Czy genealogia może zainteresować młode pokolenie i jakie kompetencje można zdobyć, przygotowując drzewo genealogiczne swojej rodziny? To pytanie rodzi się w związku z trwającym konkursem organizowanym przez Archiwa Państwowe „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna”. Z dr Barbarą Berską z Archiwum Narodowego w Krakowie rozmawia Marzena Florkowska.
Posłuchaj audycji
Genealogia łączy pokolenia. „To coś więcej niż szkolne zadanie”
Czy genealogia może zainteresować młodych ludzi i czego można się nauczyć, tworząc drzewo genealogiczne? Jak pokazuje konkurs Archiwów Państwowych „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna”, historia rodziny potrafi wciągnąć i stać się początkiem prawdziwej badawczej przygody.
– „To bardzo ciekawy temat. Dzieci uczą się tego w szkole i zaczynają dopytywać rodziców i dziadków” – mówi w rozmowie z Radiem Kraków dr Barbara Berska z Archiwum Narodowego w Krakowie.
Nauka przez doświadczenie i emocje
Jak podkreśla rozmówczyni, genealogia nie jest tylko szkolnym ćwiczeniem, ale prawdziwym procesem zdobywania wiedzy. Młodzi ludzie uczą się nie tylko historii, ale też metod poszukiwania informacji.
Dr Berska zwraca uwagę, że tworzenie drzewa genealogicznego rozwija dociekliwość i umiejętność pracy ze źródłami. Uczniowie sięgają do archiwów, bibliotek, kancelarii parafialnych czy nawet na cmentarze, gdzie odczytują inskrypcje z nagrobków. Równocześnie prowadzą rozmowy z członkami rodziny, zbierając relacje i wspomnienia.
– „To wspaniałe kompetencje. Młody człowiek uczy się pozyskiwania informacji, ich gromadzenia i przetwarzania” – podkreśla.
Genealogia pozwala też na bardziej osobiste podejście do historii. Punktem wyjścia są najbliżsi – rodzice i dziadkowie – ale poszukiwania często sięgają znacznie dalej.
– „Wielu uczniom udaje się dotrzeć nawet do dwunastu, trzynastu pokoleń wstecz” – zaznacza dr Berska.
Historie rodzinne budują wspólnotę
Zbieranie danych to nie tylko daty urodzin czy śmierci. Często towarzyszą im rodzinne opowieści, które nadają historii bardziej ludzki wymiar.
Rozmówczyni wskazuje, że uczniowie odkrywają, czym zajmowali się ich przodkowie, jakie mieli umiejętności czy jak wyglądało ich życie. Niekiedy zachowują się nawet materialne ślady tej historii – przedmioty, wokół których powstają rodzinne anegdoty.
– „Choćby taka anegdotka potrafi scalić rodzinę wokół wspólnej historii” – mówi.
Konkurs Archiwów Państwowych ma właśnie taki cel – nie tylko edukacyjny, ale też społeczny. Chodzi o budowanie relacji między pokoleniami i zachęcanie do rozmowy.
Dr Berska podkreśla, że projekt wymaga współpracy – młody uczestnik musi porozmawiać z rodzicami i dziadkami, by odtworzyć historię swojej rodziny.
Historia rodziny to historia miejsca
Jak zaznacza rozmówczyni, genealogia pozwala spojrzeć szerzej – poza własną rodzinę.
Historia przodków często okazuje się jednocześnie historią miejscowości czy regionu, szczególnie w Małopolsce, gdzie wiele rodzin mieszka w jednym miejscu od pokoleń.
Uczestnicy konkursu pochodzą głównie z mniejszych miejscowości, a ich prace pokazują silne związki między historią rodziny a historią lokalnej społeczności.
– Genealogia staje się więc nie tylko sposobem na poznanie przeszłości, ale też na zrozumienie własnej tożsamości i miejsca, w którym się żyje.
Do 24 marca szkoły mogą przesyłać do Archiwum Narodowego w Krakowie prace, które zwyciężyły w etapach szkolnych konkursu.
