Czy wyobraźnia naprawdę zanika — czy tylko przestaliśmy jej używać? W dzisiejszym „Suplemencie Literackim” zaglądamy do książek, które uruchamiają ją od nowa. Od przewrotnego świata, w którym czajnik ma swoje marzenia, przez historię jednej kropki, która zmienia wszystko, aż po opowieść o równoległej rzeczywistości, gdzie granice między światem realnym a fantazją zaczynają się zacierać. „Marzenia, fakty, mity, głupoty”, „Kropka” i „Animarium. Wybrańcy Ukrytego Świata” — trzy książki, trzy różne światy i jedno pytanie: jak odzyskać wyobraźnię w świecie gotowych odpowiedzi? To będzie rozmowa o kreatywności, odwadze i o tym, dlaczego wyobraźnia może być jedną z najważniejszych kompetencji przyszłości. Zaprasza Wioletta Gawlik.
Posłuchaj rozmowy:
Suplement Literacki – o wyobraźni, która nie znika, tylko czeka
W „Suplemencie Literackim” rozmowa dotyczyła wyobraźni rozumianej jako jedna z kluczowych kompetencji współczesnego świata, ale też jako zasób, który w warunkach kultury szybkich bodźców, gotowych obrazów i algorytmicznych treści może być stopniowo osłabiany. Zwrócono uwagę na to, że współczesne sposoby konsumowania treści — krótkie formy, scrollowanie, natychmiastowe odpowiedzi — ograniczają przestrzeń na samodzielne tworzenie obrazów w umyśle. W tym kontekście pojawia się pytanie o to, jak wyobraźnię pobudzać i chronić. Gościnią cyklu była Agnieszka Karp - Szymańska.
Wyobraźnia jako codzienna praktyka i kompetencja przyszłości
Jednym z kluczowych wątków rozmowy była zmiana sposobu myślenia o wyobraźni: nie jako o dziecięcej cesze, która z czasem zanika, ale jako o zdolności, którą można rozwijać przez całe życie. Podkreślono jej związek z kreatywnością, rozumianą jako kompetencja przyszłości — szczególnie istotną w świecie, którego kierunku rozwoju nie jesteśmy w stanie w pełni przewidzieć. W tym sensie wyobraźnia staje się narzędziem adaptacji, elastycznego myślenia i radzenia sobie z nieznanym.
„Marzenia, fakty, mity, głupoty” – wyobraźnia ukryta w przedmiotach
Pierwszą omawianą książką była publikacja Macieja Szymanowicza „Marzenia, fakty, mity, głupoty” (Nasza Księgarnia), łącząca funkcję albumu i książki ilustracyjnej. Zwrócono uwagę na jej wielowarstwowość – pozorną prostotę i jednocześnie głębokie przesłanie skierowane zarówno do dzieci, jak i dorosłych.
Książka nie definiuje wyobraźni w sposób encyklopedyczny, lecz zaprasza do jej doświadczenia. Codzienne przedmioty zostają w niej ożywione i obdarzone pragnieniami — czajnik może marzyć o byciu lokomotywą, a torebka herbaty o gorącej kąpieli. Ten zabieg pokazuje, że wyobraźnia nie jest abstrakcyjnym pojęciem, ale sposobem patrzenia na rzeczywistość.
Podkreślono również, że twórczość autora opiera się na budowaniu świata, w którym marzenie staje się czymś niemal materialnym — widzialnym i możliwym do przełożenia na rzeczywistość. Książka została wskazana jako propozycja rodzinna, łącząca pokolenia czytelników, a także jako przykład publikacji wspierającej rozwój kreatywności.
„Kropka” – o odwadze rozpoczęcia
Drugą książką była „Kropka” Petera Reynoldsa (Mamania), przedstawiona jako minimalistyczna opowieść o blokadzie twórczej i procesie budowania sprawczości. Historia dziewczynki, która nie wierzy w swoje możliwości artystyczne, staje się punktem wyjścia do refleksji nad rolą dorosłych w procesie wspierania kreatywności dzieci.
Kluczowym momentem jest odkrycie przez nauczycielkę jednej kropki na pustej kartce i zachęta, by potraktować ją jako początek pracy. Ten prosty gest uruchamia proces twórczy i prowadzi do stopniowego budowania pewności siebie bohaterki.
Książka została odczytana jako opowieść o tym, że twórczość nie zaczyna się od talentu, lecz od odwagi podjęcia próby. Podkreślono również jej uniwersalne przesłanie dotyczące sprawczości: nawet najmniejszy gest może stać się początkiem większego działania.
„Animarium. Wybrańcy Ukrytego Świata” – wyobraźnia jako równoległa rzeczywistość
Trzecią omawianą pozycją była książka Maliny Prześlugi „Animarium. Wybrańcy Ukrytego Świata” (Dwie Siostry), skierowana do starszych dzieci. To fabularna opowieść, w której obok świata realnego istnieje świat równoległy — dostępny jedynie wybranym.
W centrum historii znajdują się dwoje bohaterów o różnych doświadczeniach wakacyjnych i życiowych, których łączy relacja przyjaźni. Ich losy prowadzą do wydarzeń granicznych, w których rzeczywistość zostaje przekroczona, a elementy fantastyczne przenikają codzienność. Motyw przemiany, symbolizowany m.in. przez transformację chłopca w gołębia, otwiera narrację na świat niezwykłych zjawisk i istot.
W rozmowie podkreślono, że książka rozwija ideę wyobraźni jako przestrzeni współistniejącej z rzeczywistością, a nie alternatywnej wobec niej. Wyobraźnia nie jest tu ucieczką, lecz integralną częścią życia, pozwalającą lepiej rozumieć relacje, naturę i odpowiedzialność za świat.
Podsumowanie
Rozmowa wokół trzech książek tworzy spójną refleksję o wyobraźni jako zdolności, która nie zanika, lecz wymaga świadomego pielęgnowania. Od ilustracyjnych zabaw Macieja Szymanowicza, przez minimalistyczną „Kropkę”, aż po rozbudowaną narrację Maliny Prześlugi, wyłania się wspólny motyw: wyobraźnia jest początkiem działania, sposobem myślenia i narzędziem budowania przyszłości.
