Niedofinansowanie nauki, niskie wynagrodzenia na uczelniach, spór o artystów i trwająca rekrutacja – to tematy ostatniej w tym roku akademickim audycji „Godziny Rektorskie” Radia Kraków. Program Jacka Bańki nadano z kampusu Uniwersytetu Jagiellońskiego, z przebudowanej Biblioteki Nauk Przyrodniczych UJ.
Posłuchaj programu
Gośćmi audycji byli rektorzy krakowskich uczelni: prof. Piotr Jedynak z Uniwersytetu Jagiellońskiego, prof. Bernard Ziębicki z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, prof. Andrzej Szarata z Politechniki Krakowskiej oraz prof. Andrzej Bednarczyk z Akademii Sztuk Pięknych.
Rektorzy poparli protest przedstawicieli nauki, którzy w Warszawie domagali się większych nakładów na szkolnictwo wyższe i badania. Prof. Piotr Jedynak podkreślał, że problem niedofinansowania uczelni jest sygnalizowany od lat, ale obecna sytuacja jest wyjątkowo trudna.
– Dziewiętnaście złotych więcej niż minimum krajowe pensja asystenta z doktoratem. Bardzo niski wskaźnik sukcesu w instytucjach finansujących badania naukowe, sięgający kilku procent, podczas gdy przyzwoity wynosi dwadzieścia pięć – wyliczał rektor UJ.
Prof. Andrzej Szarata zwracał uwagę, że bez stabilnego finansowania trudno rozwijać kierunki techniczne i innowacje, które są potrzebne gospodarce. Prof. Bernard Ziębicki mówił z kolei o spłaszczaniu wynagrodzeń na uczelniach. Według niego coraz więcej pracowników szkolnictwa wyższego zarabia pensję minimalną albo wynagrodzenie zbliżone do minimalnego.
Prof. Andrzej Bednarczyk zaznaczał, że środowisko akademickie oczekuje nie samych deklaracji, lecz konkretnego planu zwiększania nakładów. Zdaniem prof. Jedynaka kluczowa będzie jesienna dyskusja o budżecie państwa na 2027 rok.
– Jeśli nie będzie nie deklaracji, tylko gwarancji wzrostu nakładów na szkolnictwo wyższe, to wtedy dojdzie moim zdaniem do masowych protestów – zapowiadał prof. Jedynak.
W audycji wrócił też temat wypowiedzi o „artystach darmozjadach” i listu otwartego prof. Andrzeja Bednarczyka. Rektor ASP tłumaczył, że jego reakcja nie była wyłącznie polemiką z jednym politykiem, ale głosem w sprawie poziomu debaty publicznej i społecznego znaczenia kultury.
– Ja jestem naprawdę głęboko przekonany, że bez tych nierobów, których wymieniłem, dzisiaj nie byłoby wolnej Polski. Kultura cała jest potęgą Polski, była potęgą Polski – mówił prof. Bednarczyk.
Rektorzy podkreślali, że media społecznościowe sprzyjają uproszczeniom i agresywnym komunikatom, które wypierają rzeczową rozmowę. W ich ocenie dotyczy to zarówno dyskusji o kulturze, jak i o nauce.
W ostatniej części programu mowa była o rekrutacji. Uniwersytet Jagielloński notuje większe zainteresowanie kandydatów niż w poprzednich latach, ale nie wszędzie może zwiększyć limity przyjęć. Politechnika Krakowska przygotowała sześć nowych kierunków, w tym materiały i technologie dla obronności oraz cyberpsychologię. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie oferuje 8700 miejsc, a Akademia Sztuk Pięknych odnotowuje stabilne zainteresowanie kandydatów i bardzo dużą liczbę chętnych do szkoły doktorskiej.
Prof. Szarata apelował do kandydatów, by nie rezygnowali z kierunków technicznych z obawy przed matematyką i fizyką. UJ przypominał natomiast o zmianach w rekrutacji na kierunek lekarski w Collegium Medicum: docelowo od 2030 roku pod uwagę mają być brane biologia i chemia, bez matematyki.
