Od lat uczymy się, że człowiek posiada pięć podstawowych zmysłów, ale współczesna nauka pokazuje, że rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Co więcej, inne organizmy dysponują zdolnościami percepcyjnymi, które dla nas pozostają całkowicie niedostępne – od wykrywania feromonów po "widzenie" ciepła. Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Posłuchaj
Wzrok, słuch, węch, smak i dotyk – to zestaw, który zna każdy z nas. Te pięć zmysłów pozwala nam odbierać bodźce z otoczenia i orientować się w świecie. Jednak już na tym etapie pojawiają się wątpliwości: czy rzeczywiście ograniczamy się tylko do nich? W rzeczywistości wielu naukowców wskazuje, że człowiek posiada więcej systemów sensorycznych. Mówi się choćby o zmyśle równowagi czy temperatury.
Posiadamy narząd wzroku, zwierzęta także, ale skala kolorów jest bardzo różna. Istnieje ultrafiolet czy podczerwień, których nie jesteśmy w stanie zobaczyć naszym okiem, ale zwierzęta już tak – mówi Jakub Kręgiel.
Jednym z najciekawszych tematów związanych ze zmysłami jest kwestia feromonów. W świecie zwierząt odgrywają one ogromną rolę, bo umożliwiają komunikację chemiczną, wpływają na zachowania społeczne, a nawet dobór partnera. U wielu gatunków, zwłaszcza gadów, funkcjonuje specjalny narząd, tzw. narząd Jacobsona, który pozwala wykrywać feromony z niezwykłą precyzją. Jeszcze bardziej fascynujące różnice pojawiają się w przypadku wzroku. Człowiek widzi jedynie niewielki fragment spektrum fal elektromagnetycznych, tzw. światło widzialne. Tymczasem w przyrodzie istnieje znacznie szerszy zakres promieniowania, obejmujący m.in. ultrafiolet i podczerwień. Jednym z najbardziej zaskakujących przykładów są komary. Choć niewielkie i często irytujące, dysponują niezwykle precyzyjnym systemem lokalizowania ofiary. Dzięki zdolności wykrywania ciepła potrafią odnaleźć miejsca na ciele, gdzie naczynia krwionośne znajdują się najbliżej powierzchni skóry. To dlatego ukłucia komarów nie są przypadkowe. Jego wybór jest wynikiem biologicznej precyzji, która dla człowieka pozostaje poza zasięgiem percepcji.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Wady zgryzu nie są wyłącznie problemem estetycznym. Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 28
