Wolność słowa - wartość krucha i trudna w ochronie. O tym, że nie jest ona dana raz na zawsze, przypomina prof. Magda Heydel z Uniwersytetu Jagiellońskiego, tłumaczka i sekretarz Polskiego Pen Clubu, która była gościem programu O tym się mówi w Radiu Kraków. - Wolność słowa to jest wartość ogromna, bardzo ulotna i bardzo trudna w ochronie, dlatego że z każdej strony może się okazać, że jest i zagrożona, i źle zinterpretowana - podkreślała.
Posłuchaj wypowiedzi
Wojna, dezinformacja, sztuczna inteligencja
Zdaniem profesor Heydel największym zagrożeniem nie jest dziś tylko wojna, ale również jej wymiar symboliczny - manipulacja informacją, fake newsy i cyfrowa przemoc.
Przede wszystkim dziś czujemy przemoc w sferze symbolicznej, w sferze wolności obywatelskiej i w sferze dezinformacji. To jest ogromna broń
- mówiła. Zwracała także uwagę na podwójne oblicze nowych technologii:
Sztuczna inteligencja może przynieść nam wspaniałe owoce i pomoc, a z drugiej strony może być wspaniałą pomocą w rękach tych, którzy wolność chcą ograniczać.
Puste krzesło i „Książki zakazane”
Tradycją PEN Clubu jest symboliczne „puste krzesło”, stawiane podczas spotkań, aby upominać się o tych, którzy zostali uciszeni, uwięzieni lub zmuszeni do milczenia.
To jest upominanie się o ludzi, którzy są poddawani torturom, odizolowaniu, pozbawiani prawa do swojej twórczości, a często i prawa do życia
- przypomniała sekretarz Polskiego Pen Clubu.
Drugą inicjatywą jest akcja „Książki zakazane” - specjalne opaski z napisem „Literatura zakazana” i kodem QR, który odsyła do stale aktualizowanej listy tytułów cenzurowanych w różnych częściach świata.
To są zaskakujące rzeczy. Bardzo polecam przejrzenie tej listy, bo to nie tylko książki politycznie zaangażowane, ale też zwyczajna literatura realistyczna czy fantastyczna”
- mówiła Heydel.
Literatura wobec nowych wyzwań
Czy literatura może dziś odegrać podobną rolę jak po I wojnie światowej, gdy powstawały wielkie powieści antywojenne?
Na pewno nie odegra takiej samej roli jak sto lat temu. Jesteśmy w innym świecie, mamy inne wyzwania, choć u podstaw są te same zagrożenia – dla wolności człowieka, dla jego umysłu, dla jego wyobraźni
– zaznaczyła gościni programu. Podkreślała też, że choć żyjemy w epoce obrazu, słowo nadal ma siłę i odpowiedzialność.
Przyjmujemy na siebie odpowiedzialność za słowo. To istota wolności słowa: nawet jeśli nie zgadzamy się z czyimiś poglądami, jesteśmy gotowi bronić prawa do ich głoszenia.
91. Światowy Kongres PEN w Krakowie
Od 2 do 5 września Kraków stanie się światowym centrum rozmowy o wolności słowa. W ramach 91. Światowego Kongresu PEN Clubu i stulecia Polskiego PEN Clubu odbędzie się cykl spotkań, debat i dyskusji otwartych dla publiczności.
Inauguracja nastąpi 2 września o 17.30 w Kinie Kijów, gdzie spotkają się m.in. Olga Tokarczuk i Burhan Sönmez, prezes Światowego PEN Clubu. Online dołączy także Margaret Atwood, wiceprzewodnicząca organizacji.
Kolejne wieczory wypełnią dyskusje w Międzynarodowym Centrum Kultury i w Muzeum Manggha, z udziałem m.in. Adama Michnika, Wołodymyra Jarmołenki, Taciany Niadbaj, Krystyny Sabaliauskaitė i Radży Shehadeha. Tematy debat to m.in. „PEN w czasach niepokoju” czy „Wolne słowo w wolnej Europie Wschodniej”.
Ponadto od 8 września w Pałacu Potockich na Rynku Gł
