– „To absolutnie wierutne kłamstwo, że cudzoziemcy żyją z socjalu” – mówi w Radiu Kraków prof. Konrad Pędziwiatr. Najnowszy raport Obserwatorium Wielokulturowości i Migracji (OWiM) pokazuje, jak naprawdę wygląda sytuacja migrantów w Krakowie i jak wpływają oni na rozwój miasta.
-
Około 15 proc. mieszkańców Krakowa to osoby z doświadczeniem migracji.
-
Migranci mają istotny wpływ na gospodarkę i rynek pracy w mieście.
-
W Krakowie nie obserwuje się zjawiska gettoizacji cudzoziemców.
-
Integracja migrantów zwiększa jakość życia i rozwój społeczny miasta.
Posłuchaj audycji
Kraków staje się miastem wielokulturowym
Ilu cudzoziemców mieszka dziś w Krakowie?
Magdalena Furdzik:
Szacujemy, że około 15 procent mieszkańców Krakowa to osoby z doświadczeniem migracji. Dla porównania – jeszcze kilkanaście lat temu w rejestrach było około 12 tysięcy cudzoziemców. Dziś mamy niemal dziesięciokrotny wzrost, co pokazuje, jak bardzo miasto się zmieniło.
Jak wygląda struktura tej grupy i główne trendy?
prof. Konrad Pędziwiatr:
Obserwujemy stały wzrost liczby cudzoziemców – to dziś około 80 tysięcy migrantów ekonomicznych i około 30 tysięcy migrantów przymusowych. Struktura się też zmienia i dywersyfikuje. Oprócz Ukraińców rośnie liczba osób z Indii, Kolumbii czy Filipin. Widać też coraz większe zakorzenienie – np. wśród migrantów z Indii rośnie udział kobiet, co świadczy o stabilizacji tej społeczności.
Z raportu Obserwatorium Wielokulturowości i Migracji (OWiM) wynika, że w latach 2019–2025 wśród cudzoziemców w Krakowie utrzymuje się względna równowaga płci, z niewielką przewagą mężczyzn (ok. 55–63%). Wyjątkiem są Ukraińcy, gdzie po wybuchu wojny dominowały kobiety, choć ta różnica stopniowo się zmniejsza.
Struktura płci różni się w zależności od kraju pochodzenia – migracja z państw UE i USA ma wyraźnie męski charakter, natomiast wśród migrantów z Ukrainy czy Białorusi proporcje są bardziej wyrównane. W przypadku niektórych krajów Azji i byłego ZSRR rośnie udział mężczyzn, co wiąże się z pracą w sektorach takich jak budownictwo.
Raport OWiM pokazuje też, że dominującą grupą wiekową migrantów są osoby w wieku produkcyjnym – przede wszystkim 25–34 oraz 35–44 lata. W większości kategorii wiekowych przeważają mężczyźni, co potwierdzają również dane ZUS dotyczące osób pracujących i odprowadzających składki.
Migranci napędzają gospodarkę
Jaką rolę odgrywają cudzoziemcy na rynku pracy?
prof. Konrad Pędziwiatr:
Bardzo dużą. Bez migrantów wzrost gospodarczy byłby wyraźnie niższy – szacuje się, że nawet o 7 procent w skali kraju. W Krakowie pracuje np. około 45 tysięcy Ukraińców. Bezrobocie wśród cudzoziemców jest marginalne.
Co ważne, dane pokazują też jasno, że narracja o „życiu z socjalu” jest nieprawdziwa. Osób pobierających zasiłki jest zaledwie kilkadziesiąt.
Magdalena Furdzik:
Nie powinniśmy patrzeć na migrantów tylko przez pryzmat gospodarki. Oni współtworzą wspólnotę miasta i wpływają także na jego rozwój społeczny i kulturowy. Integracja nie jest grą o sumie zerowej – wszyscy na niej zyskujemy.
Bez gettoizacji, jest integracja
Czy w Krakowie mamy do czynienia z gettoizacją migrantów?
Magdalena Furdzik:
Nie, dane jasno pokazują, że takiego zjawiska nie ma. To efekt długofalowej, świadomej polityki integracyjnej i zarządzania różnorodnością.
A gdzie najczęściej mieszkają cudzoziemcy?
prof. Konrad Pędziwiatr:
Najpopularniejsze są centralne dzielnice – Podgórze, Dębniki, Grzegórzki. Niektóre grupy mają swoje naturalne koncentracje, ale ogólnie migranci są rozproszeni po całym mieście.
Edukacja i przyszłość migracji
Jak wygląda sytuacja migrantów w systemie edukacji?
prof. Konrad Pędziwiatr:
W szkołach podstawowych i średnich liczba uczniów z doświadczeniem migracji pozostaje stabilna. Spadki widzimy natomiast w szkołach policealnych – to efekt wprowadzenia nowych wymogów językowych.
Magdalena Furdzik:
Kraków był pionierem wprowadzania asystentów międzykulturowych w szkołach. Dziś działa ich ponad 160, wspierając uczniów i nauczycieli w procesie integracji.
Z raportu OWiM wynika, że w roku szkolnym 2025/2026 do krakowskich placówek edukacyjnych uczęszczało 18 602 cudzoziemców, czyli o 885 mniej niż rok wcześniej. Spadek ten wynika przede wszystkim z gwałtownego zmniejszenia liczby uczniów w szkołach policealnych po wprowadzeniu nowych wymogów językowych.
Jednocześnie rosła liczba cudzoziemców w szkołach podstawowych, liceach i technikach. Największą grupę niezmiennie stanowią uczniowie z Ukrainy – to ponad 80 proc. wszystkich cudzoziemców w krakowskim systemie oświaty. Kolejne miejsca zajmują uczniowie z Białorusi i Indii.
Raport OWiM pokazuje też, że szkoły niesamorządowe są bardziej zróżnicowane narodowościowo, podczas gdy w placówkach samorządowych wyraźnie dominują dzieci z Ukrainy. Całość danych wskazuje, że po okresie gwałtownych zmian krakowski system edukacji wchodzi w fazę względnej stabilizacji.
Co dalej z migracją?
Jakie są prognozy na przyszłość?
prof. Konrad Pędziwiatr:
To bardzo złożone procesy, zależne głównie od sytuacji geopolitycznej – zwłaszcza wojny w Ukrainie. Widzimy jednak dwa wyraźne trendy: dalszą dywersyfikację migracji oraz rosnące zakorzenienie cudzoziemców w Polsce.
Magdalena Furdzik:
Migracja jest faktem – nie pytamy już „czy”, tylko „jak nią zarządzać”. Korzystamy też z doświadczeń innych europejskich miast, aby prowadzić skuteczną i odpowiedzialną politykę.
