Poniedziałek, 16 lis -2 °C Jakość powietrza: Dobra Na antenie
Menu dostępności (CTRL+U)
Zmień kontrast
Podświetl linki
Zatrzymaj animacje
Powiększ tekst
Szerokość tekstu
Wysokość linii
Resetuj ustawienia

CITISTRA czyli obywatele pomagają naukowcom

Słyszeliśmy o projektach naukowych, w których obywatele liczyli gatunki roślin, ptaków czy motyli. Ten włącza społeczeństwo w pomiary promieniowania jonizującego. Projekt CITISTRA realizuje Instytut Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie.

Z dr hab. Renatą Kierepko, prof. Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie rozmawiała Ewa Szkurłat

Dane zebrane przez obywateli mogą uzupełniać rządowe systemy monitorowania poziomu promieniowania jonizującego. Projekt CiTISTRA nawiązuje do inicjatywy obywatelskiej powstałej w Japonii po awarii Elektrowni Jądrowej w Fukushimie Dai-ichi w 2011 r., która przerodziła się w globalna organizację non-profit SAFECAST. Nauka obywatelska (ang. citizen science) to forma współpracy naukowców z wolontariuszami  przy realizacji projektów badawczych. Polega na zaangażowaniu entuzjastów w zbieranie danych, analizę lub wybór metod, co demokratyzuje naukę i zwiększa zaangażowanie społeczne.

Do Polski trafiło 200  detektorów, które w 2025 r. rozdystrybuowano w woj. śląskim, małopolskim, świętokrzyskim, podkarpackim i lubelskim. Trafiły one do jednostek Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczej Straży Pożarnej (PSP i OSP), Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT), Stacji Sanitarno – Epidemiologicznych oraz Urzędów Gmin graniczących z Ukrainą i Białorusią. Wszyscy użytkownicy detektorów zostali przeszkoleni w zakresie sposobów wykrywania promieniowania jonizującego i ochrony radiologicznej oraz sposobu korzystania z detektorów CzechRad.


Dane są zapisywane na karcie pamięci a następnie przesyłane przez użytkowników detektorów do Instytutu Fizyki Jądrowej PAN jako koordynatora projektu w Polsce. Potem informacje te trafią do organizacji SAFECAST i zostaną udostępnione publicznie. Cały proces zapewnia przejrzystość, wiarygodność i możliwość szerokiego dostępu do informacji o poziomach promieniowania jonizującego w środowisku na terenie Polski.

Z dr hab. Renatą Kierepko, prof. Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie rozmawiała Ewa Szkurłat

Najpopularniejsze

  • Duży pożar w Giebułtowie. Ogień opanowany, skcja straży zakończona

    Radio Kraków

  • Zmiany we władzach Kraków Airport. Łukasz Gibała odwołał Łukasza Pawełka

    Radio Kraków

  • Miliony z autostrady A4. Stalexport ujawnia wyniki przed końcem koncesji

    Radio Kraków

  • O krok od tragedii na A4. Kierowca miał 3,5 promila alkoholu

    Jakub Sajdak

  • Wójt pozostał, radni stracili mandaty. Dziś wybory w gminie Mszana Dolna

    Krystyna Pasek

  • Koniec marzeń o wschodniej obwodnicy Tarnowa? Drogowcy nie widzą szans, miasto nie odpuszcza

    Bartłomiej Maziarz

Najnowsze

  • Małanka wraca do Krakowa! / Маланка повертається до Кракова!

  • Audycja z 15.11.2026 r.

  • Policja wyjaśnia: żaden funkcjonariusz krakowskiej komendy miejskiej nie został wysłany do Warszawy

  • Autyzm bez stereotypów. Co naprawdę wiemy o spektrum?

  • Turysta zginął pod lawiną w rejonie Żółtej Turni w Tatrach

  • O "sowach" i "skowronkach"... Także wśród ssaków i owadów