Czy dobra książka dla młodych czytelników powinna przede wszystkim bawić, uczyć, a może po prostu… wciągać bez reszty? A może najważniejsze jest to, by naprawdę była czytana – nie tylko przez dzieci, ale też z ich udziałem? W Radiowej Czytelni gościem jest Janusz Heller, sekretarz Nagrody Literacka Podróż Hestii. Opowiada o kulisach jednego z najważniejszych konkursów literatury dziecięcej i młodzieżowej w Polsce – od setek zgłaszanych tytułów, przez pracę kapituły, aż po wyjątkowy udział młodych czytelników w procesie wyboru nominacji. Jak naprawdę wybiera się najlepsze książki dla dzieci i młodzieży? Czy głos 10–15-latków może zmienić decyzje ekspertów? I które tytuły trafiły do finału 6. edycji nagrody? Wśród nominowanych znalazły się książki, które bawią, poruszają i zaskakują – od lekkiego horroru, przez opowieści o dorastaniu, aż po literaturę wielopoziomową i pełną humoru. Zaprasza Wioletta Gawlik.
Posłuchaj rozmowy:
Literacka Podróż Hestii: pięć książek, które naprawdę zostają z młodym czytelnikiem
O tym, jak wybiera się najlepsze książki dla dzieci i młodzieży, dlaczego głos młodych czytelników jest tak ważny i które tytuły trafiły do finału 6. edycji Nagrody Literacka Podróż Hestii – opowiada Janusz Heller, sekretarz nagrody.
Podróż przez literaturę dla młodych
Literacka Podróż Hestii to jeden z najważniejszych konkursów poświęconych książkom dla dzieci i młodzieży w Polsce. Co roku kapituła wybiera najlepsze polskie książki – od powieści, przez opowiadania, aż po komiksy.
– To jest podróż przez opowieści i bardzo szeroko rozumianą literaturę fiction – mówi Janusz Heller. – W tym roku mamy już szóstą edycję.
W tegorocznej odsłonie konkursu po weryfikacji formalnej zgłoszono 104 tytuły. W poprzednich latach liczba ta była jeszcze wyższa – rekord wyniósł 143 książki.
Nie tylko eksperci. Głos mają też dzieci
Jednym z wyróżników nagrody jest udział młodych czytelników w procesie wyboru nominacji.
Obok kapituły eksperckiej działa Literacka Rada Młodzieżowa – grupa dzieci i nastolatków w wieku 10–15 lat, która czyta nominowane książki, analizuje je i przygotowuje własne prezentacje.
– Ich zadaniem jest nie tylko przeczytać książki, ale też krytycznie nad nimi pracować i odpowiedzieć sobie na pytanie, która z nich najlepiej trafi do rówieśników – tłumaczy Heller.
Jak podkreśla, młodzi czytelnicy są niezwykle ważnym głosem w całym procesie. Pomagają dorosłym spojrzeć na literaturę z perspektywy odbiorcy, dla którego te książki są rzeczywiście pisane.
Po co są nagrody literackie?
W Polsce wydaje się rocznie nawet 33 tysiące tytułów. Dlatego – jak podkreśla sekretarz nagrody – czytelnicy potrzebują rekomendacji.
– Nikt nie jest w stanie tego wszystkiego przeczytać. Nagrody literackie pomagają wyłapać książki wartościowe, tworzone przez osoby, które naprawdę znają literaturę dziecięcą i młodzieżową.
Jednocześnie Heller zaznacza, że dobra książka nie powinna być wyłącznie „lekcją” czy narzędziem edukacyjnym.
– Nie chodzi o to, żeby podkładać dziecku książkę jak poradnik. Literatura ma przede wszystkim pobudzać wyobraźnię i dawać przyjemność czytania.
Pięć książek, które trafiły do finału
W 6. edycji Nagrody Literacka Podróż Hestii do finału trafiło pięć tytułów:
Anna Onichimowska – „Dom na od ludzi”
Lekki horror i opowieść z dreszczykiem, która łączy elementy grozy z wakacyjną przygodą. – To literatura rozrywkowa, idealna na lato – podkreśla Heller.
Agnieszka Dąbrowska – „Na księżyc i z powrotem”
Książka odpowiadająca na trudne, często niewypowiedziane pytania młodych bohaterów, którzy szukają własnej drogi.
Joanna Olech – „Ziomek”
Zbiór opowiadań, który pozwala czytać w dowolnym rytmie – jedno opowiadanie dziennie, w przerwie między spotkaniami czy spacerami.
Wit Szostak – „Wylinka”
Wielopoziomowa, wymagająca powieść, którą dzieci interpretują na własnych zasadach. Jak podkreśla Heller, młodzi czytelnicy odnaleźli w niej więcej, niż można się było spodziewać.
Marta Guśniowska – „Kto by nie chciał mieć psa”
Pełna humoru i lekkości książka, która – jak mówi kapituła – ma szansę połączyć pokolenia i wywołać szczery śmiech zarówno u dzieci, jak i dorosłych.
Literatura, która zostaje na dłużej
Jak podkreśla Janusz Heller, najważniejszym kryterium wyboru nie jest chwilowy zachwyt, ale trwałość książki.
– Szukamy tytułów, które zostają z czytelnikiem dłużej niż jeden sezon. Takich, do których się wraca i które „żyją” w rozmowach.
Laureata 6. edycji Literackiej Podróży Hestii poznamy 11 września w Sopocie.
