Posłuchaj wypowiedzi
Posłuchaj wypowiedzi
Posłuchaj wypowiedzi
Gdański uczony Jan Heweliusz (1611-1687) był nie tylko genialnym astronomem, ale też browarnikiem oraz lekarzem.
Prof. Janusz Skalski
Heweliusz był zamożny, ale jego działalność naukową wspierali również koronowani mecenasowie. W 1659 Ludwika Maria Gonzaga i Jan Kazimierz zwiedzali obserwatorium Heweliusza, a król wstępnie go nobilitował (czego nie zaakceptował później Sejm) i obdarzył przywilejem na druk dzieł. Drukarnia Heweliusza działała do pożaru w roku 1679. Finansowa pomoc przyszła z Francji: Heweliusz otrzymał od Ludwika XIV roczną pensję wynoszącą 1200 franków, a pobierał ją od 1664 roku przez osiem lat. W dowód wdzięczności dedykował Ludwikowi IV dwa swoje dzieła. Jan III Sobieski jeszcze zanim został królem poznał Heweliusza i odwiedzał jego obserwatorium. W czasie pobytu w Gdańsku w 1677 roku, już jako król, przyznał astronomowi roczną pensję 1000 florenów oraz inne przywileje. Po pożarze domów i obserwatorium w 1679 Jan III wsparł go dodatkowymi funduszami (Ludwik XIV również nadesłał uczonemu 2000 talarów). Ostatnie swoje dzieła Heweliusz dedykował królowi Sobieskiemu.
Jan Heweliusz zmarł 28 stycznia 1687, w dniu swoich 76. urodzin. Został pochowany w kościele św. Katarzyny. Po śmierci Heweliusza Elżbieta w oparciu o zgromadzone materiały wydała jeszcze trzy prace. Jedną z nich zadedykowała królowi Janowi III Sobieskiemu podpisując się "Elżbieta, wdowa Heweliuszowa".
August Karol Zierhoffer (23 lutego 1893 w Wiśniowczyku koło Trembowli, zm. 22 lutego 1969 w Poznaniu) - to geograf i geolog, profesor Uniwersytetu Poznańskiego.
Prof. Stefan Witold Alexandrowicz
August Zierhoffer był synem lekarza. Studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza (UJK) we Lwowie, m.in. pod kierunkiem Eugeniusza Romera. W 1922 obronił pracę doktorską Poddyluwialna powierzchnia Polski (1926 opublikowana). Pracował na UJK, w 1927 habilitował się (praca Północna krawędź Podola w świetle powierzchni kredowej) i został profesorem Wyższej Szkoły Handlu Zagranicznego we Lwowie; 1932-1933 pełnił funkcję rektora tej uczelni. W 1932 ponownie nawiązał współpracę z UJK, obejmując kierownictwo Katedry Geografii po E. Romerze. Był profesorem nadzwyczajnym uniwersytetu (od 1933) oraz dziekanem Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego (1939).
W okresie okupacji niemieckiej pracował w szkołach średnich, pełniąc jednocześnie obowiązki dziekana na tajnym uniwersytecie we Lwowie i rektora w tajnej Akademii Handlu Zagranicznego. Utrzymywał ścisłe kontakty z AK.
Po wojnie w marcu 1945 przymusowo wysiedlony ze Lwowa do Przemyśla, latem 1945 osiadł w Poznaniu. Został kierownikiem Katedry Geografii Uniwersytetu Poznańskiego po zamordowanym w czasie wojny Stanisławie Pawłowskim. W 1947 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego, a w latach 1947-1957 kierował Instytutem Geograficznym uniwersytetu (przemianowanego na Uniwersytet Adama Mickiewicza, UAM). Był członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Geograficznego, członkiem-korespondentem PAU, przewodniczącym Komisji Geograficzno-Geologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
16 listopada pójdziemy do urn wyborczych.
Fot. RK
Więcej okręgów jednomandatowych
Zmiany dotyczą przede wszystkim wyborów do rad gmin. Kodeks wyborczy wprowadza tam okręgi jednomandatowe (art. 418 k.w.). We wszystkich gminach, niebędących miastami na prawach powiatu, mieszkańcy wybierać będą radnych w jednomandatowych okręgach wyborczych, przy zastosowaniu zasady większości względnej. W praktyce oznacza to, że okręgi będą niewielkie. Czasami będą obejmować praktycznie jedno osiedle. W każdym okręgu wyborczym zostanie wybrany jeden radny. Do tej pory mogło ich być nawet ośmiu.
Ordynacja jednomandatowa nie obowiązuje w miastach na prawach powiatu, gdzie wybory będą proporcjonalne, w okręgach wielomandatowych. Nie zmienią się również zasady wyboru radnych do rad powiatów i rad województw.
