Dla rodziców początek roku szkolnego oznacza przede wszystkim organizację: plecak, przybory, ubranie, plan lekcji. Dzieci mają jednak własną listę zmartwień. Czy ktoś ze mną usiądzie? Czy znajdę kolegę? Czy nauczyciel będzie miły? I czy mama na pewno po mnie wróci? O tym, co dzieje się w głowie dziecka rozpoczynającego naukę w nowej szkole albo trafiającego do nowej klasy, rozmawiamy w „Radiowej Czytelni” z Agnieszką Karp - Szymańską, prezeską Fundacji Czas Dzieci. Zaprasza Wioletta Gawlik.
Posłuchaj rozmowy:
Nowa szkoła to nie zawsze powód do radości
Punktem wyjścia są trzy książki, które pokazują szkolną rzeczywistość z perspektywy dziecka: „Śledzik idzie do szkoły” Anny E. Ring, „Niezwykła Moly i Nowa Szkoła” Sabine Lemire oraz „Self-Regulation. Szkolne wyzwania, opowieści dla dzieci o tym, jak działać, gdy emocje biorą górę” Agnieszki Stążki-Gawrysiak.
Śledzik nie lubi nowości. Stresuje go nawet drapiąca metka w nowym ubraniu, które przygotowali mu dorośli. Nie jest też pewien, jak właściwie ma na imię – w domu wszyscy używają jego rodzinnego przezwiska. W nowej szkole każde doświadczenie może stać się źródłem niepokoju. Nawet śmiech innych dzieci może odebrać jako śmiech z niego.
To ważna lekcja także dla rodziców. Po powrocie ze szkoły często zasypujemy dzieci pytaniami: „Poznałeś kogoś?”, „Z kim siedzisz?”, „Masz nowych kolegów?”. Tymczasem dziecko może potrzebować przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa, a nie kolejnego zadania – tym razem polegającego na szybkim nawiązaniu przyjaźni.
Kiedy trudne emocje znajdują ujście
W „Niezwykłej Molly i Nowej Szkole” poznajemy dziewczynkę, która musi zostawić swoją starą szkołę, przyjaciółkę i znane miejsca. W nowej klasie jest tak zestresowana, że choć wie, co chciałaby powiedzieć koleżance, nie potrafi się odezwać.
Moli doświadcza w ciągu jednego dnia wielu trudnych sytuacji. Emocje narastają, ale dziewczynka nie potrafi ich wyrazić. Dopiero w domu okazuje się, jak bardzo przeżyła swój pierwszy dzień w nowej szkole.
Książka pokazuje, że zachowanie dziecka może być jedynie wierzchołkiem góry lodowej. Pod nim kryją się lęk, napięcie, poczucie zagubienia i zmęczenie.
„Niegrzeczne” dziecko? A może po prostu przeciążone?
Trzecia książka – „Self-Regulation. Szkolne wyzwania” – przygląda się temu, co może stać za zachowaniami, które dorośli określają jako „niegrzeczne”.
Przestymulowanie, stres, głód, zmęczenie, potrzeba skorzystania z toalety czy trudne relacje z rówieśnikami mogą nakładać się na siebie. W pewnym momencie dziecko po prostu nie jest już w stanie poradzić sobie z kolejnymi bodźcami.
Książka pokazuje konkretne szkolne sytuacje – między innymi dokuczanie, przemoc rówieśniczą czy stres związany z wystąpieniem przed klasą. Opowiadaniom towarzyszą komentarze psychologa, które pomagają zrozumieć zachowanie dziecka i spojrzeć na problem z jego perspektywy.
Zamiast „Jak było?” – spróbujmy inaczej
Wszystkie trzy książki prowadzą do podobnego wniosku: dziecko rozpoczynające naukę potrzebuje przede wszystkim poczucia bezpieczeństwa i dorosłego, który spróbuje zrozumieć jego emocje.
Bo pierwszy dzień szkoły może być dla dziecka wielkim wydarzeniem. Nawet jeśli z zewnątrz wygląda zupełnie zwyczajnie.
