Poniedziałek, 16 lis -3 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Więźniowie czwartego piętra. Dlaczego winda w bloku to nie zawsze prosta sprawa

W starych kamienicach bywa łatwiej niż w blokach z wielkiej płyty. Architekci z Politechniki Krakowskiej tłumaczą, kiedy dobudowa windy ma sens, a kiedy kończy się kompromisem. Przedstawiciele Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej to także autorzy poradnika budowy wind w istniejących budynkach mieszkalnych.

Więźniowie czwartego piętra. Dlaczego winda w bloku to nie zawsze prosta sprawa
Fot. ilustracyjne/Pexels

Posłuchaj rozmowy

Paradoks starych kamienic i wielkiej płyty

Paradoksalnie łatwiej bywa w budynkach sprzed wojny niż w blokach z lat 60. i 70. W wielu kamienicach projektowano szyby windowe już przed wojną albo pozostawiano miejsce na ich późniejszy montaż.

Budynki historyczne są często bardziej „elastyczne” przestrzennie. Można w nich szukać rozwiązań wewnętrznych albo zewnętrznych, oczywiście w porozumieniu z konstruktorem i konserwatorem

- tłumaczy dr Szpakowska-Loranc.

Chcą "uwolnić więźniów 4 piętra". W krakowskich blokach komunalnych pojawią się windy

Radio Kraków

Z kolei typowe cztero- i pięciopiętrowe bloki z wielkiej płyty okazują się największym wyzwaniem. Są konstrukcyjnie sztywne, mają wąskie klatki schodowe i spoczniki między piętrami. To oznacza, że nawet dobudowana winda często nie zatrzymuje się na poziomie mieszkań, a dostęp do niej i tak wymaga pokonania schodów.

W efekcie mamy windę, do której żadne piętro nie ma bezpośredniego dojścia. Do tego dochodzi rachunek ekonomiczny: jedna winda obsługuje niewielką liczbę mieszkań

- wyjaśnia dr Suchoń.

Koszty i realia

Autorzy poradnika nie podają konkretnych kwot, ale mówią wprost: to są inwestycje liczone w setkach tysięcy złotych. Koszt rozkłada się na niewielką grupę lokatorów, co często zniechęca wspólnoty do działania – nawet przy dostępnych programach dofinansowania.

W przeciwieństwie do obiektów użyteczności publicznej, gdzie dostępność jest obowiązkiem ustawowym, w budynkach mieszkalnych decyzja należy do mieszkańców.

Montaż windy to kilka tygodni. Ale zanim do niego dojdzie, trzeba przejść długi łańcuch decyzji: uzgodnienia wśród lokatorów, dokumentację, pozwolenia, finansowanie

- podkreśla dr Suchoń.

Poradnik dla „więźniów czwartego piętra”

Poradnik został napisany z myślą o osobach bez wiedzy eksperckiej. Krok po kroku opisuje proces inwestycyjny, kwestie formalne, ekonomiczne i techniczne, a także prezentuje modele rozwiązań, w tym dla bloków z wielkiej płyty.

Jednym z nich jest propozycja galerii zewnętrznych, pozwalających obsłużyć kilka klatek jedną windą. To rozwiązanie inspirowane skandynawskimi modelami zamieszkiwania, ale wymagające otwartości na zmianę dotychczasowego sposobu myślenia o budynku.

Każdy przypadek jest inny. Budynek funkcjonuje w konkretnym kontekście miejskim, z mediami, infrastrukturą, sąsiedztwem. Tego nie da się ująć jednym schematem

- zaznacza dr Szpakowska-Loranc.

Skala problemu i bariera mentalna

Szacuje się, że w całej Polsce brakuje nawet 25 tysięcy wind. Problem dotyczy głównie miast i osiedli budowanych w latach 60. i 70. W samym Krakowie - od Podwawelskiego po Bieżanów, Prokocim i Wolę Duchacką - takich budynków są setki.

Autorzy poradnika zwracają uwagę, że potrzeba dostępności nie dotyczy wyłącznie osób z niepełnosprawnościami.

Ograniczenia mobilności ma w pewnym momencie każdy: rodzic z wózkiem, osoba po urazie, senior. To nie jest problem „czyjś”, tylko wspólny

- podkreśla dr Szpakowska-Loranc.

Obok barier technicznych i finansowych pojawia się jeszcze jedna: mentalna. Brak zgody wśród mieszkańców, sprzeciw lokatorów z parteru, a nawet podważanie sensu wind dla seniorów – to argumenty, z którymi autorzy poradnika spotykali się także w mediach społecznościowych.

To kwestia projektowania uniwersalnego. Miasto i budynki powinny być dostępne dla wszystkich, w równy sposób, a nie „gdzieś z tyłu” i po schodach

- podsumowuje architektka.

Poradnik budowy wind w istniejących budynkach mieszkalnych jest dostępny dla wspólnot, spółdzielni i mieszkańców zainteresowanych poprawą dostępności swoich budynków. Jak pokazuje duży odzew społeczny po jego publikacji - potrzeba takich rozwiązań jest realna i pilna.

Komentarze

Najpopularniejsze

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, skcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Zmiany we władzach Kraków Airport. Łukasz Gibała odwołał Łukasza Pawełka

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

  • O krok od tragedii na A4. Kierowca miał 3,5 promila alkoholu

    Jakub Sajdak

  • Wójt pozostał, radni stracili mandaty. Dziś wybory w gminie Mszana Dolna

    Krystyna Pasek

  • Koniec marzeń o wschodniej obwodnicy Tarnowa? Drogowcy nie widzą szans, miasto nie odpuszcza

    Bartłomiej Maziarz

Najnowsze

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

  • Pogoda w Małopolsce: deszczowy poniedziałek, a w nocy przymrozki w górach

  • Wójt Mszany Dolnej wygrał kolejne starcie. Nowa rada po jego stronie, ale konflikt może trwać

  • Małanka wraca do Krakowa! / Маланка повертається до Кракова!

  • Audycja z 15.11.2026 r.

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy