Alergie to coraz częstszy problem zdrowotny, który, w przeciwieństwie do infekcji, nie wynika z działania drobnoustrojów, lecz z błędu naszego układu odpornościowego. Kluczowe znaczenie ma tu pojęcie alergenu, czyli substancji nieszkodliwej, którą organizm błędnie uznaje za zagrożenie. W efekcie pojawiają się objawy przypominające chorobę, choć w rzeczywistości mamy do czynienia z nieprawidłową reakcją obronną organizmu. Więcej opowiedział nasz ekspert Jakub Kręgiel, nauczyciel biologii w V LO w Krakowie, w kolejnym odcinku z cyklu "Korepetycje z edukacji zdrowotnej".
Posłuchaj
W medycynie często używa się pojęcia patogenu, czyli czynnika chorobotwórczego. Może to być bakteria, wirus czy inny drobnoustrój, który namnaża się w organizmie i powoduje realne szkody. Przykładem jest bakteria wywołująca anginę, kiedy dostaje się do migdałków, układ odpornościowy reaguje prawidłowo – pojawia się gorączka, kaszel czy katar jako element walki z infekcją. Alergen to substancja, która sama w sobie jest nieszkodliwa, ale zostaje błędnie rozpoznana przez organizm jako zagrożenie. Problem nie leży w samej substancji, lecz w nadwrażliwości układu odpornościowego.
Jak powstaje reakcja alergiczna?
Dobrym przykładem jest pyłek roślin, np. sosny. Dla większości ludzi jest on obojętny – dostaje się do nosa i zostaje usunięty bez żadnych konsekwencji. Jednak u osób z alergią organizm reaguje tak, jakby miał do czynienia z patogenem. To właśnie sprawia, że alergie bywają mylone z chorobami, choć w rzeczywistości są wynikiem fałszywego alarmu układu odpornościowego.
Najczęstsze alergeny
Lista potencjalnych alergenów jest bardzo długa, ale do najpopularniejszych należą:
- pyłki roślin,
- kurz,
- orzechy (np. masło orzechowe),
- olejki eteryczne,
- różnego rodzaju substancje chemiczne.
Dla większości populacji są one całkowicie nieszkodliwe. Problem pojawia się tylko u osób, których organizm reaguje na nie nadmiernie.
Na czym polega leczenie alergii?
Podstawą leczenia jest tzw. immunosupresja, czyli kontrolowane osłabienie reakcji układu odpornościowego. W praktyce oznacza to jego "wyciszenie", organizm dostaje sygnał, że nie musi reagować na dany bodziec. W tym celu stosuje się m.in. leki przeciwhistaminowe, preparaty sterydowe, inne środki hamujące reakcję immunologiczną. Ich zadaniem nie jest zwalczanie zagrożenia, lecz zapobieganie niepotrzebnej reakcji obronnej. Jedną z najbardziej zaskakujących cech alergii jest to, że mogą pojawić się w dowolnym momencie życia. Substancja, która przez lata była dobrze tolerowana, nagle może stać się alergenem. Zdarzają się sytuacje, gdy ktoś przez kilkanaście lat używa tego samego kosmetyku, a potem nagle doświadcza silnej reakcji alergicznej – zaczerwienienia, podrażnienia czy obrzęku skóry. To pokazuje, że układ odpornościowy nie jest systemem stałym, potrafi zmieniać swoje reakcje.
Korepetycje z edukacji zdrowotnej na antenie Radia Kraków w każdą środę o godzinie 9:20.
Infekcje grzybicze. Dlaczego tak trudno je wyleczyć? Korepetycje z edukacji zdrowotnej. Lekcja 22
