14 czerwca 1958 roku w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku pod Warszawą (obecnie Narodowe Centrum Badań Jądrowych) uruchomiono pierwszy w Polsce doświadczalny reaktor jądrowy Ewa. Była to konstrukcja radziecka, paliwem był wzbogacony do 10% uran, moderatorem i chłodziwem natomiast zwykła woda. Reaktor ten był wykorzystywany do produkcji izotopów promieniotwórczych, corocznie pracując przez ok. 3500 godz.
Z prof. Krzysztofem Kozakiem z Instytutu Fizuki Jądrowej PAN rozmawia Ewa Szkurłat
Z kolei badawczy reaktor jądrowy MARIA jest dziś (po wyłączeniu starszego reaktora Ewa 24 lutego 1995 r.) jedynym w Polsce działającym reaktorem jądrowym. Jego moc wynosi 30 MW. Budowę reaktora rozpoczęto w czerwcu 1970 r., a uruchomiony został w grudniu 1974 r. w ówczesnym Instytucie Badań Jądrowych. Kopułę reaktora Marii widać z trasy S17 biegnącej pomiędzy Warszawą a Lublinem.
Reaktor imię ma po polskiej noblistce, Marii Skłodowskiej-Curie. Otoczony ponad dwumetrową ścianą betonu reaktor o mocy cieplnej 30 MW służy do "wytwarzania preparatów izotopowych stosowanych w medycynie, ochronie środowiska i przemyśle". Z produktów opartych na radioizotopach produkowanych w reaktorze korzysta około 17 milionów ludzi na całym świecie.
