ZAGADKA REGIONALNA (3.05)
Ochotnicza Straż Pożarna w NAWOJOWEJ GÓRZE koło Krzeszowic została założona w 1894 r.
To jedyna małopolska straż, której prezesem był trzykrotny kandydat do Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny.
Prezesem został w 1911 r.
To lekarz fizjolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, współodkrywca adrenaliny, i pionier elektroencefalografii.
Proszę podać imię i nazwisko tego uczonego.
ADRES INTERNETOWY: regionalne@radiokrakow.pl
do godz. 7.30 dnia 3.05. 2026 r.
UPOMINKI:
książka Iwony Linstedt "PISZĘ TYLKO MUZYKĘ. KAZIMIERZ SEROCKI"
2 płyty CD "80. Opowieść o jubileuszowym koncercie Leszka Długosza
2 płyty CD " Światy równoległe" grupy "BRACTWO WIECZNEGO NATCHNIENIA"
Burmistrz JORDANOWA, miasteczka założonego na surowym korzeniu w 1564 r. przez SPYTKA JORDANA (1518 - 1568), urzęduje w zabytkowym ratuszu z 1911 r.
Zaprojektował go architekt JAN SAS ZUBRZYCKI (1860 -1935).
On też był autorem projektu wcześniejszego ratusza z końca XIX w., w którym siedzibę miał też sąd powiatowy i inne urzędy.
Dziś mieści się w nim Centrum Kultury i Biblioteka Miejska.
A kiedy powstał i jak wyglądał pierwszy ratusz w Jordanowie?
Czy pozostały po nim jakieś ślady? - wyjaśnia regionalista STANISŁAW BEDNARZ, od 2006 r. Prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Jordanowskiej.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Mieszkają w KLUCZACH i od lat związani są z Ziemią Olkuską.
MARTYNA SMARUJ nauczycielka muzyki jest wokalistką, a jej mąż RYSZARD, także pedagog, komponuje, pisze teksty i aranżuje utwory dla grupy, którą stworzyli i której trzon stanowią.
"BRACTWO WIECZNEGO NATCHNIENIA" występuje od 2014 roku na festiwalach związanych z nurtem tak zwanej poezji śpiewanej.
Wraz z przyjaciółmi wydali już cztery płyty, a teraz pracują nad piątą (nie ma jeszcze tytułu), na której znajdzie się 12 utworów.
W klimacie będzie to łagodniejsze muzykowanie z udziałem instrumentów akustycznych.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
2 premierowe piosenki z nagrywanej płyty („Ballada o niebieskim tramwaju” oraz „Toast za nasz świat”) będzie można usłyszeć w niedzielę 3 maja po godz. 7. 35.
Dziś o krakowskich dorożkach częściej mówi się w kontekście obrony praw zwierząt niż odwołuje do historii krakowskiego dorożkarstwa.
Wiedeń szczyci się księgą "Die Gischichte der Wiener Fiaker", a Kraków nie ma takiego opracowania.
Znawca historii Krakowa MICHAŁ KOZIOŁ przypomina za krakowską, galicyjską prasą, strajk dorożkarzy na początku września 1891 r.
Noto bene strajk nazywano wówczas "bastówką".
O co poszło, dlaczego dorożki nie wyjechały na ulice i czym władze Krakowa zastąpiły dorożki?
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W 1798 r. władze austriackie zamknęły dla pochówków Cmentarz Żydowski REMUH w Krakowie (dziś ulica Szeroka 40).
Gmina Żydowska zakupiła grunt pod nową nekropolię w roku 1800, ale pierwsze pochówki noszą datę 1804.
Dr hab. LESZEK HOŃDO - kierownik Zakładu Kultury Żydów w Instytucie Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadzi prace mające na celu pełną inwentaryzację znajdujących się tam nagrobków.
A jest ich ponad 9 tysięcy. Prac nie ułatwia fakt, że w czasie II wojny światowej Niemcy zdewastowali to miejsce i że jest ono obecnie gęsto zadrzewione i zakrzaczone.
W inwentaryzacji pomocą służą nowoczesne technologie, a największą radość badacza sprawia fakt nie tylko ustalenia miejsca konkretnego pochówku, ale odszukanie danych o osobie tam spoczywającej.
Przykładem nagrobek dziewiętnastowiecznego lekarza i historyka medycyny JÓZEFA OETTINGERA (1818 Tarnów - 1895 Kraków), który był pierwszym profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego pochodzenia żydowskiego.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Jest kapłanem, historykiem i dokumentalistą.
Ksiądz kanonik dr ANDRZEJ TARGOSZ urodził się w w 1941 r. ŚLEMIENIU koło Żywca.
Studiował w Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie, święcenia kapłańskie przyjął z rąk metropolity, arcybiskupa KAROLA WOJTYŁY (1920 - 2005)
W 1983 r. otrzymał probostwo w SZCZECINKU (diecezja koszalińsko - kołobrzeska) i w dzielnicy ZACHÓD wybudował kościół pod wezwaniem św. Rozalii.
W 2013 r. po trzech dekadach proboszczowania w Szczecinku, na emeryturę powrócił do rodzinnego Ślemienia i podjął się opisania historii miejscowości oraz parafii, należącej do archidiecezji krakowskiej.
W 2021 roku ukazała się książka "ŚLEMIEŃSKIE DUCHOWIEŃSTWO", prezentująca kapłanów urodzonych w tej wiosce oraz wszystkich pracujących w tamtejszej parafii.
W roku 2022 wydał książkę "HISTORIA PARAFII WPISANA W DZIEJE ŚLEMIENIA". To połączenie historycznych faktów z opisem uroków beskidzkiego Ślemienia i okolic.
Natomiast dwa lata później w 2024 roku czytelnicy otrzymali trzecią książkę "JASNA GÓRKA W ŚLEMIENIU. Sanktuarium Narodzenia NMP"
Jasna Górka to maryjne sanktuarium, powstałe w II połowie XIX w. odwiedzane przez pątników zwłaszcza w czasach zaborczych, gdy pielgrzymowanie przez rosyjską granicę na Jasną Górę do Częstochowy było bardzo utrudnione.
Posłuchaj, co o swojej "ślemieńskiej trylogii" opowiadał w Radiu Kraków ks. dr ANDRZEJ TARGOSZ.
Posłuchaj wypowiedzi
Ale na ślemieńskiej trylogii nie skończyła się wydawnicza działalność ks. dr ANDRZEJA TARGOSZA.
W kwietniu 2026 r. w Żywcu miała miejsce promocja kolejnej książki "POSTSCRIPTUM DO ŚLEMIEŃSKIEJ TRYLOGII".
Wydana z okazji 60. lecia kapłaństwa autora ma ponad 350 stron i 550 zdjęć.
Co wydarzyło się przez ostatnie 2 lata, że z postscriptum powstał obszerny czwarty tom?
Posłuchaj
Posłuchaj wypowiedzi
Jej życie można porównać do losów bohaterki noweli Stefana Żeromskiego „Siłaczka”.
Pomimo ogromnych zasług w kształceniu ubogich wiejskich dzieci pozostała jednak zapomniana. Nauczycielka, WIKTORIA WIŚNIEWSKA przybyła do Czarnego Potoku koło Łącka w 1894 r.
W tamtejszej szkole przepracowała 35 lat, a po przejściu na emeryturę, jako osoba samotna, zamieszkała w swej wsi.
Zmarłą w latach pięćdziesiątych XX w. „Siłaczkę z Czarnego Potoku” przypomina urodzony w tej miejscowości prof. BOLESŁAW FARON, historyk i krytyk literatury.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
