Telefon od ankietera, który chce poznać naszą opinię na temat polityki, spraw społecznych czy bieżących wydarzeń, może wywołać nieufność. Skąd firma badawcza ma nasz numer w czasach RODO? Czy udział w sondażu jest anonimowy i co zrobić, jeśli nie chcemy więcej takich telefonów? Rozmawiają: prof. Agnieszka Hess z Instytutu Dziennikarstwa, Mediów i Komunikacji Społecznej UJ, i Marzena Florkowska.
Posłuchaj audycji
Skąd ankieterzy mają nasze numery telefonów?
W badaniach opinii publicznej często wykorzystuje się metodę CATI, czyli wywiady prowadzone telefonicznie. Ankieterzy korzystają z baz numerów przygotowanych na potrzeby badań. Sam telefon nie oznacza więc, że nasze dane zostały wykradzione lub ktoś udostępnił je bez naszej wiedzy.
– Kiedy ankieter dzwoni, możemy odebrać telefon albo nie. Możemy też zdecydować, czy chcemy udzielić wywiadu – wyjaśnia prof. Agnieszka Hess.
Udział w takim badaniu jest dobrowolny. Jeśli nie chcemy odpowiadać na pytania, możemy po prostu odmówić. Możemy również wyraźnie zaznaczyć, że nie życzymy sobie kolejnych telefonów z danej pracowni badawczej.
– W badaniach, które prowadziliśmy w ramach Laboratorium Badań Medioznawczych na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Warszawskim, jeśli respondent deklarował, że nie chce udzielać takich wywiadów, zaznaczaliśmy to w formularzu i numer był wykreślany z bazy – tłumaczy badaczka.
Kto dzwoni i jak wygląda badanie opinii publicznej?
Po drugiej stronie telefonu nie zawsze znajduje się pracownik komercyjnej pracowni sondażowej. W badaniach prowadzonych przez uczelnie ankieterami bywają studenci dziennikarstwa, którzy w ten sposób zdobywają praktyczne doświadczenie.
– Bardzo istotne jest dla nas, aby studenci nie uczyli się badania opinii publicznej tylko teoretycznie, ale również sami brali udział w badaniach i wiedzieli, z jakimi problemami mierzą się ankieterzy – mówi prof. Hess.
Studenci przechodzą odpowiednie szkolenia. Ich zadaniem jest przede wszystkim takie prowadzenie rozmowy, aby uzyskać możliwie precyzyjne odpowiedzi, nie wpływając przy tym na opinie respondentów.
– Najważniejsze w badaniu sondażowym jest to, aby ankieter nie wpływał na przebieg wywiadu. Interesuje nas opinia danej osoby, a nie odpowiedź zasugerowana przez prowadzącego – podkreśla profesor.
Zdarza się, że respondenci chcą szerzej opowiedzieć o swoich doświadczeniach związanych z zadanym pytaniem. Ankieter musi jednak zadbać o to, aby rozmowa nie odbiegała zbytnio od przyjętej metodologii badania.
Czy odpowiedzi w sondażu są anonimowe?
Jedną z częstych obaw osób odbierających telefon od ankietera jest kwestia anonimowości. Czy nasze odpowiedzi można powiązać z nazwiskiem lub konkretną osobą?
– Osoba, która jest badana, jest w pełni anonimowa. Otrzymujemy tylko bazę numerów telefonów i jako osoby prowadzące badanie nie jesteśmy w stanie zidentyfikować respondenta na podstawie numeru – zapewnia prof. Agnieszka Hess, opisując zasady badań prowadzonych w laboratorium.
Warto jednak pamiętać, że sposób pozyskiwania numerów i przetwarzania danych może różnić się w zależności od organizatora badania. Dlatego przed rozpoczęciem rozmowy możemy zapytać ankietera, jaką instytucję reprezentuje, skąd pochodzi nasz numer i na jakich zasadach będą wykorzystywane udzielone odpowiedzi.
