Naukowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego, wspólnie z Babiogórskim i Gorczańskim Parkiem Narodowym, rozwijają system AI wspierający monitoring rysia euroazjatyckiego na podstawie zdjęć z fotopułapek.
W 2000 roku Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego zainicjował z Gorczańskim Parkiem Narodowym wspólne badania dotyczące dużych ssaków, w tym drapieżników. Z czasem kontynuowano je z użyciem fotopułapek i rozpoczęto pierwsze próby identyfikacji zarejestrowanych osobników rysia w tym rejonie. Od siedmiu lat naukowcy współpracują na tych samych zasadach z Babiogórskim Parkiem Narodowym. Dodatkowo od 2021 roku razem z BgPN prowadzą badania w ramach międzynarodowego konsorcjum Euro Snapshot. Inicjatywa służy do badania ssaków w różnych rejonach Europy z wykorzystaniem fotopułapek.
Obecnie na terenie BgPN i GPN obrazy rejestruje kilkadziesiąt fotopułapek. Monitorowanie rysi pozwala przyrodnikom lepiej zrozumieć całą populację, ale w tym celu muszą umieć rozpoznać, który osobnik jest widoczny na nagraniu. Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego rozwiązują ten problem przy użyciu sztucznej inteligencji.
Naukowcy z @JagiellonskiUni rozwijają system #AI wspierający monitoring rysia na podstawie zdjęć z fotopułapek.Są w stanie identyfikować i monitorować konkretne osobniki. #Nauka w @RadioKrakow w sobotę po 15.30. @BartoszZie7890 @CathrineRost @pszwnzl pic.twitter.com/oeqEtnu6uJ
— ewa szkurlat (@EwaSzkurlat) June 12, 2026
- Najpierw sprawdzamy, na których klatkach z filmu ryś jest widoczny najlepiej. Następnie tworzymy "obrys" zwierzęcia i wycinamy ze zdjęcia tło, tak aby być pewnym, że rozpoznawanie będzie na bazie wyłącznie rysia, a nie innych elementów na zdjęciu, które mogłyby być mylące. Na końcu używamy modelu sztucznej inteligencji, który został nauczony, aby wykrywać i opisywać cechy charakterystyczne na zdjęciach, takie jak kropki na futrze. Porównujemy te cechy z bazą danych rysi, których tożsamość już znamy i sprawdzamy na zdjęciach, u którego osobnika znajdują się podobne cechy charakterystyczne, które jednocześnie są podobnie rozłożone na futrze. Na tej podstawie proponujemy najbardziej podobne osobniki oraz zaznaczamy, na bazie których cech kluczowych została podjęta decyzja. Analiza takiego nagrania od wrzucenia filmu do aplikacji aż do predykcji osobnika trwa od jednej do dwóch minut - mówi dr hab. Bartosz Zieliński, prof. UJ, dyrektor Jagiellońskiego Centrum Sztucznej Inteligencji.
W planach jest zaangażowanie innych parków narodowych, przede wszystkim tych, w których występuje ryś karpacki i wykorzystuje się fotopułapki. Ponadto zostało podpisane porozumienie pomiędzy Wydziałem Biologii UJ a Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Krośnie i będzie ono głównie dotyczyło badań nad rysiem i żbikiem.
Z prof. Bartoszem Zielińskim, Ekateriną Rostovskayą z Instytutu Nauk o Środowisku i Marcinem Przewięźlikowskim rozmawiała Ewa Szkurłat
mat.prasowe/e.sz
Posłuchaj wypowiedzi
Galeria zdjęć
