ZAGADKA HISTORYCZNA (25.05.)
Przed 125 laty, 25 maja 1903 r. w ZAKOPANEM urodził się hrabia, prawnik (studiował na UJ i w Belgii) oraz ziemianin.
Jego matka Elżbieta z Krasińskich była wnuczką ZYGMUNTA KRASIŃSKIEGO (1812 – 1859).
W 1922 r. posiadał on na Litwie majątki ziemskie o powierzchni ponad 15 tysięcy hektarów.
W 1931 r. poślubił ANNĘ MARIĘ PIETRUSZYŃSKĄ, znaną jako HANKA ORDONÓWNA (1902 – 1950).
Po zawarciu układu Sikorski - Majski (30.07. 1941 r.) małżonkowie odzyskali wolność i wspólnie prowadzili ewakuację polskich dzieci z ZSRR do Indii.
Po wojnie zamieszkał w Monachium, gdzie w latach 1952 - 1972 był redaktorem Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
Napisał słowa do wielu znanych przedwojennych piosenek, w tym w 1929 r. polski tekst do argentyńskiego tanga "ULICZKA W BARCELONIE".
Zmarł w 1974 r. i spoczął w grobie rodzinnym na cmentarzu BROMPTON w Londynie.
Proszę podać jego imię i nazwisko.
ADRES INTERNETOWY: regionalne@radiokrakow.pl
do godz. 7.30 dnia 25.05. 2025 r.
UPOMINKI:
W AUDYCJI W NIEDZIELĘ 25 MAJA:
Do 6.06. 2025 r. w Galerii "Krypta u Pijarów" w Krakowie przy ul. Pijarskiej 2 czynna jest wystawa "W KIERUNKU BŁĘKITU".
Jej autor PAWEŁ OLCHAWA obchodzi w tym roku jubileusz 25. lecia twórczości
Jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi, od 2008 r. związanym z Biurem Wystaw Artystycznych "U JAKSY" w MIECHOWIE, a od roku 2019 pełni funkcję jej dyrektora.
Na jubileuszowej wystawie prezentuje w większości prace z ostatnich lat, w których istotną rolę tematyczną i kompozycyjną obrazów zajmuje słońce i księżyc, korelacja nieba i ziemi, przejścia ciał niebieskich i przenikanie zjawisk kolorystycznych i świetlnych naszego makroświata.
Paweł Olchawa, krakowianin z urodzenia od lat związany rodzinnie z ziemią miechowską, jest także nauczycielem w miechowskiej szkole podstawowej. I sprawia mu to wielką satysfakcję.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Za nami finał XXII edycji Konkursu Plastycznego „Wszyscy Święci Wawrzyńcoka”, odbywającego się w tym roku pod hasłem: "Wojciech Kułach Wawrzyńcok. Na pielgrzymim szlaku".
Tegoroczna edycja konkursu poświęcona postaci Wojciecha Kułacha Wawrzyńcoka – wybitnego rzeźbiarza ludowego z GLICZAROWA DOLNEGO– szczególnie uwzględniała wpływ jego pielgrzymki do Rzymu na rozwój artystyczny.
Uczestnicy – dzieci, młodzież i osoby dorosłe – podejmowali w swoich pracach zarówno temat jego twórczości, jak i osobiste doświadczenia pielgrzymkowe.
Pokonkursowa wystawa została zaprezentowana w "DOMU ESTERKI" krakowskiego Muzeum Etnograficznego im Seweryna Udzieli.
Konkurs podsumowują: zastępca dyrektora Muzeum GRZEGORZ GRAFF, dyrektorka Gminnej Biblioteki Publicznej w Białym Dunajcu Bogumiła Kułach oraz uczestniczki, dziś już studentki krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych : MARTYNA STASZEL oraz GABRIELA CHOWANIEC, dla której artysta był pra-pra-pradziadkiem.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Wojciech Kułach Wawrzyńcok (1812–1897), wybitny XIX-wieczny rzeźbiarz ludowy pochodzący z Gliczarowa Dolnego, nazywany często „Leonardem da Vinci z Gliczarowa”. Jego twórczość, silnie osadzona w duchowości i tradycji Podhala, wyróżnia się ekspresją, monumentalną formą i głębokim ładunkiem emocjonalnym.
Jednym z najważniejszych momentów w jego życiu była pielgrzymka do Rzymu, która miała istotny wpływ na jego artystyczny rozwój i ikonografię. Wawrzyńcok pozostawił po sobie liczne dzieła sakralne, z których najbardziej znane to trzy ołtarze w Starym Kościółku pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Zakopanem oraz krzyż nad Czarnym Stawem pod Rysami w Tatrach.
