Leczenie żywieniowe to nie uzupełnienie terapii, lecz jej integralny element — szczególnie u pacjentów w stanie krytycznym i chorych neurologicznie. O tym, kiedy je rozpoczynać, jak je prowadzić oraz jakie ma realne znaczenie kliniczne mówi prof. Stanisłąw Kłęk, specjalista z zakresu chirurgii ogólnej i chirurgii onkologicznej oraz żywienia klinicznego, przewodniczący Zarządu Głównego Europejskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego i Metabolizmu (ESPEN) Cz. I rozmowy
Czym właściwie jest leczenie żywieniowe i dlaczego – mimo rosnącej wiedzy – wciąż bywa niedoceniane w praktyce medycznej?
Leczenie żywieniowe polega na dostarczaniu wszystkich niezbędnych składników odżywczych drogą doustną, dojelitową lub pozajelitową, a w razie potrzeby także w sposób łączony. Obejmuje zarówno makroskładniki – białka, węglowodany i tłuszcze – jak i mikroskładniki: witaminy, pierwiastki śladowe, elektrolity oraz wodę.
U dorosłych pozwala utrzymać lub poprawić stan odżywienia, a u dzieci dodatkowo warunkuje prawidłowy wzrost.
Problem polega na tym, że leczenie żywieniowe wciąż bywa traktowane jako element wspomagający, a nie pełnoprawna terapia – mimo że dysponujemy solidnymi dowodami naukowymi potwierdzającymi jego skuteczność.
Czy odpowiednie żywienie może skracać czas leczenia?
Tak – i dotyczy to praktycznie wszystkich pacjentów. Prawidłowe odżywienie wspiera odporność, przyspiesza gojenie i zapobiega utracie masy mięśniowej.
W przebiegu choroby, przy niedostatecznej podaży energii i białka, organizm zaczyna wykorzystywać własne zasoby – dochodzi do rozpadu mięśni. To prowadzi do pogorszenia rokowania i wydłużenia rekonwalescencji.
W praktyce brak interwencji żywieniowej może wydłużyć hospitalizację nawet o około tydzień.
Szczególnym problemem klinicznym jest rozwój sarkopenii wtórnej do choroby ostrej lub przewlekłej, która wiąże się z gorszym rokowaniem, większym ryzykiem powikłań oraz wydłużeniem czasu hospitalizacji.
