Wtorek, 17 lis 6 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Wielkanoc starsza niż chrześcijaństwo? Skąd naprawdę wzięły się jej symbole

Jajka, zmartwychwstanie i ruchoma data świąt - Wielkanoc to efekt przenikania tradycji żydowskich, chrześcijańskich i znacznie starszych wierzeń związanych z cyklem natury. O jej prawdziwych korzeniach mówi prof. Andrzej Szyjewski z UJ.

Wielkanoc starsza niż chrześcijaństwo? Skąd naprawdę wzięły się jej symbole
Fot. ilustracyjne/Pexels

Posłuchaj całej rozmowy

Gdzie możemy szukać początków Wielkanocy? Czy czas jej obchodzenia ma tu kluczowe znaczenie?

Zdecydowanie tak. Główna część idei i praktyk związanych z Wielkanocą została przejęta z tradycji żydowskiej, ze święta Pesach, czyli Paschy. Ale sama Pascha również składa się z kilku starszych elementów. Kluczowe znaczenie ma tu moment przełomu - początek nowego cyklu, który na wielu obszarach przypadał w okolicach równonocy wiosennej, czyli około 21 marca. To czas przejścia od zimy - symbolizującej śmierć i brak wegetacji - do odrodzenia i nowego życia.

Nowej nadziei?

Jak najbardziej.

Mówimy o miesiącu Nissan w kalendarzu żydowskim, który wywodzi się z tradycji babilońskiej. W Babilonie święto Nowego Roku było najważniejsze i bardzo rozbudowane.

Tak, było związane m.in. z kultem boga Marduka. Według części badaczy w tym czasie symbolicznie „znikał”, by następnie powrócić. Wiązano to z pobytem w zaświatach - podobnie jak w przypadku innych bóstw Bliskiego Wschodu, takich jak Adonis, Attis czy egipski Ozyrys. To postacie, które umierają i powracają do życia, przynosząc nowy cykl i odrodzenie świata. Tu widać wyraźną analogię do symboliki Wielkanocy.

Attis, kochanek Kybele, to bóstwo związane z cyklem wegetacji?

Można powiedzieć, że to jedna z jego podstawowych funkcji. To młody bóg, łączący w sobie motywy odrodzenia, młodości i powracającej wegetacji. Jego powrót do życia symbolizuje odradzającą się naturę.

Czy Jezus uważał się za Boga? Prof. Marcin Majewski o wizerunku Chrystusa w ewangeliach

Rafał Nowak-Bończa

Czy wszystkie dawne kultury świętowały moment przejścia zimy w wiosnę?

Nie jesteśmy w stanie tego jednoznacznie stwierdzić, ale wielkie cywilizacje, które znamy, pozostawiły wyraźne ślady takich obchodów. W kulturach rolniczych cykl przyrody był podstawą życia, więc przejście od zimy do wiosny miało fundamentalne znaczenie.

A jak to wyglądało u Słowian?

Tu mamy większy problem, bo trudno dokładnie odtworzyć przedchrześcijański kalendarz słowiański. Wiemy jednak, że funkcjonowały dwa ważne zespoły obrzędów. Jeden związany był z końcem zimy i symbolicznego „usunięcia” śmierci i rozkładu -– u nas dobrze znany w postaci topienia Marzanny. Drugi dotyczył powitania nowego życia i pierwszych plonów. Te obchody przypadały między marcem a majem. Wielkanoc, jako święto ruchome, przejęła część symboliki z obu tych tradycji.

Wielkanocne symbole, jak jajka, mają więc przedchrześcijańskie korzenie?

Tak. To przykład przenikania się tradycji. Z jednej strony mamy wpływy żydowskiej Paschy, widoczne choćby w potrawach wielkanocnych, z drugiej - bardzo stare symbole obecne w kulturach przedchrześcijańskich. Jajko to uniwersalny znak życia i odrodzenia.

Wspominał pan, że jajka składano także w grobach. Dlaczego?

To symbol nadziei na odrodzenie. Jajko jest „zarodkiem” życia, więc składano je jako ofiarę dla zmarłych - znak, że śmierć nie jest końcem.

Wielkanoc jest świętem ruchomym, w przeciwieństwie do Paschy. Skąd to wynika?

Z różnicy między kalendarzem księżycowym a słonecznym. W tradycji żydowskiej miesiące wyznaczane są przez fazy Księżyca. Chrześcijaństwo przejęło tę logikę, ale powiązało ją z niedzielą - dniem zmartwychwstania Chrystusa. Dlatego Wielkanoc przypada w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca.

Gościem Radia Kraków był prof. Andrzej Szyjewski z Instytutu Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Nowe informacje o stanie zdrowia strażaka, który osłonił żonę przed kulą. Strażacy zbierają na leczenie

    Magdalena Zbylut-Wiśniewska

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Co stanie się z ciałem zamachowca? Jest opinia prawna. Decyzja nie należy do prezydenta Krakowa

  • Tunel na zakopiance będzie zamknięty w obu kierunkach. Kierowcy pojadą objazdem

  • Sejm uczcił minutą ciszy ofiary strzelaniny w Krakowie

  • Kraków wstrzymuje przygotowania do budowy metra. W budżecie na 2027 rok ani złotówki

  • Andrzej Guła (Alarm Smogowy) ostro o wiceprezydencie Krakowa: „Czyj interes reprezentuje pan Hoffman?”

  • Sponsorowane
    Sponsorowane

    Kosmetyki do pielęgnacji ciała, twarzy i nie tylko - jak wybrać odpowiednie?