Wybory samorządowe 2024 zbliżają się wielkimi krokami. Co warto o nich wiedzieć? Jak głosować i jakie są zasady? Czy można głosować poza swoim miejscem zamieszkania?
Należy pamiętać, że 24 godziny przed rozpoczęciem głosowania zaczyna się cisza wyborcza, która trwa aż do zakończenia wyborów. Wybory samorządowe odbędą się w niedzielę 7 kwietnia 2024 roku. Głos będzie można oddać od godziny 07:00 do godziny 21:00. Jeśli jednak zdarzy się, że przez długie kolejki osoby nie zdążą oddać głosu do 21:00, to zgodnie z obowiązującymi procedurami mają prawo zagłosować.
Do drugiej tury wyborów samorządowych może dojść tylko wtedy, gdy żaden z kandydatów na wójta, burmistrza albo prezydenta nie uzyska ponad 50% ważnych głosów. Wówczas obywatele zagłosują po raz drugi – 21 kwietnia.
Wybory samorządowe 2024 przewidują określony porządek okręgów wyborczych. Listę okręgów można znaleźć na oficjalnej stronie wybory.gov.pl. Jeżeli wyborca nie ma pewności, gdzie powinien zagłosować, ma szansę na zweryfikowanie właściwego lokalu wyborczego za pomocą Centralnego Rejestru Wyborców w witrynie gov.pl lub za pośrednictwem aplikacji mObywatel. Wystarczy zalogować się do serwisu albo aplikacji za pomocą profilu zaufanego, bankowości elektronicznej czy e-dowodu.
Oddanie głosu w wyborach samorządowych przysługuje pełnoletnim obywatelom Polski, którzy ukończyli 18 lat najpóźniej w dniu wyborów oraz są wpisani do rejestru wyborców. Prawo do głosowania przysługuje także obywatelom Unii Europejskiej oraz Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, nieposiadającym polskiego obywatelstwa – pod warunkiem ukończenia 18 lat i mieszkania na stałe na terenie danej gminy.
Wybory umożliwiają obywatelom wybór nie tylko wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, ale i radnych do rad powiatów, gmin i sejmików wojewódzkich. 7 kwietnia Polacy będą zatem głosować na przedstawicieli różnych organów samorządu terytorialnego na następnych 5 lat. Szczegółowy spis wszystkich kandydatów jest dostępny na stronie wybory.gov.pl.
W lokalach wyborczych obywatele otrzymają przygotowane wcześniej karty do głosowania. Ich liczba zależy od miejsca zamieszkania. Osoby z miast na prawach powiatu dostaną trzy karty (nie głosują bowiem na kandydatów do rady powiatu). Pozostali wyborcy otrzymają cztery karty wyborcze – z listami kandydatów na wójta, burmistrza lub prezydenta oraz do rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa.
W celu oddania ważnego głosu w wyborach samorządowych należy postawić na karcie głosowania znak „X” w kratce odpowiadającej nazwisku danego kandydata. W szczególnych okolicznościach, w których w wyborach na wójta, burmistrza lub prezydenta uczestniczy tylko jeden kandydat, na odpowiedniej karcie wyborcy stawiają znak przy kratce „za” lub „przeciw”.
Warto pamiętać, że głos na dwóch i więcej kandydatów na którejkolwiek z kart zostanie uznany za nieważny; oznacza to, że „X” można umieścić na jednej karcie tylko raz. Głos nie będzie liczyć się również wtedy, gdy w kratce zabraknie „X” czy przecięcia, a pojawi się inny symbol, np. narysowany przez wyborcę kwiatek.
Wybory samorządowe mają dość specyficzną formę i w kilku aspektach różnią się od parlamentarnych czy prezydenckich. Główną różnicą jest kwestia miejsca, w którym oddaje się głos. Kryterium to miejsce stałego zamieszkania, będące podstawą przypisania do konkretnego okręgu wyborczego. Oznacza to, że np. wyborcy z Wrocławia nie mogą głosować podczas weekendowej wycieczki do Warszawy.
