Oko to jeden z najbardziej fascynujących narządów zmysłów człowieka. Dzięki niemu jesteśmy w stanie odbierać fale świetlne i przekształcać je w obrazy, które nasz mózg interpretuje jako otaczającą rzeczywistość. Proces ten nie jest jednak prostym oglądaniem świata, to skomplikowana konwersja sygnałów fizycznych we wrażenia zmysłowe, która rodzi także pytania o naturę tego, co widzimy. Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Posłuchaj
Czym właściwie jest kolor? Wbrew intuicji nie jest on cechą materii. Kolor istnieje tylko wtedy, gdy obecne jest światło. To, co nazywamy czerwienią, jest w rzeczywistości efektem odbicia określonej długości fali świetlnej przez dany obiekt, podczas gdy inne długości fal są pochłaniane. Nasz mózg interpretuje tę konkretną falę jako kolor czerwony, ale jest to interpretacja subiektywna, zależna od gatunku. Oznacza to, że inne organizmy mogą postrzegać ten sam obiekt zupełnie inaczej.
Jak działa oko?
Światło wpadające do oka przechodzi przez układ optyczny i dociera do siatkówki, gdzie znajdują się wyspecjalizowane komórki światłoczułe - fotoreceptory. Są to dwa główne typy czopki i pręciki. To właśnie one odpowiadają za przekształcenie światła w sygnały nerwowe. Dochodzi tam do złożonej kaskady reakcji chemicznych, które prowadzą do powstania impulsów przekazywanych do mózgu. Czopki odpowiadają za widzenie barw. Zawierają różne odmiany barwnika światłoczułego, rodopsyna, dzięki którym możemy rozróżniać kolory. Działają one najlepiej przy dużym natężeniu światła. Pręciki natomiast odpowiadają za widzenie kształtów i konturów. Są znacznie bardziej wrażliwe na słabe światło, ale nie pozwalają rozróżniać kolorów.
Pręciki są odpowiedzialne za widzenie w słabym świetle. Jeżeli wejdziemy do piwnicy, w której nie ma źródła światła, to nic nie widzimy, ponieważ żaden receptor nie jest pobudzony. Natomiast, gdy wejdziemy do pokoju, a na zewnątrz jest latarnia, to widzimy kontury różnych przedmiotów, bo jest jakaś dawka promieniowania świetlnego, która pobudza wyłącznie pręciki – mówi Jakub Kręgiel.
Ciekawym aspektem działania oka jest rola witamin, szczególnie witaminy A. Jest ona składnikiem barwnika obecnego w pręcikach. Jej niedobór może prowadzić do pogorszenia widzenia w słabym świetle, znanego jako tzw. kurza ślepota. Objawia się trudnościami w widzeniu o zmierzchu lub w nocy. Witamina A występuje m.in. w marchwi czy produktach pochodzenia zwierzęcego. Dlatego odpowiednia dieta ma bezpośredni wpływ na sprawność naszego wzroku.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Tajemnice percepcji. Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 29
