Jak instytucje kultury mogą pomagać w czasach kryzysów? Odpowiedzi na to pytanie szuka międzynarodowy projekt PACESETTERS, realizowany m.in. w Krakowie przez Ośrodek Kultury Norwida. W jego ramach powstaje Laboratorium Odporności Kulturowej, przestrzeń eksperymentów, spotkań i działań artystycznych, które mają wzmacniać społeczną więź i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców. Gośćmi Sylwii Paszkowskiej byli Jarosław Klaś, dyrektor Ośrodka Kultury Norwida i Monika Kozioł-Sumera, kierowniczka Nowohuckiego Laboratorium Dziedzictwa.
Posłuchaj rozmowy
Projekt PACESETTERS swoją nazwą nawiązuje do pace settera, czyli osoby nadającej tempo w biegu. W tym przypadku chodzi jednak nie o sport, lecz o kulturę. To właśnie ona ma wyznaczać kierunek w czasach dynamicznych przemian społecznych. Projekt realizowany jest w ramach programu Horyzont Europa Komisji Europejskiej i łączy partnerów z różnych krajów uczelnie, instytucje kultury, organizacje pozarządowe oraz sektor kreatywny. W Europie działają trzy laboratoria projektu, ale każde z nich funkcjonuje w innym kontekście społecznym, ale wszystkie mierzą się z podobnymi wyzwaniami – zmianami klimatycznymi, cyfrowymi oraz społecznymi. W przypadku Krakowa szczególnie istotne są doświadczenia migracyjne i wielokulturowość, wzmocnione przez wojnę w Ukrainie. Kluczową rolą instytucji kultury jest dziś tworzenie przestrzeni do spotkania. Nie chodzi wyłącznie o organizowanie wydarzeń, lecz o budowanie relacji, wzmacnianie zaufania społecznego i umożliwienie rozmowy, także o trudnych sprawach. To właśnie w takich warunkach rodzi się wspólnota, która realnie wpływa na jakość życia mieszkańców.
Instytucje kultury budują przestrzeń do spotkania społeczności, by dyskutować o trudnych tematach, aby też przy okazji zacieśniać więzi. Dają one również możliwość do spotkania się i budowania wspólnoty – mówi Monika Kozioł-Sumera.
Jednym z najważniejszych elementów projektu w Krakowie jest Laboratorium Odporności Kulturowej. To przestrzeń testowania nowych rozwiązań i obserwowania ich wpływu na społeczność.
Jest to taka przestrzeń do eksperymentowania, innowacji i obserwowania tego, co się dzieje. Lokalnie naszymi partnerami są Uniwersytet Jagielloński i Akademia Sztuk Pięknych. Robiliśmy najpierw diagnozę w ramach spotkań hydeparkowych, gdzie każdy mógł się odezwać, zabrać głos i opowiedzieć jak widzi rolę instytucji kultury wobec tych wyzwań współcześnie – mówi Jarosław Klaś.
Jednym z najważniejszych wniosków było to, że kultura nie powinna być wyłącznie miejscem rozmów o kryzysach. Projekt PACESETTERS wpisuje się także w realia funkcjonowania instytucji kultury w Polsce. Ograniczone budżety, zamiast hamować działania, często stają się impulsem do większej kreatywności. Jednocześnie inicjatywy powstające w ramach projektu mają być możliwie samodzielne, zdolne do dalszego funkcjonowania bez stałego wsparcia finansowego. Choć działania realizowane są lokalnie, ich ambicją jest wpływ na skalę europejską.
