Jeszcze kilkadziesiąt lat temu nikt nie miał wątpliwości, jak wygląda rola mężczyzny. To on był głową rodziny, żywicielem, tym, który rzadko mówił o emocjach, ale na nim opierał się świat. Dziś ten świat wygląda zupełnie inaczej. Kobiety coraz śmielej wchodzą do polityki, biznesu i nauki, a mężczyźni coraz częściej pytają samych siebie: "Jaka jest moja rola?" Czy mam prawo do słabości, do emocji, do bycia innym niż narzuca stereotyp? O współczesnych wyzwaniach męskości, o samotności młodych chłopaków, o ojcach, którzy walczą w sądach o kontakt z dziećmi, i o seniorach, którzy po zakończeniu pracy zawodowej tracą sens życia, z Sylwią Paszkowską porozmawiali Ewelina Pytel, pełnomocniczka Prezydenta Miasta Krakowa ds. polityki równościowej i Wiktor Hunek z Referatu ds. Polityki Równościowej Urzędu Miasta Krakowa.
Kobiety coraz bardziej widoczne, mężczyźni coraz częściej zagubieni
W ostatnich dekadach obserwujemy silne wchodzenie kobiet do przestrzeni publicznej – w polityce, w biznesie, w edukacji, w sporcie. Kobiety są coraz bardziej widoczne i wspierane. Jednak równolegle do tej zmiany pojawiła się luka, czyli brak rozmowy o mężczyznach i o ich potrzebach.
To problem, który ma swoje korzenie w długiej historii społecznych ról i oczekiwań. Nie chodzi o konkurencję między płciami. Chodzi o to, by w polityce równościowej nikogo nie zostawiać w tyle ani dziewczynek, ani chłopców – mówi Ewelina Pytel.
Pierwszym obszarem, w którym widać niedoreprezentowanie mężczyzn, jest edukacja. Statystyki pokazują, że kobiety znacznie częściej kończą studia wyższe, podczas gdy mężczyźni częściej rezygnują z nauki na wcześniejszych etapach.
Nie chodzi o to, że ktoś im rzuca kłody pod nogi. Ale tak jak zachęcamy dziewczynki do aktywności sportowej, tak samo powinniśmy wspierać chłopców, którzy z różnych powodów zniechęcają się do dalszej nauki. Brak sukcesów edukacyjnych bardzo często przekłada się potem na problemy z samooceną i na dalsze życiowe wybory – tłumaczy Wiktor Hunek.
Statystyki pokazują, że mężczyźni stanowią od 10 do 15 procent ofiar przemocy domowej, lecz przypadki te są bardzo rzadko zgłaszane.
Stereotyp mężczyzny silnego, który sobie radzi ze wszystkim sam, sprawia, że wielu z nich nie szuka pomocy ani u przyjaciół, ani u instytucji. Tymczasem mężczyzna może być ofiarą przemocy psychicznej, może cierpieć, może mieć depresję. To wciąż trudne do zaakceptowania społecznie – mówi Ewelina Pytel.
(cała rozmowa do posłuchania)
Posłuchaj wypowiedzi
Kryzys męskości nie dotyczy tylko młodych
W Polsce coraz częściej pojawia się model opieki naprzemiennej, ale wciąż większość dzieci po rozwodzie trafia pod opiekę matki. – "Dla wielu mężczyzn to bolesne doświadczenie. Bywa, że sądy lub środowisko społeczne traktują ojca jako drugorzędnego opiekuna, a kontakt z dzieckiem bywa utrudniany. Potrzebna jest większa świadomość, że dla dobra dziecka oboje rodzice są równie ważni" - dodaje Ewelina Pytel.
Brak przynależności, problemy emocjonalne czy niepewność co do przyszłości często popychają młodych ludzi w stronę agresywnych grup lub skrajnych ideologii. Badania, które podczas konferencji przedstawi prof. Małgorzata Miszel, pokazują, że radykalne środowiska często wypełniają lukę emocjonalną i tożsamościową u młodych mężczyzn, którzy nie odnajdują się w dominujących wzorcach męskości.
To często chłopcy, którzy czują się gorsi, słabsi, zagubieni. W szkole mają trudności, nie pasują do wizerunku "chłopaka, który lubi sport i samochody", więc szukają akceptacji gdzie indziej, czasem w środowiskach pełnych przemocy i pogardy – mówi Ewelina Pytel.
Trudności z odnalezieniem się w nowym świecie dotyczą także starszych mężczyzn. Ich świat, oparty na etosie pracy i roli żywiciela rodziny, po przejściu na emeryturę często się rozpada. Wielu z nich traci sens życia, zamyka się w domu, nie nawiązuje nowych relacji. Mężczyźni w Polsce żyją średnio o osiem lat krócej niż kobiety, sześciokrotnie częściej popełniają samobójstwa i rzadziej angażują się w aktywność społeczną. – "Musimy uczyć mężczyzn, że świat nie kończy się na pracy zawodowej. Że warto wychodzić z domu, szukać ludzi, pasji, wspólnoty. To kwestia zdrowia psychicznego i społecznego" – mówi Ewelina Pytel.
Kobiety w ostatnich latach nauczyły się, że mogą być różne i że podobna wolność należy się mężczyznom.
Społeczne stereotypy powodują, że mężczyzna powinien być silny, odważny i sprzeciwiać się wszystkim złym rzeczom, które mogą wystąpić w jego życiu. A tak naprawdę mężczyzna może być też słaby, może mieć depresję, może być pod wpływem jakichś czynników uzależniających. To są te kwestie, które są dzisiaj słabo poruszane i mamy nadzieję, że wybrzmią podczas naszej konferencji – mówi Wiktor Hunek.
Wszystkie te tematy, od edukacji i emocji, po ojcostwo, przemoc, radykalizację i starzenie się, zostaną szerzej omówione podczas konferencji "Mężczyzna poza centrum", która odbędzie się 25 października od godz. 9:30 do 18:00 w Urzędzie Miasta Krakowa przy Placu Wszystkich Świętych.
