ZAGADKA REGIONALNA (20.09)
Urodził się w KOCMYRZOWIE w 1766 r., a zmarł w roku 1847 w KRAKOWIE.
Ziemian, społecznik, członek Senatu Rzeczpospolitej Krakowskiej i współtwórca krakowskich PLANT.
Osobiście kierował robotami, zbierał fundusze, często wypłacał robotnikom z własnej kieszeni.
W 1874 r. wzniesiono mu pierwszy na Plantach pomnik - obelisk z medalionem portretowym.
Jest też patronem krakowskiej ulicy w pobliżu Plant.
W Kamienicy Hetmańskiej przy Rynku Głównym 17 dzierżawił loterię liczbową, na której zbijał majątek.
Był współinicjatorem usypania Kopca Kościuszki.
Na własny koszt odgruzował i udostępnił zwiedzającym SMOCZĄ JAMĘ na Wawelu.
Proszę podać jego imię i nazwisko.
ADRES INTERNETOWY: regionalne@radiokrakow.pl
do godz. 7.30 dnia 20.09. 2026 r.
UPOMINKI:
książka BEATY SŁAMY " Planeta Hala. Opowieści z Hali Gąsienicowej"
2 płyty CD "WRACAJĄ SŁOWA I DŹWIĘKI. 95 LAT RADIA KRAKÓW"
książka ks. Tadeusza Porzyckiego "FUNDACJA BRACI KOMOROWSKICH W BARWAŁDZIE DOLNYM"
książka Witolda Antoniego Wiśniowskiego "PROFESOROWIE ABSOLWENCI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 1 W MUSZYNIE"
Geolog dr JAN URBAN członek Sekcji Speleologicznej Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika dzieli się obserwacjami dotyczącymi tak zwanych" martwic wapiennych".
Porównuje te, które występują w Chorwacji w Parku Narodowym JEZIOR PITWICKICH oraz Parku Narodowym KRKA, z tymi, które możemy spotkać niedaleko Krakowa.
To między innymi wodospad Szum (Wodospad Szeroki) w Dolinie Będkowskiej oraz niewielki pagórek w miejscowości ZAKRZÓW koło Niepołomic ze źródełkiem na Studzieńcu.
A wszystkie przykłady martwic wapiennych potwierdzają tezę, że skały też rosną.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Miłośnik i popularyzator historii, regionalista TOMASZ WANTUCH jest autorem artykułu "CEGIEŁKI WAWELSKIE Z TARNOWA", który zamieścił w "Roczniku Tarnowskim 2025".
W audycji z 13.09. 2026 r przedstawił historię akcji zbierania funduszy na odnowę zrujnowanego przez Austriaków Wawelu zwanej "akcją cegiełkową".
Teraz rozwija tytuł artykułu i prezentuje tarnowskich ofiarodawców oraz darczyńców z okolic Tarnowa.
W ich gronie był też architekt SZCZĘSNY ZAREMBA (1851 - 1923), który pośmiertnie w roku 2026 został Honorowym Obywatelem Tarnowa.
Przypomina też o rozpoczętej w 1999 r. akcji zbierania funduszy na odnowę arkadowego dziedzińca Zamku Królewskiego na Wawelu.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W pierwszej połowie XIX w. ANTONIO FAGLIO, Włoch z Lombardii, trafił do LWOWA. gdzie poznał i pojął za żonę ANNĘ SCHMIDT i tak rozpoczęła się galicyjska historia rodziny, która z czasem trafiła do NOWEGO WIŚNICZA.
Jej potomkiem jest urodzony w 1954 r. w NOWYM WIŚNICZU i tam mieszkający ADAM FAGLIO, artysta, malarz- realista.
Rzeczywistość przedstawiona w jego twórczości to: pejzaże, martwe natury, portret i temat sakralny. Malarstwo traktuje jako rzeczywiste powołanie.
