Geografowie z UJ wspólnie z naukowcami ze Szwajcarii badają, jak zmieniły się lasy Karpat i Alp w ciągu ostatnich 150 lat. Prognozują też jak będą się zmieniać w przyszłości. By prześledzić zmiany powierzchni lasów, naukowcy wykorzystują zarówno XIX-wieczne mapy, jak i dane ze skaningu laserowego.
Posłuchaj wypowiedzi
"Wyniki naszych badań jednoznacznie świadczą o tym, że lasów przybywa" - mówi w rozmowie z Radiem Kraków profesor Jacek Kozak z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. W połowie XIX wieku lasy zajmowały 1/4 powierzchni polskich Karpat, a współcześnie zajmują 40 procent terenu. "Lasów przybyło co najmniej o połowę i wszystko wskazuje na to, że lasów będzie jeszcze więcej" - dodaje prof. Kozak.
Jednym z głównych powodów tego zjawiska jest zmiana roli rolnictwa. "Kiedyś było główną dziedziną gospodarki, teraz traci na znaczeniu. Las pojawia się na gruntach porzuconych, na nieużytkach" - tłumaczy doktor Dominik Kaim z Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ. Naukowcy, dzięki mapom z XIX wieku, archiwalnym fotografiom, zdęciom lotniczym i satelitarnym, i wreszcie danym ze skaningu laserowego potrafią szczegółowo analizować zachodzące zmiany. "Stare mapy historyczne integrujemy z danymi współcznesnymi i na tej podstawie tworzymy serię danych pokazujących stan i rozmieszczenie lasów od XIX wieku w Karpatach i to samo robią nasi partnerzy w Szwajcarii". wyjaśnia profesor Kozak.
"Lokalizujemy optymalne warunki na których las występuje. Staramy się też wskazać miejsca, które potencjalnie też byłyby najlepsze na wkroczenie lasu. Mamy przestrzenne modele tego, jak to może wyglądać za kilkadziesiąt lat" - tłumaczy doktor Kaim. Prognozowaniu pomagają też dane ze skaningu laserowego. "Możemy stwierdzić, gdzie pojawia się roślinność o konkretnej wysokości, od jednego do kilku metrów. To jeszcze nie las, ale oznaka, że pole jest nieużytkiem" - dodaje profesor.
Wzrost powierzchni lasów oznacza zanik tradycyjnych krajobrazów. Rolą naukowców jest wskazanie terenów, w których lasy mogą się pojawić, z kolei rolą władz samorządowych jest podjęcie decyzji, czy, a jeśli tak, to jak zapobiec temu zjawisku."Władze mogą zahamować, odwrócić ten proces. My wskazujemy, co się stanie jeśli nie będzie interwencji, ale nie mówimy czy jest konieczna, czy nie" - zauważa profesor.
Projekt FORECOM jest współfinansowany przez Szwajcarię w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. O projekcie można również przeczytać TUTAJ.
Aleksandra Ratusznik
