Biblioteka już dawno przestała być jedynie miejscem wypożyczania książek. Dziś staje się lokalnym centrum życia społecznego, przestrzenią edukacji, integracji i budowania relacji międzyludzkich. Szczególnie ważną rolę odgrywa w małych miejscowościach, gdzie często jest jedyną instytucją kultury. To właśnie z myślą o bibliotekarzach i bibliotekarkach z miejscowości liczących do 20 tys. mieszkańców powstał projekt "Biblioteka dla społeczności. Rozwój kompetencji bibliotekarzy z małych miejscowości", realizowany przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie. Program oferuje bezpłatne szkolenia z zakresu edukacji ekologicznej, dostępności, współpracy ze społecznością lokalną oraz przeciwdziałania dezinformacji, a także stwarza przestrzeń do wymiany doświadczeń i budowania zawodowych sieci współpracy. Gościem Anety Hudzik był Łukasz Kucha z Działu Wsparcia Sieci Małopolskich Bibliotek Publicznych z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie.
Posłuchaj rozmowy
Biblioteka w małej miejscowości pełni wiele ról
Jeszcze kilkanaście lat temu biblioteka kojarzyła się przede wszystkim z ciszą i regałami pełnymi książek. Dziś jej rola jest znacznie szersza. To miejsce spotkań, edukacji, rozwoju pasji, integracji międzypokoleniowej i lokalnej aktywności. Współczesna biblioteka coraz częściej określana jest mianem "trzeciego miejsca" – przestrzeni znajdującej się pomiędzy domem a szkołą lub pracą. To właśnie tam można znaleźć chwilę wytchnienia, spotkać innych ludzi i uczestniczyć w życiu społecznym swojej miejscowości.
Biblioteki już od wielu lat nie są wyłącznie miejscami wypożyczania książek. Organizują warsztaty, spotkania autorskie, kursy językowe, zajęcia edukacyjne, oferują dostęp do e-booków, audiobooków, a nawet gier planszowych – mówi Łukasz Kucha.
W czasach postępującej cyfryzacji i rosnącej samotności takie miejsca są szczególnie potrzebne. Dla wielu osób codzienna wizyta w bibliotece jest nie tylko okazją do wypożyczenia książki, ale także pretekstem do rozmowy i kontaktu z drugim człowiekiem. W Polsce działa ponad siedem tysięcy bibliotek publicznych. To największa grupa instytucji kultury w kraju. W małych miejscowościach ich znaczenie jest szczególne – nierzadko są jedynymi placówkami kulturalnymi dostępnymi dla mieszkańców. W wielu przypadkach biblioteki zatrudniają zaledwie jedną lub dwie osoby. Oznacza to, że bibliotekarz pełni jednocześnie rolę animatora kultury, edukatora, organizatora wydarzeń, specjalisty od promocji, administratora strony internetowej i mediów społecznościowych, a często także osoby odpowiedzialnej za pozyskiwanie partnerów do współpracy. Praca bibliotekarza wymaga dziś nie tylko znajomości literatury czy katalogowania zbiorów, ale także kompetencji społecznych, organizacyjnych i komunikacyjnych. Bibliotekarz musi umieć odpowiadać na potrzeby różnych grup odbiorców i dostosowywać ofertę do dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości.
Projekt dla bibliotekarzy z całej Polski
Odpowiedzią na współczesne wyzwania stojące przed bibliotekami jest projekt "Biblioteka dla społeczności. Rozwój kompetencji bibliotekarzy z małych miejscowości", realizowany przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Krakowie. Program skierowany jest do bibliotekarzy i bibliotekarek z miejscowości liczących do 20 tys. mieszkańców z całej Polski. W ramach projektu uczestnicy wezmą udział w szkoleniach organizowanych w siedzibie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie przy ulicy Rajskiej. Oprócz zajęć przewidziano także spotkanie networkingowe, umożliwiające wymianę doświadczeń oraz nawiązywanie współpracy pomiędzy bibliotekami. Udział w projekcie jest całkowicie bezpłatny.
Zapisać można się na naszej stronie internetowej. Zgłoszenia przyjmujemy do 27 lipca. Natomiast same zjazdy szkoleniowe i projekt odbędą się w sierpniu i we wrześniu – dodaje.
Program szkoleń został podzielony na cztery bloki tematyczne odpowiadające aktualnym potrzebom bibliotek i ich użytkowników. Pierwszy blok poświęcony został edukacji ekologicznej. Na pierwszy rzut oka połączenie biblioteki, ekologii i warsztatów zero waste może wydawać się zaskakujące. Jednak współczesne biblioteki od lat wpisują się w ideę dzielenia się zasobami i odpowiedzialnej konsumpcji. Drugi blok tematyczny koncentruje się na relacjach oraz włączaniu użytkowników do życia biblioteki. Trzeci blok szkoleń dotyczy funkcjonowania biblioteki w jej najbliższym otoczeniu społecznym. Biblioteki coraz częściej odpowiadają również na zmiany społeczne zachodzące w Polsce. Dobrym przykładem jest przygotowywanie oferty dla osób z Ukrainy poprzez zakup książek w języku ukraińskim czy organizację wydarzeń kulturalnych z udziałem ukraińskich twórców. Ostatni blok szkoleniowy poświęcony został profesjonalizmowi i etyce w pracy bibliotekarza. W dobie mediów społecznościowych oraz nadmiaru informacji biblioteki odgrywają niezwykle ważną rolę jako miejsca dostarczające sprawdzonych i wiarygodnych źródeł wiedzy.
Biblioteka odpowiada na zmieniający się świat
Pandemia, rozwój technologii cyfrowych oraz zmiany społeczne znacząco wpłynęły na sposób funkcjonowania bibliotek. Coraz więcej czytelników korzysta z e-booków i audiobooków, które można wypożyczyć bez konieczności odwiedzania biblioteki. Jednocześnie wiele osób poszukuje miejsc oferujących realny kontakt z drugim człowiekiem i możliwość uczestniczenia w życiu społecznym. Biblioteki starają się odpowiadać na oba te potrzeby. Z jednej strony rozwijają swoje usługi cyfrowe, z drugiej pozostają przestrzenią spotkań i integracji.
To właśnie dlatego tak ważne staje się inwestowanie w kompetencje bibliotekarzy. Od ich wiedzy i zaangażowania zależy, czy biblioteki będą potrafiły skutecznie odpowiadać na wyzwania współczesności.
