Pretekstem do rozmowy na temat seksualności osób z niepełnosprawnościami jest reportaż "Seks, miłość i tlen" autorstwa Moniki Meleń, który pokazuje, że intymność i bliskość to potrzeby uniwersalne, dotyczące każdego człowieka – bez względu na jego stan zdrowia, wygląd czy wiek. To opowieść przede wszystkim o miłości i bliskości, które są ważne nie tylko dla osób pełnosprawnych i wpisujących się w kulturowy kanon piękna. W społeczeństwie wciąż funkcjonuje przekonanie, że potrzeby seksualne są zarezerwowane wyłącznie dla ludzi młodych, zdrowych i "atrakcyjnych" według dominujących standardów. Tymczasem miłość nie zna takich granic – to uczucie dostępne dla każdego, również dla osób z niepełnosprawnościami, które pragną czułości i relacji na równi z innymi. Gościniami Sylwii Paszkowskiej były Monika Meleń, reportażystka i dokumentalistka oraz Antonina Dębogórska, seksuolożka. Prapremiera reportażu 25 marca o godzinie 18.10. Pełna wersja w niedzielę 30 marca o godz. 16.10.
Związek? Nie, to pewnie asystent...
Seksualność wciąż jest tematem tabu – rzadko mówi się o niej otwarcie, a jeśli już, to często w sposób pełen żartów, dystansu czy nawet wstydu. Osoby, które nie wpisują się w stereotyp "idealnego" partnera czy partnerki, bywają ignorowane w dyskusji o życiu intymnym. Jest to ogromna niesprawiedliwość, ponieważ potrzeby seksualne to naturalna część ludzkiego życia – niezależnie od wieku, wyglądu czy sprawności fizycznej.
Reportaż jest o miłości, czułości, bliskości. Te potrzeby są ważne dla każdego, nie tylko dla osób zdrowych, pięknych i wyglądających idealnie – mówi Monika Meleń.
Jednym z problemów jest społeczne postrzeganie związków osób z niepełnosprawnościami. Kiedy ludzie widzą np. kobietę poruszającą się za pomocą wózka, a obok niej jest mężczyzna, często automatycznie zakładają, że jest to jej asystent lub opiekun, a nie partner. Przez to trudno jest zaakceptować fakt, że osoby z niepełnosprawnościami mogą być w szczęśliwych, pełnych miłości i namiętności relacjach.
Ludziom nie przychodzi do głowy, że to może być para, mogą się kochać i widzieć w sobie coś pięknego, być w sobie zakochani – mówi Monika Meleń.
Przykładem jest bohaterka reportażu, Renata, 49-letnia kobieta o rudych włosach i silnym temperamencie, która od 30 lat jest w szczęśliwym związku. Renata porusza się na wózku elektrycznym. Mimo to czuje się piękną, pewną siebie kobietą, kochaną i akceptowaną przez swojego partnera.
Prawo do odczuwania przyjemności to kwestia godności. Reportaż "Seks, miłość i tlen"
(cała rozmowa do posłuchania)
Posłuchaj wypowiedzi
Szokujący brak świadomości
Niepełnosprawność często redukowana jest wyłącznie do kwestii medycznych i rehabilitacyjnych, a sfera seksualna jest spychana na margines. Bohaterka reportażu przyznaje, że dostaje wiadomości z pytaniami wprost: "Czy pani w ogóle uprawia seks?", "Czy pani ma narządy?". Takie komentarze pokazują, jak niewiele osób dostrzega, że życie intymne to nie tylko przywilej zdrowych, ale prawo każdej osoby.
Ten temat jest bardzo ważny. Osoby, które ze strony swojego ciała doświadczają wiele cierpienia, tym bardziej powinny być uczone dobrego kontaktu z ciałem i czerpania przyjemności – mówi Antonina Dębogórska.
W rzeczywistości seksualność jest nierozerwalnie związana z poczuciem własnej wartości i godności. Dla wielu osób z niepełnosprawnościami odkrywanie swojego ciała, poznawanie jego reakcji i odczuwanie przyjemności to kluczowy element poczucia człowieczeństwa.
Galeria zdjęć
Potrzeba zmiany społecznego spojrzenia
Do zmiany sytuacji osób z niepełnosprawnościami, potrzebna jest przede wszystkim zmiana mentalności społeczeństwa. Ważne jest, by rodzice osób z niepełnosprawnościami, przestali traktować temat seksualności jako temat tabu i pomagali swoim dzieciom w rozwijaniu zdrowej relacji z własnym ciałem.
Ważne, by rodzice nie wstydzili się rozmawiać ze swoimi dziećmi o ich potrzebach – mówi Monika Meleń.
Kluczowe jest mówienie o tych tematach otwarcie i bez uprzedzeń. Każdy człowiek ma prawo do miłości, bliskości i seksualności, jest to przekaz, który powinien stać się częścią społecznej świadomości.
Mam nadzieję, że będzie coraz więcej takich rodziców, którzy chcą rozmawiać, ale też osób, które odważą się myśleć na poważnie o swoich potrzebach i o nich mówić. Czy jesteśmy pełnosprawni, czy poruszamy się za pomocą wózka, jesteśmy osobami, które mają ciało i odczuwają realny świat. Trzeba to normalizować i o tym rozmawiać – mówi Antonina Dębogórska.
Tytuł reportażu Moniki Meleń – "Seks, miłość i tlen" – nie jest przypadkowy. Tak jak tlen jest niezbędny do życia, tak samo miłość i intymność są kluczowe dla dobrostanu psychicznego każdego człowieka.
Osoby z niepełnosprawnościami nie potrzebują litości ani odseparowania od sfery seksualnej. Potrzebują akceptacji, szacunku i przestrzeni do realizowania swoich potrzeb w sposób godny i świadomy. Ich życie intymne nie powinno być tematem tabu – powinno być traktowane normalnie, ponieważ jest normalne.
