Sztuczna inteligencja zmienia sposób uczenia, egzaminowania i rozumienia roli nauczyciela — ale nie oznacza końca akademii. Prof. Michał Ostrowicki z UJ przekonuje w Radiu Kraków, że kluczowe jest testowanie i mądre wdrażanie AI, bo „unikanie wdrożenia to postój”, a świat edukacji właśnie wchodzi w nową epokę.
Posłuchaj rozmowy
Prof. Michał Ostrowicki mówi, że obecność sztucznej inteligencji oznacza wejście w nową erę edukacji, w której umiejętność korzystania z AI staje się fundamentalną kompetencją. Podkreśla, że część dotychczasowych praktyk — jak tradycyjny esej domowy — traci sens, ale jednocześnie pojawiają się nowe możliwości rozwoju wiedzy i umiejętności.
Zwraca uwagę, że AI potrafi nie tylko uczyć faktów, lecz także sugerować rozwiązania prostych problemów, dlatego edukacja musi ewoluować w kierunku pracy z narzędziem, a nie przeciwko niemu. Według rozmówcy uniwersytet pozostaje niezbędny, bo jest miejscem bezinteresownego badania zjawisk społecznych i technologicznych, wolnym od presji celów komercyjnych.
„Akademia i uniwersytety są bezwzględnie potrzebne. To właśnie tam, w środowisku badawczym, sprawdza się, czym jest taka nowość i jakim zjawiskiem społecznym staje się w nauce, a szerzej — w antropologii. Tego nie da się zrobić poza uniwersytetem. Oczywiście pewne działania mogą podejmować także startupy czy korporacje, ale mają one inne cele i kierują energię badawczą w inną stronę.”
Ostrowicki w swoim wieloletnim projekcie Akademia Electronica, prowadzonej od 2007 roku w wirtualnym świecie Second Life, testuje dydaktykę w środowisku cyfrowym. Najnowszym etapem eksperymentu był egzamin, w którym AI współuczestniczyła w ocenianiu studentów — i według profesora był to krok wyjątkowy na skalę światową.
Pierwszy taki egzamin w Polsce: studenci zdawali historię filozofii przed AI
Filozof zaznacza, że takie doświadczenie zmienia studiowanie na dwóch poziomach: kompetencyjnym oraz etyczno-psychologicznym. AI może być wymagającym partnerem, który zadaje pytania i koryguje, a nawet przyjmuje określony „charakter” zależny od programu. Drugi wymiar to obiektywność:
„Wszystko to, co wiąże się z nastrojem, charakterem, emocjami czy chwilowymi uczuciami — a więc z tym, co dotyczy każdego z nas i czasem nieświadomie wpływa na ocenianie — w przypadku AI po prostu nie będzie miało znaczenia.”
Nasz gość nie uważa jednak, by oznaczało to wyeliminowanie człowieka z edukacji — raczej przesunięcie akcentów i zmianę ról. W odniesieniu do szkół podstawowych i średnich stwierdza, że AI i tak będzie używana przez młodych ludzi, więc podstawy programowe trzeba monitorować i stopniowo dostosowywać.
Nasz gość
Sidey Myoo (prof. dr hab. Michał Ostrowicki) jest moim pseudonimem naukowym, wywodzącym się od nazwy awatara, który przyjąłem w 2007 w wirtualnym świecie Second Life, zakładając tam Academia Electronica, będącą wirtualną częścią Uniwersytetu Jagiellońskiego, działającą w Second Life od 2008, także w AltspaceVR (2020-23) i w Spatial (od 2023). Moje zainteresowania koncentrują się na estetyce, traktowanej jako teoria sztuki, głównie w odniesieniu do sztuki współczesnej, w tym Sztuki Nowych Mediów. Od 2003 roku zajmuję się filozofią sieci, badając takie zjawiska jak immersja, interaktywność, teleobecność, telematyczność, hybrydyzacja, tożsamość i sztuczna inteligencja. W 2006 roku wprowadziłem pojęcie elektronicznego realis (później wirtualnego realis), które stało się podstawą ontoelektroniki – ontologii skoncentrowanej na analizie rzeczywistości wirtualnej. Badania te doprowadziły mnie do tezy, że rzeczywistość wirtualna jest alternatywną sferą bytu w stosunku do rzeczywistości świata fizycznego (Ontoelektronika). Jestem również twórcą teorii dzieła sztuki (Dzieło sztuki jako system) oraz matrycowej teorii sztuki (Wirtualne realis. Estetyka w epoce elektroniki). Zaproponowałem pojęcie sztuki rzeczywistości wirtualnej (VR ART) oraz kryterium dla sztuki (Genetic Criterium of Art), a w ramach ontoelektroniki rozwinąłem alinearną koncepcję prawdy. Jestem autorem artykułów naukowych, monografii i redagowanych prac z dziedziny filozofii, sztuki i edukacji online. Uczestniczyłem w szeregu krajowych i międzynarodowych kongresach i konferencjach, jak również jestem uczestnikiem dwóch grantów „Horizon”. Jestem m. in. członkiem Senatu Akademii Sztuk Pięknych, im. Jana Matejki w Krakowie oraz dwóch Komisji Polskiej Akademii Nauk Oddziału Krakowskiego: Komisji Nauk Pedagogicznych, gdzie pełnię funkcję zastępcy Przewodniczącego oraz Komisji Sztuki i Nauk o Sztuce. Przynależę też do Zespołu Ekspertów ds. Sztucznej Inteligencji i Technologii Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Pracownia Estetyki, Instytut Filozofii, Uniwersytet Jagielloński
Zakład Teorii Sztuki Mediów, Wydział Intermediów, Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie
Academia Electronica (VR UJ), Uniwersytet Jagielloński