Jego rzeźby do dziś można podziwiać przy drogach wielu podhalańskich miejscowości – m.in. w Gliczarowie Dolnym i Górnym, Białym Dunajcu, Bukowinie Tatrzańskiej, Białce Tatrzańskiej, Groniu, Jurgowie, Szaflarach i Ludźmierzu – a także w zbiorach muzealnych: Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, Muzeum im. Jana Kasprowicza na Harendzie, Muzeum Podhalańskiego w Nowym Targu, Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce
JÓZEF STANISŁAW STEC, artysta plastyk i konserwator dzieł sztuki urodził się w GRYBOWIE.
Przestawia sylwetkę wybitnego polskiego architekta ZDZISŁAWA MĄCZEŃSKIEGO, urodzonego w 1878 r. w SPYTKOWICACH, maturzystę wadowickiego Gimnazjum, który po studiach od 1900 r. pracował w Warszawie, w firmie architektonicznej JÓZEFA PIUSA DZIEKOŃSKIEGO (1844 - 1927), cenionego projektanta kościołów..
Gdy stary gotycki kościół w Grybowie chylił się ku ruinie Rada Miasta Grybowa, z inicjatywy właściciela grybowskiego browaru PASZKA, zleciła firmie Dziekońskiego budowę nowej okazałej świątyni z ponad 70 m wieżą.
Za realizację projektu odpowiedzialny został Zdzisław Mączeński, który w 1909 r. rozpoczął swoją pona 50 letnią przygodę z Grybowem.
Najpierw nadzorował z Warszawy budowę, a w latach 30. XX w wybudował dla siebie willę w miasteczku nad rzeką Białą.
Przy budowie kościoła współpracował ściśle z ks. JANEM NEPOMUCENEM SOLAKIEM (ur. w 1885 r. w Bogumiłowicach) początkowo wikarym, a od 1921 r. proboszczem grybowskiej parafii.
Obaj odeszli w 1961 r.
Najpierw w czerwcu tragicznie zmarł Zdzisław Mączeński (uległ wypadkowi we własnej willi), a potem Jan Nepomucen Solak, który ciężko schorowany bardzo przeżył stratę swego przyjaciela.
Posłuchaj historii ich znajomości i współpracy !
Posłuchaj wypowiedzi
BOBOWA nad rzeką Białą Tarnowską w powiecie gorlickim jest polską stolicą koronki klockowej.
Historia tego rękodzieła artystycznego rozpoczęła się tam w drugiej połowie XIX w.
I choć dziś w Bobowej niewiele pań zajmuje się wyrobem koronek, to ścisła elita bobowskich koronczarek nadal jest w kraju ceniona i na brak zamówień nie narzeka.
Przykładem może być zamówienie złożone przez TEATR POLSKI w Warszawie.
Jedenastoosobowy zespół koronczarek otrzymał zadanie ozdobienia koronką teatralnej kurtyny, ważącej 400 kg o szerokości 25 m.
Każda z pań otrzymała do wykonania 10 elementów. Na szczęście wzory nie były trudne,
O zespołowej artystycznej pracy opowiadają ANNA SOJA i BEATA RZĄCA.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W środę 21.05.2025 r. w krakowskim Muzeum Techniki i Sztuki Japońskiej Manggha odbyło się uroczyste rozdanie nagród za rok 2024 „Kolekcjonerstwo – nauka i upowszechnianie” im. FELIKSA JASIEŃSKIEGO (1861 - 1929).
Nagroda - to inicjatywa Domu Spotkań z Historią w Warszawie, Archiwum Polskiej Akademii Nauk oraz grona kolekcjonerów.
Powstała z potrzeby docenienia osiągnięć pracowników nauki i instytucji kultury oraz dziennikarzy, w promocji kolekcjonerstwa, jako ważnego elementu ochrony i upowszechniania dziedzictwa narodowego.
Nagroda to także forma upamiętnienia i uczczenia kolekcjonera, darczyńcy i człowieka sztuki — Feliksa Jasieńskiego, który w 1920 roku podarował swoje pokaźne zbiory Muzeum Narodowemu w Krakowie.
I dlatego jubileuszowa X Edycja Nagrody odbyła się właśnie w Krakowie, w Muzeum Techniki i Sztuki Japońskiej Manggha.
O nagrodzie informuje Przewodniczący Kapituły prof. WOJCIECH KOWALSKI oraz HANNA SZUDZIŃSKA - kolekcjonerka historycznych akcesoriów mody damskiej, w tym butów zaprezentowanych w ubiegłym roku w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Miło mi poinformować, że w kategorii "DZIENNIKARSTWO" otrzymałem wyróżnienie za popularyzację idei kolekcjonerstwa w audycji "PEJZAŻE REGIONALNE".
Wyróżnienie dedykuję tym wszystkim wspaniałym kolekcjonerom i pracownikom muzeów, z którymi miałem szczęście spotkać się w czasie mej 40 letniej dziennikarskiej pracy radiowej.
DZIĘKUJĘ!
