Poniedziałek, 16 lis 5 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

Szlaki przemytnicze na Podhalu

Co przemycano przez granice polsko-słowacką? Kim byli przemytnicy i jak przebiegały ich szlaki? Czy i jak współpracowali górale, Żydzi, Romowie i Łemkowie latach 1918-1949 ? Odpowiedzi m.in na te pytania poszuka dr Karolina Panz z Instytutu Slawistyki PAN. Trzyletnie badania sfinansuje Narodowe Centrum Nauki.

Posłuchaj wypowiedzi

Projekt „Oblicza przemytu na pograniczu polsko-słowackim w latach 1918-1949”, uzyskał dofinansowanie w ramach konkursu SONATA 19 Narodowego Centrum Nauki.

"Istnienie ludzi trudniących się przemytem było (i jest) nieodłącznym elementem każdego pogranicza. Całe rodziny z podhalańskich, spiskich i orawskich wsi leżących po polskiej stronie granicy przekraczały ją, aby po drugiej stronie sprzedawać nabiał albo wymieniać go na tkaniny, buty, bieliznę lub papierosy. Najważniejszym „towarem” przemycanym przez górali do Czechosłowacji były konie i bydło, gdyż po drugiej stronie granicy cena tych zwierząt była dwukrotnie wyższa niż w Polsce" - pisze dr Karolina Panz w artykule "Sieci przetrwania -- przemytnicy z Podhala i Spisza w czasie Zagłady."


Przemyt nie tylko pozwalał przetrwać głodującym góralom. Luksusowymi towarami z przemytu przekupywano Niemców i pograniczników. Dzięki temu wiele osób podczas II wojny uratowano. Szlakami przemytniczymi przerzucano również ludzi. Np. Jan Malec w czasie wojny osobiście przeprowadził
przez granicę 635 Żydów, a jeszcze przed wojną przerzucano komunistów, którzy chcieli się przedostać do Hiszpanii. Benzion Kalb między innymi
umożliwił uratowanie 192 dzieci poniżej 10. roku życia na przestrzeni zaledwie trzech tygodni. Każda grupa przemytnicza miała swoją sieć powiązań i trasy. Wiodły one m.in. na Słowację, Węgry i do Izraela.
Narodowe Centrum Nauki wspiera działalność naukową w zakresie badań podstawowych, czyli prac  mających przede wszystkim na celu zdobywanie nowej wiedzy o podstawach zjawisk i  faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne. W latach 2011-2023 Centrum przyznało badaczkom i badaczom z całej Polski blisko 30 tysięcy grantów na łączną kwotę niemal 16 miliardów złotych.

Najpopularniejsze

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, akcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Zmiany we władzach Kraków Airport. Łukasz Gibała odwołał Łukasza Pawełka

    Radio Kraków

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

    Radio Kraków

  • Msza w intencji sprawcy zamachu w Krakowie. Bazylika Mariacka wydała oświadczenie

    Krzysztof Orski, Gabriela Koziara

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

  • O krok od tragedii na A4. Kierowca miał 3,5 promila alkoholu

    Jakub Sajdak

Najnowsze

  • Ziemia pochłonęła tam kilkadziesiąt grobów. Teraz wiadomo, co dzieje się pod cmentarzem w Trzebini

  • PKP buduje chodnik w Zatorze, ale spór o zamknięty przejazd trwa. Burmistrz nie odpuszcza

  • Polska przy stole negocjacyjnym. „Dla Rosji to nie jest dobra wiadomość”

  • Zderzenie tramwaju z samochodem w Krakowie. Jedna osoba ranna

  • "Wiślacki orzeł", czyli książka o Antonim Szymanowskim... jakiej nie było dotąd

  • Miał być w tym roku, będzie w przyszłym. Tarnów czeka na kolejny zdrój z wodą pitną