Rak jelita grubego to jeden z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych i jedna z najważniejszych przyczyn zgonów onkologicznych. O powodzeniu leczenia w dużej mierze decyduje jakość zabiegu operacyjnego. W projekcie kierowanym przez prof. Michała Pędziwiatra naukowcy z UJ CM sprawdzą, czy wykorzystanie fluorescencyjnego mapowania układu chłonnego pozwoli chirurgom jeszcze dokładniej przeprowadzać zabiegi i poprawić wyniki leczenia pacjentów. Agencja Badań Medycznych przyznała właśnie blisko 12 mln na realizację badania.
Posłuchaj wypowiedzi
Jednym z czynników decydujących o wynikach leczenia raka jelita grubego jest jakość zabiegu chirurgicznego, w tym odpowiednio rozległe usunięcie węzłów chłonnych. Na prawidłowe określenie stopnia zaawansowania choroby, a następnie na decyzję o zastosowaniu leczenia uzupełniającego, m.in. chemioterapii, wpływa liczba przebadanych węzłów. Obecnie, pomimo rozwoju technik małoinwazyjnych, odsetek operacji z niewystarczającą liczbą pobranych węzłów chłonnych, wciąż wynosi 10-30 proc., co skutkuje ryzykiem niedostatecznego leczenia i pogorszeniem rokowania.
Realizacja projektu „Fluorescencyjne mapowanie układu chłonnego w chirurgii raka jelita grubego” (MAP-CRC Trial – Lymphatic MAPping in Colorectal Cancer Surgery Trial), którym pokieruje prof. Michał Pędziwiatr kierownik II Katedry Chirurgii Ogólnej UJ CM, przewiduje sprawdzenie, czy problem ten może ograniczyć zastosowanie fluorescencyjnego mapowania układu chłonnego z wykorzystaniem zieleni indocyjaninowej (ICG). Technologia pozwala na uwidocznienie dróg chłonnych i węzłów podczas operacji dzięki obrazowaniu w bliskiej podczerwieni. Chirurg może w czasie rzeczywistym dokładniej zidentyfikować struktury układu chłonnego, także te znajdujące się poza standardowo wyznaczonym obszarem resekcji.
Zieleń indocyjaninową #ICG wykorzystają onkolodzy Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie @JagiellonskiUni #CMUJ, żeby zwiększyć wyleczalność raka jelita grubego. Agencja Badań Medycznych przyznała 12 mln złotych. Prof. Michał Pędziwiatr w @RadioKrakow #PracująnaNobla pic.twitter.com/6Xd7ntk0VJ
— Joanna Gąska (@joanna_gaska) September 1, 2026
Podstawowym celem badania będzie ustalenie, czy zastosowanie fluorescencyjnego mapowania układu chłonnego zmniejsza odsetek operacji, w których pobrano mniej niż 12 węzłów chłonnych. Naukowcy ocenią także kompletność resekcji, występowanie powikłań, jakość życia pacjentów oraz przeżycie wolne od choroby i przeżycie całkowite.
Wyniki badania mogą przyczynić się do wdrożenia nowego standardu chirurgii onkologicznej raka jelita grubego w Polsce oraz poprawy długoterminowych wyników leczenia. Projekt ma również znaczenie edukacyjne i wdrożeniowe – zakłada standaryzację techniki fluorescencyjnej oraz stworzenie podstaw do opracowania krajowych rekomendacji w zakresie jej zastosowania.
Badanie będzie miało charakter wieloośrodkowy i zostanie przeprowadzone w sposób prospektywny i randomizowany. Obejmie 260 dorosłych pacjentów leczonych w sześciu wyspecjalizowanych ośrodkach chirurgii kolorektalnej w Polsce. Ośrodkiem wiodącym będzie Szpital Uniwersytecki w Krakowie.
„W ciągu ostatnich 20 lat w Polsce co roku stwierdzano średnio 16,8 tys. nowych zachorowań, z czego 9,3 tys. przypadków choroby rozpoznawano wśród mężczyzn, a 7,5 tys. wśród kobiet. Jednocześnie częstość zachorowań na ten nowotwór w Polsce stale rośnie — na początku XXI wieku raportowano 11,5 tys. nowych przypadków raka jelita grubego, a w 2022 r. — aż 18,8 tys., co oznacza, że zachorowała jedna na 2 tys. osób” – informuje onkologia.gov.pl
