Wtorek, 17 lis 4 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Miasta na prawach powiatu - czym są i jaką pełnią rolę?

W Polsce istnieje 91 miast na prawach powiatu. W Małopolsce takie miasta to Kraków, Tarnów i Nowy Sącz. Stanowią one szczególny rodzaj jednostki samorządu terytorialnego, łącząc w sobie funkcje gminy i powiatu. Oznacza to, że oprócz typowych zadań miejskich, takich jak zarządzanie infrastrukturą komunalną, edukacją czy opieką społeczną, miasta te odpowiadają również za zadania powiatowe. To drogi publiczne, szpitale, ochrona środowiska, kultura i sport czy porządek publiczny i bezpieczeństwo.

Korzyścią z bycia miastem na prawach powiatu jest przede wszystkim większa autonomia i samodzielność w zarządzaniu. To także większy od miast bez praw powiatowych budżet. Pojawia się też silniejsza pozycja negocjacyjna i wpływ na politykę regionu a także kraju. Wszystko to daje w konsekwencji szanse planowania i rzeczywisty wpływ na rozwój. 

Jeśli są korzyści to muszą być też obowiązki i odpowiedzialność. I tak jest w rzeczywiście. Większy zakres zadań i obowiązków to także np. trudność w decydowaniu o podziale funduszy. W dłuższej perspektywie trzeba planować inwestowanie w rozwój wybranych dziedzin, czasem kosztem innych. Na przykład większe wydatki na zdrowie i bezpieczeństwo kosztem edukacji i ochrony środowiska lub odwrotnie. Problemem miast na prawach powiatu bywa niestety rozrost administracji. Każde z takich miast musi się także liczyć ze zwiększonym nadzorem i kontrolą ze strony władz centralnych, co w pewnym stopniu ogranicza ich autonomię.

Tłumacząc skomplikowane terminy i opisy na praktyczne przykłady warto podkreślić, że miasta na prawach powiatu, choć są czym w rodzaju stolicy powiatu ziemskiego to jednak w strukturze samorządu nie są jego częścią. Zwykłe miasta, znajdujące się w granicach powiatu ziemskiego muszą zabiegać np o inwestycje w oświatę czy rozwój dróg budując pozycję i poparcie w radzie czy zarządzie takiego powiatu. Miasta prezydenckie, czyli powiaty grodzkie same mają wpływ na wiele strategicznych decyzji.    

Czy zatem lepiej jest być miastem na prawach powiatu, niż bez takich praw? Odpowiedź nie jest jednoznaczna. O ile miasta jak Warszawa, Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk, czy Łódź, rozwijają się dynamicznie i są atrakcyjnymi miejscami do życia i pracy, to mniejsze ośrodki, jak Tranów czy Nowy Sącz borykają się z wieloma problemami. Wśród nich na czoło wybija się demografia. Młodzi ludzie wolą życie w większych miastach a posiadanie praw powiatu, nie ma dla nich większego znaczenia.

Najpopularniejsze

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Mieszkańcy tarnowskiego Krzyża nie chcą krematorium. Odwołali się do wojewody

    Jakub Sajdak

  • „Róg starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego”. Krakowianie dziękują bohaterom

    Julia Kawa

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

Najnowsze

  • Kraków ogranicza inwestycje. Stanisław Mazur: To podważanie fundamentów przyszłego wzrostu

  • W Tatrach trwają poszukiwania turystki. TOPR apeluje o pomoc

  • „Czy to jeszcze jest chrześcijaństwo?”. O. Jacek Prusak o oburzeniu po mszy za sprawcę zamachu

  • Pomagali rannym podczas zamachu w Krakowie. Prezydent Słowacji odznaczył dwoje swoich rodaków

  • Budżet Krakowa 2027: władze miasta planują oszczędności, ale i tak zadłużenie wzrośnie do 10 miliardów

  • Czy można patrzeć bez uprzedzeń? Wystawa Kingi Nowak w Bunkrze Sztuki