ZAGADKA HISTORYCZNA (14.09)
Miasto w powiecie BIŁGORAJ, w województwie lubelskim.
Powstało w 1717 r., a już w roku 1735 istniała tam gmina żydowska posiadająca swój kirkut.
W 1873 r. został wybudowany murowany kościół pw. św. Jana Nepomucena i Matki Bożej Szkaplerznej.
13 września 1939 r. po południu miasto o drewnianej zabudowie zostało zbombardowane przez Niemców, mimo że nie było w nim żadnych obiektów wojskowych.
Był to nalot ćwiczebny Luftwaffe, w wyniku którego zniszczono ponad 80 % budynków. Ocalał murowany kościół. Odbudowa po wojnie trwała 30 lat.
Dziś mieszka tam ponad 1400 mieszkańców, a duży rynek obejmuje kwadrat o boku 140 m.
Proszę podać nazwę tego miasta.
ADRES INTERNETOWY: regionalne@radiokrakow.pl
do godz. 7.30 dnia 14.09. 2025 r.
UPOMINKI:
książka: TRZY DEKADY „ALMANACHU MUSZYNY”. LUDZIE I FAKTY.
„Słownik Gwary Gorczańskiej (Zagórzańskiej)” JÓZEFY KOBYLIŃSKIEJ.
książka Mosze Bergera „W TAJGACH SYBIRU”
„WIELKA KSIĘGA FRASZKO TERAPII” Marcina Urbana
ostatni numer kwartalnika literacko – artystycznego „AFRONT”
BIECZ - urokliwe miasteczko położone na wzgórzu nad rzeką ROPĄ, ze względu na bogatą historię często jest nazywane „małym Krakowem”.
Bywa także określane jako „polskie Carcassonne", dzięki zachowanym fragmentom średniowiecznych murów miejskich i zabudowy.
Zabytkiem Biecza godnym uwagi jest bez wątpienia Kolegiata Bożego Ciała, gotycki kościół z cennym wyposażeniem.
Najstarszą częścią kościoła jest prezbiterium ukończone około 1480 r.
Po obu stronach prezbiterium znajdują się późnorenesansowe bogato rzeźbione stalle.
Ołtarz został wykonany w 1604 r.
Po prawej stronie prezbiterium znajduje się okazały, renesansowy nagrobek starosty bieckiego MIKOŁAJA LIGĘZY (1529 - 1603) ufundowany przez niego jeszcze za życia, w 1578 r.
W kościele znajduje się drewniany chór muzyczny wraz z XIX-wiecznymi organami, zbudowanymi w 1898 r. przez JANA ŚLIWIŃSKIEGO (1844 - 1903) ze Lwowa.
O architekturze i wyposażeniu świątyni opowiada adiunkt Muzeum Ziemi Bieckiej RAFAŁ PONIEWIERKA, autor przewodnika po bieckiej Kolegiacie.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
TOWARZYSTWO MIŁOŚNIKÓW ZIEMI ŻYWIECKIEJ powstało w 1934 r.
Jednym z jego współzałożycieli był urodzony w 1912 r. w MILÓWCE profesor historii i socjologii wsi, doktor filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego STANISŁAW SZCZOTKA (zm. 1954).
Był także działaczem ruchu ludowego i badaczem dziejów Żywiecczyzny.
Z jego inicjatywy rozpoczęto prace wykopaliskowe na żywieckim wzgórzu GROJEC (612 m), a odkryte tam znaleziska z okresu kultury łużyckiej zasiliły zbiory nowo powstałego muzeum.
Był współzałożycielem i redaktorem kwartalnika "GRONIE", który ukazuje się jako rocznik do dzisiaj.
Przed II wojną Stanisław Szczotka opublikował m.in. wyniki badań nad księgami metrykalnymi parafii żywieckiej oraz monografię żywieckiej szkoły parafialnej.
Ogromną jego zasługą było także naukowe opracowanie i wydanie dwóch tomów "Dziejopisu Żywieckiego" ANDRZEJA KOMONIECKIEGO (1659 – 1729).
Drugi tom został jednak we wrześniu 1939 r. zarekwirowany w drukarni w CIESZYNIE i w całości zniszczony przez Niemców - podkreśla historyk i regionalista ZDZISŁAW DZIKOWSKI, były wiceprezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
JAWORKI koło Szczawnicy, dawna połemkowska wieś, to ulubione miejsce wakacyjnego wypoczynku MICHAŁA KOZIOŁA, który po tegorocznym pobycie przekazuje kolejną porcję wiadomości o tak zwanej Rusi Szlachtowskiej.
Ten termin, autorstwa wybitnego etnografa Karpat prof. ROMANA REINFUSSA (1910 - 1998), odnosił się do czterech wsi: Jaworek, Szlachtowej, Białej Wody i Czarnej Wody".
W wyniku akcji "Wisła" ludność tych wiosek wysiedlono na Ziemie Zachodnie, przy czym ostatnie wysiedleńcze transporty przybyły w okolice Szczecina dopiero w 1950 r.
Na opustoszałych terenach powstała filia Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych.
Czemu miał służyć ten projekt i czy udało się zrealizować cele socjalistycznej gospodarki?
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
JULIUSZ JAROŃCZYK urodził się w MUSZYNIE w 1944 r., a zmarł 24. kwietnia tego roku.
To artysta fotograf, członek i prezes Zarządu Krynickiego Towarzystwa Fotograficznego.
W roku 2018 r. został uhonorowany Medalem "Za zasługi dla Fotografii Polskiej".
Wspomina go historyk BARBARA RUCKA z Muzeum Regionalnego Państwa Muszyńskiego i przypomina, że bywał częstym gościem w tej placówce.
Podkreśla też, że Juliusz Jarończyk to mistrz świata w modelarstwie lotniczym i kosmicznym.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
KLEMENS TATARCZUCH urodził się w 1894 r. w chłopskiej rodzinie w KRZYSZKOWICACH koło Wieliczki.
Od roku 1912 pracował jako górnik w kopalni soli.
Po wybuchu wojny wstąpił do Legionów Polskich, służył w II Brygadzie, był saperem.
Podczas służby w Legionach spotkał grupę rówieśników z JAWORZNA.
Zawarte wówczas przyjaźnie przetrwały wojnę i sprawiły, że po niej zamieszkał w SZCZAKOWEJ.
Pracował w hucie szkła i udzielał się społecznie, w 1939 r. był radnym Rady Miejskiej Szczakowej. Zmarł w roku 1966.
Życiorys Klemensa Tatarczucha przedstawia historyk MARIA LEŚ - RUNICKA, redaktorka prowadząca JAWORZNICKIEGO SŁOWNIKA BIOGRAFICZNEGO.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W ZAGÓRZANACH koło GORLIC znajduje się grobowiec piramidalny o wysokości 10 metrów, z którego wyrasta duży krzyż z ukrzyżowanym Chrystusem.
Powstał dla rodziny hrabiów Skrzyńskich, jako pomniejszona kopia znanej egipskiej piramidy Cheopsa.
Projektantem tego mauzoleum był architekt i malarz TEODOR MARIAN TALOWSKI (1857 - 1910)
A kto spoczywa w tym miejscu? - wyjaśnia regionalista gorlicki i przewodnik ANDRZEJ PIECUCH.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