W niedzielę 20.09. o godz. 16.00 w Muzeum im. prof. Stanisława Fischera w BOCHNI rozpocznie się wernisaż wystawy malarstwa Adama Faglio zatytułowanej "NICI CZASU" .
Czy można zatrzymać czas na płótnie?
Artysta zaprasza w podróż przez trzy splatające się wątki malarskie:
portrety najbliższych – pełne miłości i psychologicznej prawdy studia, będące zapisem głębokich emocji, rodzinnych więzi oraz uciekających chwil,
martwe natury – harmonijne kompozycje, w których stary zegar odmierza minuty ludzkiego losu niczym partię szachów,
pejzaże – przestrzenie, w których natura tętni własnym, odwiecznym rytmem, wolnym od dyktatu ludzkich zegarów.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Historyk PIOTR BOROŃ jest autorem książki "KU JEROZOLIMIE. POLSCY PIELGRZYMI DO ZIEMI ŚWIĘTEJ".
Zwraca uwagę jak bardzo w drugiej dekadzie XX w. zmieniły się warunki pielgrzymowania.
Palestyna była już wolna od Turków i stała się mandatem brytyjskim, a rozwój komunikacji sprzyjał organizacji pielgrzymek przez biura podróży.
Zniknęły bariery podróżowania dla osób niepełnosprawnych, a taka grupa szczególnie traktowała religijną wyprawę do Ziemi Świętej.
Po 1918 r. kiedy to Polska odzyskała niepodległość, aż do II wojny światowej Polacy z dumą i narodowymi symbolami uczestniczyli w religijnych wyprawach połączonych często z turystycznym zwiedzaniem okolic.
A kto ze znanych Polaków był wtedy pielgrzymem?
W 1923 r. poeta Skamandryta ANTONI SŁONIMSKI (1895 - 1976), a rok później pielgrzymem został prof. STANISŁAW BYSTROŃ (1892 - 1964) autor syntezy polskiego pielgrzymowania " POLACY W ZIEMI ŚWIĘTEJ, SYRJI I EGIPCIE (1147 - 1914).
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W 1391 r. MUSZYNA i okolice znalazły się we władaniu biskupów krakowskich tworząc tak zwane „Państwa Muszyńskie”, z własną administracją, sądownictwem i wojskiem.
Zarządzał nim starosta, którego zadaniem była także obrona ważnego nadgranicznego grodu oraz walka ze zbójectwem.
Miał do tego dwie wojskowe formacje.
Pierwszą byli HARNICY, czyli rodzaj piechoty, która dzielnie radziła sobie nie tylko na miejscu, ale była pomocna także w Bieczu i Nowym Sączu.
Muszyńscy harnicy walczyli podczas szwedzkiego Potopu w Krakowie oraz uczestniczyli w wyprawie wiedeńskiej 1683 r.
Druga formacja to tak zwana dragonia biskupia, którą tworzyli sołtysi.
W okresie pokoju było to około 100 osób, a w czasach zagrożenia liczebność dragonii wzrastała nawet do 600 osób - zauważa historyk BARBARA RUCKA z Muzeum Regionalnego Państwa Muszyńskiego.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W ten weekend (18 -29 września) w 50. lokalizacjach na Jurze Krakowsko - Częstochowskiej odbywać się będą imprezy "JUROMANI", czyli ŚWIĘTA JURY.
O niedzielnych (20.09.) atrakcjach"Juromani" na zamku RABSZTYN opowiada historyk JACEK SYPIEŃ prezes Stowarzyszenia "Zamek Rabsztyn", które jest organizatorem tego wydarzenia.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Znawca historii Krakowa MICHAŁ KOZIOŁ analizuje krakowską gwarę sprzed I wojny światowej. Tłumaczy znaczenie dawno już nie używanych słów i wskazuje na te, które odeszły w niepamięć stosunkowo niedawno.
Posłuchaj!
