Shigeru Ban udowadnia, że architektura może ratować życie. Japoński laureat Nagrody Pritzkera tworzy budynki z papieru, tektury i drewna, projektując nie tylko muzea i rezydencje, lecz także tymczasowe schronienia dla ofiar katastrof i wojen. Jego prace łączą estetykę z empatią. O tym, czym dzisiaj powinna być architektura i komu ma służyć w rozmowie z Sylwią Paszkowską, opowiedział Dominik Lisik, kurator wystawy "Shigeru Ban. Architektura i działania społeczne" w krakowskim Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
Projektowanie dla ludzi
Shigeru Ban jest jednym z najwybitniejszych architektów żyjących i aktywnie działających. Rozwija swoje portfolio w kierunku architektury humanitarnej, projektując schronienia i tymczasowe struktury dla osób dotkniętych katastrofami, konfliktami i przymusowymi migracjami. Zasłynął przede wszystkim z projektów wykorzystujących materiały ekologiczne – papier, tekturę i drewno. To z nich powstają jego tymczasowe domy i systemy z papierowych rur, które pomagają ludziom odnaleźć odrobinę prywatności w sytuacjach ekstremalnych: w halach, szkołach, tymczasowych obozach. – Czy drewno jest materiałem ekologicznym? Zawsze będę się upierał, że tak, ponieważ dobrze użyte drewno jest w stanie wytrwać bardzo wiele lat – mówi Dominik Lisik.
Shigeru Ban od początku swojej kariery szukał równowagi między estetyką a etyką projektowania. W jego dorobku znajdziemy zarówno luksusowe rezydencje i centra kultury, jak i tymczasowe szkoły, schronienia czy domy z papierowych rur. Na wystawie zaprezentowane zostały dwa główne nurty jego twórczości – architektura technologiczna i architektura humanitarna. Wszystkie te projekty łączy szacunek dla natury i człowieka.
Architekt proponuje pewne tymczasowe rozwiązania wykonywane z materiałów ekologicznych, które pomagają zachować podstawowe prawa człowieka m.in. do prywatności. Są to schronienia w postaci namiotów lub parawanów – mówi Dominik Lisik.
(cała rozmowa do posłuchania)
Posłuchaj wypowiedzi
Galeria zdjęć
Wystawa Shigeru Bana to pierwsza w Polsce prezentacja twórczości laureata Nagrody Pritzkera (architektonicznego Nobla).
Pritzker to nagroda nie tylko najważniejsza w świecie architektury. To jedna z najważniejszych nagród, jakie są. Jest rzadko przyznawana wybranym architektom. Kierunek, który obrało jury, czyli nagradzanie w ostatnich latach twórców zajmujących się działaniami prospołecznymi, jest ewidentnym sygnałem dla całego środowiska architektonicznego, że warto spojrzeć w stronę osób poszkodowanych. Być może to czas na architekturę społeczną.
Powinniśmy upominać się o architekturę bardziej ludzką – muzea, centra kultury, budynki, które nie tylko służą, ale też niosą wartość symboliczną i społeczną. Shigeru Ban, mimo światowej sławy pozostaje człowiekiem otwartym i bezpośrednim. Wszystkie projekty wychodzą spod jego ręki, każdy szkic jest autorski. Nie tylko projektuje budynki, projektuje relacje między człowiekiem a przestrzenią. Jego architektura nie aspiruje do wieczności. Jest tymczasowa, lekka, efemeryczna, ale właśnie dlatego tak potrzebna. W świecie, który coraz częściej doświadcza katastrof i migracji, prawdziwym luksusem nie jest marmur, lecz kawałek spokojnej przestrzeni, w której można być sobą.
Wystawa "Shigeru Ban. Architektura i działania społeczne" w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha od 26.10.2025 r. do 03.05.2026 r.
