W Krakowie trwa budowa długo wyczekiwanego Centrum Muzyki. Choć obiekt nie jest jeszcze ukończony, jego otoczenie już teraz zyskało wyjątkowy element – pięć muzycznych ławek, zaprojektowanych i wykonanych przez rzeźbiarza Mirosława Bacę. Ich historia zaczęła się od niecodziennego wydarzenia: podczas budowy na fasadę spadło drzewo. Agencja Rozwoju Miasta, zarządzająca inwestycją, postanowiła wykorzystać materiał, zamiast go usuwać. Tak powstał pomysł na stworzenie rzeźbiarskich ławek z drewna jesionowego.
Inspiracja muzyką
Ławki Mirosława Bacy nie są zwykłymi siedziskami – ich forma przywodzi na myśl instrumenty muzyczne. Choć nie naśladują konkretnych obiektów, wyraźnie odwołują się do świata muzyki poprzez rytm, powtarzalność i harmonię kształtów. Rzeźbiarz podkreśla, że interesowała go nie tyle dosłowna reprezentacja instrumentów, ile przestrzeń muzyki, rytm i harmonia.
Bardziej niż konkretne instrumenty interesuje mnie przestrzeń muzyki – jej rytm, harmonia i precyzja wykonania, które odnajduję zarówno w dziele muzycznym, jak i w samych instrumentach. Inspiracją stała się dla mnie ich forma i naturalne materiały, z których powstają. Stąd ławki mają charakter nie dosłownego instrumentu, lecz wizualnego odniesienia do muzyki – do rytmu, powtarzalności i harmonii. Pięć ławek, utrzymanych w podobnym kształcie, tworzy układ dekoracyjny, perforowany, otwierający przestrzeń i dający poczucie ciągłości z muzyką.
Jesion, z którego zostały wykonane, ma bardzo twardą i kapryśną strukturę – pęka, skręca i zmienia się z upływem czasu. Ten naturalny proces został wpisany w koncepcję projektu. Ławki mają pękać i starzeć się w naturalny sposób, bez użycia chemicznych impregnatów, zyskując z biegiem lat jeszcze bardziej organiczny charakter.
Rzeźby i muzyka – kolejne projekty
25 września 2025 roku w Filharmonii Krakowskiej odbędzie się wystawa rzeźb Mirosława Bacy. Wydarzeniu będzie towarzyszył koncert – dzieło muzyczne Karola Osmana, skomponowane specjalnie do rzeźb artysty. To kolejny etap długofalowej współpracy rzeźbiarza ze środowiskiem muzycznym i instytucjami kultury w Krakowie.
Będą to rzeźby o muzyce – część większego projektu, który rozpocząłem kilka lat temu w różnych częściach świata. Udało mi się skompletować znaczną część prac i teraz pokażę je w Filharmonii, wcześniej prezentowane były m.in. w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha. Docelowo chciałbym, aby te rzeźby trafiły do krakowskich instytucji muzycznych.
Mirosław Baca pełni również funkcję prezesa Fundacji Fort Kosocice, która działa na rzecz rewitalizacji dawnych fortyfikacji Krakowa. Wspólnie z krakowską ceramiczką, tworzącą pod pseudonimem Candeluna, artysta prowadzi pracownię w Forcie Kosocice. Tam narodziła się inicjatywa stworzenia parku rzeźb i centrum rezydencji artystycznych dla twórców z całego świata. Projekt ten wpisuje się w szerszą strategię miasta, zakładającą rewitalizację Twierdzy Kraków i przekształcenie jej w przestrzeń kulturalną oraz turystyczną. Fundacja planuje przeprowadzić gruntowną modernizację historycznego budynku oraz zagospodarować czterohektarowy teren wokół fortu, tworząc nowe miejsce rekreacji i sztuki.
(Cała rozmowa do posłuchania)
