Sztuczna inteligencja staje się nieodłącznym elementem naszego codziennego życia, a jej wpływ na społeczeństwo budzi coraz większe zainteresowanie i kontrowersje. W najnowszym odcinku audycji "Przed hejnałem" goście Sylwii Paszkowskiej zastanawiali się nad tym, jak AI może wpływać na równość społeczną, jakie wyzwania stawia przed nami automatyzacja oraz w jaki sposób technologia może wspierać naszą kreatywność. Rozmówcy podkreślili znaczenie krytycznego myślenia i świadomego korzystania z rozwiązań AI, które mogą zarówno wzbogacać nasze życie, jak i prowadzić do niezamierzonych konsekwencji. W audycji wzięli udział: Agata Bisping (Obserwatorium Trendów dla Kultury KBF, Szkoła Doktorska AGH, SoTechLab KSSiT), Katarzyna Cieślak (Szkoła Doktorska AGH, SoTechLab KSSiT) i Michał Sarapata, producent muzyki elektronicznej.
Problem reprezentatywności danych
Jednym z głównych tematów rozmowy była kwestia reprezentatywności danych używanych do trenowania asystentów głosowych. Współczesne algorytmy często są skoncentrowane na formach męskoosobowych, co prowadzi do sytuacji, w których kobiety mogą napotykać trudności w interakcjach z systemami AI. Przykładem może być sytuacja, w której kobieta dzwoniąc na infolinię banku używa żeńskich końcówek czasowników i nie zostaje zrozumiana przez bota, co jest wynikiem niedostatecznego uwzględnienia danych żeńskich w zestawach uczących.
Projektowanie przyszłości
Agata Bisping zwróciła uwagę na to, że przyszłość można projektować, ale jej przewidzenie jest niemożliwe. W kontekście AI chodzi o wyobrażenie sobie różnych scenariuszy, które mogłyby zachęcać ludzi do działania na rzecz dobra wspólnego. Obawy związane z tym, że AI mogłaby myśleć przeciwko nam, przeradzają się w lęk przed utratą kontroli nad technologią. W tym kontekście niezbędne jest rozwijanie koncepcji współpracy między ludźmi a AI, co pozwoliłoby na bardziej harmonijne wykorzystanie tych technologii.
Przyszłość da się zaprojektować, nie da jej się przewidzieć. Nie ma danych o przyszłości, w związku z czym nie możemy jej przewidywać, możemy ją prognozować i wtedy mówimy np. o działaniach prognostycznych czy statystycznych, a gdy chcemy ją projektować, to musimy wyobrazić sobie różne możliwe ewentualności. Myślę, że aktualnie najbardziej obawiamy się tego, że maszyny w pewnym momencie zaczną myśleć nie za nas, ale przeciwko nam. Trudno nam jest sobie wyobrazić sytuację, w której sztuczna inteligencja nam towarzyszy i pomaga nam w realizacji naszych celów - mówi Agata Bisping
Automatyzacja pracy a nierówności społeczne
Daron Acemoglu, tegorocznego laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, wskazuje w swoich badaniach, że AI automatyzuje pewne procesy, ale przede wszystkim wpływa na pracowników z wyższymi kwalifikacjami.
Badania, które Daron Acemoglu opublikował cztery lata temu, mówiły o tym, że sztuczna inteligencja, która pozwala zautomatyzować pewne procesy, zabiera tak naprawdę te prace, które już wcześniej były zautomatyzowane, a wspiera te osoby, które korzystają z danych i mają wysokie kwalifikacje. Gdybyśmy zaczęli wyobrażać sobie taką przyszłość, w której sztuczna inteligencja jest trenowana do bycia partnerem w rozwiązywaniu naszych wyzwań czy trudności codziennych, wtedy moglibyśmy spróbować myśleć o tym, że technologie faktycznie mogą wyrównać nierówności społeczne - wyjaśnia Agata Bisping
Możliwości wykorzystania AI w pracy twórczej
Michał Sarapata zauważył, że AI może być wykorzystywana w technicznych aspektach produkcji muzycznej, co pozwala na skupienie się na bardziej kreatywnych zadaniach. Automatyzacja rutynowych zadań może być dużym ułatwieniem dla twórców, a także sposobem na oszczędzanie kosztów. Jednak nie wszystkie aspekty obecności AI na rynku muzyczny są tak optymistyczne.
W kontekście zastępowalności muzyki pisanej do reklam jestem czarnych myśli. Tylko wyjątkowe marki, które chcą by identyfikowano je z luksusem czy artyzmem, zatrudniają kompozytora. Najlepiej osobę o jakimś nazwisku, żeby kontekst twórcy coś wniósł do sprawy. Natomiast w przypadku filmu, kiedy trzeba złapać kontekst całości, trzeba spędzić czas z reżyserem czy z twórcami i zrozumieć taki klimat, to tutaj w moim odczuciu ten komponent ludzki jest nadal kluczowy - mówi Michał Sarapata
Refleksja nad technologią i jej wpływem w Aptece Designu
W kontekście wpływu technologii na społeczeństwo, ważne jest, aby zadawać pytania o konsekwencje jej użycia. Dyskusje na temat AI powinny koncentrować się na większej świadomości dotyczącej wykluczeń w technologii. Przykładem może być spotkanie zaplanowane na 29 października w Aptece Designu [więcej informacji: TUTAJ], gdzie zostaną poruszone kwestie związane z tym, czy nowe technologie mogą generować nierówności społeczne.
(cała rozmowa do posłuchania)
