrazić swoje wsparcie. Decyzją, która zapadła był koncert na rzecz Ukrainy. Pamiętajmy exodus na dworcu w Krakowie, gdzie setki tysięcy ludzi uciekało przed grozą wojny, a myśmy ich przyjmowali do swoich domów. To było zjawisko niezwykłe – społeczny zryw, otwartość ludzi na ludzi – mówi Alek Janicki.
Ten obywatelski impuls stał się fundamentem projektu. To nie tylko opowieść o wojnie, ale także o pamięci społecznej i o tym, jak gesty solidarności budują obraz współczesnej Polski.
(cała rozmowa do posłuchania)
Posłuchaj wypowiedzi
Artefakty codzienności
Podstawą wystawy mają być przedmioty i historie przekazane przez zwykłych ludzi – pamiątki, które powstały w kontekście pomocy uchodźcom i działań społecznych. Chodzi o ślady naszych interpersonalnych kontaktów. To może być kartka od dziecka z podziękowaniem za Wigilię, książka podarowana przez ukraińskiego artystę, ale też zwykłe rzeczy, ponieważ to one dokumentują nasze relacje i pamięć społeczną.
Muzeum MOCAK zachęca wszystkich, którzy uczestniczyli w niesieniu pomocy, by podzielili się swoimi pamiątkami i historiami. Zgłoszenia przyjmowane są do 15 września, a przekazane przedmioty staną się częścią wspólnej opowieści o solidarności. Wystawa "Polaków portret własny 2022-2025" zostanie otwarta 24 października o godzinie 18:00 i potrwa do 15 lutego 2026 roku. Towarzyszyć jej będą wydarzenia, spotkania i programy edukacyjne, które mają stworzyć przestrzeń do dialogu.
Więcej o wystawie TUTAJ
