Druga tura wyborów to kluczowy moment kampanii prezydenckiej. Kandydaci prezentują odmienne wizje przyszłości Polski, a ich kampanie wyborcze pokazują rosnące napięcia w społeczeństwie. Jakie są najważniejsze tematy tej kampanii? O tym, co może zdecydować o wyniku, Jacek Bańka rozmawia z Piotrem Obaczem, politologiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego.
-
Brak jednoznacznego faworyta drugiej tury – Trzaskowski ma przewagę dzięki potencjalnemu wsparciu Lewicy i Polski 2050, podczas gdy Nawrocki może mieć trudności z mobilizacją rozdrobnionego elektoratu prawicy (Mentzen, Braun).
-
Podziały na prawicy – Mimo ideologicznych podobieństw, istnieje silne pęknięcie polityczne między Mentzenem a Braunem, co utrudnia zbudowanie wspólnego frontu wokół Nawrockiego.
-
Lewica jako zapora dla skrajnej prawicy – Choć jej wyniki są słabe, może odegrać istotną rolę mobilizującą przeciwko radykalnym nacjonalistycznym ugrupowaniom.
-
Popularność skrajnej prawicy wynika z deficytów edukacji obywatelskiej – Wzrost poparcia dla Brauna wskazuje na brak wiedzy o zasadach funkcjonowania państwa demokratycznego i wpływ emocji na wybory polityczne.
-
Młodzi wyborcy skłaniają się ku radykalizmowi – Głosowanie na Mentzena czy Zandberga przez młodych ludzi to wyraz dystansu wobec głównych sił politycznych i przekonania, że radykalne wybory nie zagrożą ich stylowi życia.
Posłuchaj rozmowy z dr. Piotrem Obaczem
Brak jednoznacznego faworyta drugiej tury
Dr Obacz, politolog z Uniwersytetu Jagiellońskiego, zaznacza w rozmowie z Radiem Kraków, że nie ma jednoznacznego faworyta. Obaj kandydaci – Rafał Trzaskowski i Karol Nawrocki – stoją przed poważnymi wyzwaniami. Trzaskowski ma nieco łatwiejsze zadanie, ponieważ może liczyć na głosy wyborców Lewicy i Polski 2050, którzy są ideologicznie bliżej jego linii. Z kolei Nawrocki może napotkać trudności z powodu rozdrobnienia prawicy i niechęci liderów takich jak Braun czy Mentzen do poparcia kandydata PiS. „Dla Nawrockiego problemem jest przede wszystkim partykularyzm polityczny, z którym może się zderzyć” – ocenia politolog.
Gość Radia Kraków zwraca uwagę na wyraźne pęknięcie wśród wyborców radykalnej prawicy – między Sławomirem Mentzenem a Grzegorzem Braunem – mimo podobieństw ideowych. To osłabia potencjał mobilizacji na rzecz Nawrockiego. Wyborcy mogą nie być skłonni do wspierania kandydata kojarzonego z dużą partią, jaką jest PiS.
Nie po to wyborcy prawicowi oddali głos na Mentzena i Brauna, żeby znowu wspierać ten podział między największymi ugrupowaniami i ich kandydatami, czyli między Trzaskowskim i Nawrockim
– tłumaczy politolog.
Rafał Trzaskowski z kolei – w opinii gościa Radia Kraków – ma ograniczone możliwości przyciągnięcia elektoratu Mentzena, mimo potencjalnych punktów stycznych, np. patriotyzmu. „Jakiś margines działania jednak jest. Zwłaszcza, biorąc pod uwagę, że ten elektorat Mentzena niekoniecznie musi być stabilny, jeśli chodzi o swoje decyzje polityczne” – dodaje dr Obacz.
Fenomen Grzegorza Brauna i poważne zadanie dla Lewicy
Dobry wynik Brauna wskazuje na deficyty w świadomości politycznej części społeczeństwa. Gość programu O Tym Się Mówi tłumaczy, że skrajna prawica przyciąga wyborców specyficznymi, często uproszczonymi wizjami państwa i społeczeństwa. „To są bardzo szczególne wizje, nierzadko biegunowo odmienne od tego, co prezentuje demokratyczno-liberalne centrum albo lewica” – mówi dr Obacz.
Dodaje też, że Lewica – mimo słabych wyników – może odegrać ważną rolę jako siła przeciwstawiająca się skrajnej prawicy, a wręcz: „może odegrać rolę elementu pewnej tamy przeciwko tym prawicowym żywiołom”.
Zaobserwowaliśmy, jeśli chodzi o wyniki tych wyborów, mocny skręt w prawo części polskiego społeczeństwa, przynajmniej części polskiego społeczeństwa. Mamy Nawrockiego, który jest typowym prawicowym populistą, ale inni kandydaci to ultrakonserwatyści, nacjonaliści. A jeden z kandydatów, domyślamy się który, jest nawet kryptofaszystą. Nie bójmy się użyć tego terminu. Tak więc jest się czemu przeciwstawiać
– zauważa gość Radia Kraków
Na Podhalu zwycięstwo Karola Nawrockiego; Braun z wysokim wynikiem
Wybory najmłodszych wyborców
Wysoka mobilizacja młodych (19–29 lat) i ich poparcie dla Mentzena i Zandberga pokazują ich oderwanie od dominujących sił politycznych. Młodzi, żyjący w warunkach relatywnego dobrobytu, mogą postrzegać radykalne wybory jako nieszkodliwe. Tymczasem – jak zaznacza Obacz – programy skrajnej prawicy są wykluczające i groźne dla demokratycznego porządku.
Nauka doskonale wie, czym kończy się wybór radykalnej prawicy. Prawica radykalna ma tendencję do wywracania stolika
– podsumowuje politolog.
