W najbliższy czwartek polski astronauta, Sławosz Uznański-Wiśniewski, ma polecieć na Międzynarodową Stację Kosmiczną. To pretekst, by wyjaśnić, co polskie prawo mówi na temat podwójnych nazwisk w Polsce, zwłaszcza podwójnych nazwisk mężczyzn. Sprawę wyjaśniają: Klaudia Dembińska-Sajdak, zastępca kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Krakowie i Marzena Florkowska.
Od kiedy w Polsce możliwe jest używanie podwójnych nazwisk?
- To wszystko zależy od tego, czy dotyczy to kobiety, czy mężczyzny. Kobieta po 1 stycznia 1946 roku mogła do swojego nazwiska rodowego dołączyć nazwisko męża. Natomiast w sytuacji mężczyzny dopiero zmiana ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy pozwoliła od 1 marca 1976, by mogli wybrać nazwisko dwuczłonowe, jeżeli żona pozostała przy swoim nazwisku rodowym. Natomiast po kolejnej nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego końcówką 1998 roku dopuszczono całkowitą wolność w zakresie wyboru nazwiska. Zarówno kobieta, jak i mężczyzna mogą nosić swoje nazwiska, jak i dwuczłonowe i w wybranej kolejności przez siebie.
Czyli to nie jest tak, że zawsze jest najpierw nazwisko żony, a potem nazwisko męża i u męża odwrotnie, czyli najpierw jego nazwisko, a potem nazwisko żony?
- Nie, to małżonkowie wybierają, który człon jest jako pierwszy, a który jako drugi. Mogą wybrać tak samo brzmiące nazwisko, czyli Nowak - Kowalski, Nowak - Kowalska, bądź naprzemiennie. Połączyć można w dowolny sposób.
Ale jeśli już połączymy, to musimy być konsekwentni?
- Konsekwentni w zakresie dla dzieci i tu oświadczenie rodziców musi być zgodne. Dzieci mogą mieć nazwisko rodowe matki lub tylko ojca, lub dwuczłonowe.
Jeśli mamy nazwisko dwuczłonowe, to czy możemy się podpisywać tylko jednym członem?
- Nie. W momencie, kiedy przyjmujemy nazwisko dwuczłonowe, nasze nazwisko składa się z dwóch członów, więc powinniśmy się podpisywać dwoma nazwiskami. Zdarzają się sytuacje i każdy, kto posługuje się nazwiskiem dwuczłonowym, tak jak i ja wie, że podpisujemy się tylko nazwiskiem, skrótowo nazwiskiem tylko jednym albo parafujemy. Jest to oczywiście dopuszczalne, jeśli to stanowi nasz podpis, którym się posługujemy. Co do zasady, kiedy mamy własnoręczny podpis i składa się z dwóch członów, to niejednokrotnie możemy nam się zdarzyć, że wymagane jest podpisanie się zarówno pierwszym, jak i drugim nazwiskiem.
Czy z danych statystycznych wynika, czy coraz więcej jest takich małżeństw, czy takich osób, które przyjmują nazwiska dwuczłonowe?
- Ta tendencja rzeczywiście jest wzrostowa i z roku na rok jest coraz więcej nazwisk dwuczłonowych. Często także kobiety pozostają przez swoim nazwisku, mężczyźni przez swoim, a dla dzieci zrodzonych z małżeństwa wybierane są nazwiska dwuczłonowe.
