Uniwersytety Trzeciego Wieku to dziś nie tylko miejsca nauki, ale przede wszystkim przestrzeń aktywności i samorealizacji dla osób starszych. O idei edukacji senioralnej, potrzebie wspólnoty i sile nauki w późniejszym wieku z Sylwią Paszkowską porozmawiali prof. Kazimierz Wiech, założyciel i kierownik UTW przy Uniwersytecie Rolniczym, uhonorowany Medalem Senatu RP podczas Gali Złotego Jubileuszu Uniwersytetów Trzeciego Wieku oraz dr Małgorzata Jantos, wykładowczyni Jagiellońskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku.
Prof. Kazimierz Wiech, twórca i kierownik UTW przy Uniwersytecie Rolniczym, został uhonorowany Medalem Senatu Rzeczypospolitej Polskiej za wieloletnią działalność na rzecz środowiska seniorów. Pod jego kierunkiem Uniwersytet stał się jedną z największych tego typu placówek w Krakowie.
Uniwersytet otwarty dla każdego. Nowe spojrzenie na edukację
UTW prowadzony przez prof. Wiecha opiera się na trzech filarach: różnorodności, integracji i atmosferze przyjazności. Zajęcia obejmują zarówno wykłady naukowe, jak i aktywności rozwijające – od kursów językowych, przez warsztaty komputerowe, po spotkania z naukowcami i artystami. Nie mniej ważne są wycieczki edukacyjne, często łączące elementy przyrody, kultury i historii. To właśnie one są jednym z najskuteczniejszych sposobów integracji słuchaczy.
Uniwersytet Trzeciego Wieku daje mi ogromnie dużo satysfakcji, rozwija moje kontakty, bo kocham kontakty z ludźmi, poznawanie ich. Przez te piętnaście lat cały czas czuję satysfakcję z bycia z coraz większą grupą. W tym czasie powstało wiele znajomości. Może nie jest to rodzina, ale ktoś bliski, z którym inaczej się porozumiewa – mówi prof. Kazimierz Wiech.
Uniwersytet Trzeciego Wieku przy Uniwersytecie Rolniczym nie stawia barier. Nie wymaga określonego wieku ani wykształcenia. O przyjęciu decyduje przede wszystkim potrzeba bycia wśród ludzi i chęć rozwoju. W gronie studentów są zarówno emerytowani naukowcy, jak i osoby, które nigdy nie miały kontaktu z uczelnią.
Przyjmujemy każdego bez ograniczeń wiekowych. Ludzie bardzo często szukają merytorycznych wykładów, które mamy, ale też kontaktu z ludźmi. Tworzą się grupy, a ja z przyjemnością obserwuje te zaprzyjaźnione osoby – mówi prof. Kazimierz Wiech.
Podczas pandemii UTW nie zawiesił działalności – przeciwnie, wykorzystał kryzys jako impuls do rozwoju kompetencji cyfrowych uczestników. Wprowadzono zajęcia online, szkolenia z obsługi komputera i komunikatorów, a dziś wiele wykładów odbywa się w formule hybrydowej. Seniorzy, którzy nie mogą przyjść na zajęcia, uczestniczą w nich zdalnie. To dowód, że wiek nie jest przeszkodą w korzystaniu z nowoczesnych technologii, jeśli stworzy się odpowiednie warunki i wsparcie. Program Jagiellońskiego UTW różni się nieco od oferty UTW Uniwersytetu Rolniczego, jest humanistyczny, skupiony na kulturze, filozofii. Część zajęć odbywa się online, idea pozostaje ta sama, by dać ludziom możliwość spotkania, rozmowy, rozwoju intelektualnego i emocjonalnego.
(cała rozmowa do posłuchania)
Posłuchaj wypowiedzi
Na obu uczelniach największym powodzeniem cieszą się zajęcia językowe. Angielski, niemiecki, włoski i hiszpański przyciągają tak wielu chętnych, że grupy wypełniają się w ciągu kilku dni od ogłoszenia naboru. Jednak nauka języków ma tu głębszy sens. Chodzi im nie tyle o perfekcyjną znajomość języka, ile o trening umysłu. Regularna nauka stymuluje pamięć, koncentrację i poczucie sprawczości. To swoista gimnastyka intelektualna, która realnie wpływa na jakość życia i kondycję psychiczną osób starszych.
Kobiety w roli głównej
Statystyki nie pozostawiają złudzeń, ponieważ nawet 90 procent uczestników UTW stanowią kobiety. Często są to osoby, które po latach poświęconych rodzinie i pracy zawodowej chcą wreszcie zrealizować własne potrzeby. Uniwersytety stają się dla nich miejscem samorealizacji, towarzyskiego wsparcia i poczucia sensu.
Kobiety są chłonne aktywne, pracują. Na emeryturze chcą się uczyć. Kobiecy umysł nie koncentruje się wyłącznie na programach telewizyjnych, ponieważ chcemy więcej – mówi dr Małgorzata Jantos.
Coraz częściej jednak do UTW trafiają także małżeństwa. To nowy, pozytywny trend, pokazujący, że wspólne uczenie się może łączyć także w dojrzałym wieku. Uniwersytety Trzeciego Wieku to dziś nie tylko instytucje edukacyjne, ale społeczności ludzi ciekawych życia. To miejsca, w których seniorzy odzyskują wiarę w siebie, zawierają przyjaźnie, rozwijają pasje i uczą się nie po to, by się nauczyć, ale by się uczyć.
