Wakacje kojarzą się z odpoczynkiem, więc ostatnią rzeczą, o której chcemy wtedy myśleć, są choroby zakaźne. Wirusowe zapalenie wątroby typu A, malaria, kleszczowe zapalenie mózgu, choroby przenoszone drogą płciową czy zakażenia odkleszczowe nie dotyczą już wyłącznie odległych zakątków świata. Coraz częściej spotykane są również w Polsce. O tym, jak rozsądnie przygotować się do wakacyjnych wyjazdów i dlaczego profilaktyka jest równie ważna, jak pakowanie walizki, w rozmowie z Sylwią Paszkowską opowiedziały prof. Monika Bociąga-Jasik i dr Aleksandra Raczyńska ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.
Posłuchaj rozmowy
Wakacje z rozsądkiem
Lekarze podkreślają, że celem nie jest wywoływanie lęku przed podróżowaniem. Wręcz przeciwnie, ponieważ wakacje mają być czasem odpoczynku. Warto jednak pamiętać, że niektóre kierunki wiążą się z konkretnymi zagrożeniami zdrowotnymi, a wiele z nich można przewidzieć i skutecznie im zapobiec. To właśnie dlatego Oddział Kliniczny Chorób Zakaźnych Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie organizuje pierwszy w swojej historii dzień otwarty pod hasłem "Zadbaj o zdrowie w podróży, w domu i w lesie". Wydarzenie odbędzie się 4 lipca w godzinach 10.00-14.00.
Na uczestników czekają m.in.:
- konsultacje dotyczące podróży zagranicznych i medycyny tropikalnej,
- możliwość wykonania zalecanych szczepień,
- porady dotyczące wirusowych zapaleń wątroby,
- konsultacje dotyczące chorób odkleszczowych,
- anonimowe i bezpłatne szybkie testy w kierunku HIV, kiły oraz wirusowego zapalenia wątroby typu C.
WZW typu A, malaria
Jeszcze kilka lat temu wirusowe zapalenie wątroby typu A kojarzyło się przede wszystkim z egzotycznymi wyjazdami. Dziś sytuacja wygląda inaczej.
Mamy pacjentów, którzy nigdy nie wyjeżdżali z Polski, a mimo to trafiają do naszej kliniki z WZW typu A – mówi dr Aleksandra Raczyńska.
Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową – przez zanieczyszczoną żywność lub wodę. Nie bez powodu choroba określana jest jako "choroba brudnych rąk". Do transmisji może dochodzić także w gospodarstwie domowym oraz podczas kontaktów seksualnych. Skuteczną ochronę zapewnia szczepienie, szczególnie zalecane osobom planującym podróże. W świadomości większości turystów kraje tropikalne kojarzą się przede wszystkim z malarią. Malaria pozostaje jednak jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych. Lekarze ze Szpitala Uniwersyteckiego regularnie leczą pacjentów z ciężkimi postaciami tej choroby, w tym malarią mózgową wymagającą terapii na oddziale intensywnej opieki medycznej.
Malaria jest bardzo groźna. Często wśród podróżnych jest takie przekonanie, że profilaktyka przeciwmalaryczna jest niekonieczna. A my widzimy pacjentów, którzy muszą być przyjmowani np. na oddział intensywnej terapii z powodu malarii mózgowej, która może przebiegać z ciężką niewydolnością wielu narządów – mówi prof. Monika Bociąga-Jasik.
Niebezpieczeństwo stanowią również takie choroby jak dur brzuszny, żółta gorączka, leiszmanioza czy liczne choroby przenoszone przez komary. Niektóre z nich występują już nie tylko w Afryce czy Azji. Leiszmanioza pojawia się także w popularnych wśród Polaków krajach południowej Europy, takich jak Hiszpania, Grecja czy Chorwacja. Dlatego planując egzotyczny wyjazd, warto zgłosić się do poradni medycyny podróży odpowiednio wcześniej. Wiele szczepień wymaga bowiem podania kilku dawek i rozpoczęcia przygotowań nawet kilka miesięcy przed wyjazdem.
Kleszcze są wszędzie. Nie tylko w lesie
Jednym z najszybciej rosnących zagrożeń w Polsce są choroby odkleszczowe. Najbardziej znaną chorobą pozostaje borelioza, jednak lekarze uspokajają, że dysponują skutecznym leczeniem antybiotykowym. Znacznie większe obawy budzi kleszczowe zapalenie mózgu. To wirusowa choroba mogąca prowadzić do ciężkich powikłań neurologicznych, a nawet trwałej niepełnosprawności. Nie istnieje leczenie przyczynowe, dlatego jedyną skuteczną ochroną pozostaje szczepienie.
To może się zdarzyć, nawet kiedy nie będziemy w lesie, tylko pod drzewem w parku albo na ławeczce pod blokiem – mówi dr Aleksandra Raczyńska.
Szczepienia nadal są najskuteczniejszą profilaktyką
Nazwa brzmi egzotycznie, ale wirus Usutu został już zdiagnozowany w Polsce. Przenoszą go nie kleszcze, lecz pospolite komary z rodzaju Culex – te same, które latem dokuczają mieszkańcom polskich miast. Wirus należy do grupy flawiwirusów i może prowadzić do ciężkich zakażeń ośrodkowego układu nerwowego. Obecnie nie istnieje przeciwko niemu szczepionka. Liczba rozpoznanych przypadków może być zaniżona, ponieważ badania wykonywane są stosunkowo rzadko. Korzyści ze szczepień wielokrotnie przewyższają ryzyko działań niepożądanych. Powikłania poszczepienne zdarzają się rzadko, natomiast ciężkie przebiegi chorób zakaźnych widują na swoich oddziałach niemal codziennie. Przykładem jest właśnie kleszczowe zapalenie mózgu.
Zawsze warto się szczepić. Jest to trzydawkowy schemat szczepienia. Po dwóch dawkach jest już ochrona. Pierwsza dawka jest w dniu zero, później po jednym miesiącu do trzech kolejna dawka i ostatnia od pięciu do dwunastu miesięcy – mówi dr Aleksandra Raczyńska.
Nawet jeśli ktoś nie zdąży zaszczepić się przed tegorocznym sezonem, warto rozpocząć cykl, aby zabezpieczyć się na kolejne lata.
