ZAGADKA REGIONALNA (12.04)
Małopolska miejscowość na historycznej Ziemi Sandomierskiej.
Od 2024 r. znów miasto, obecnie w powiecie STASZÓW w województwie świętokrzyskim. Liczy ponad tysiąc mieszkańców.
Miejscowość lokację miejską uzyskała w 1616 r. jako miasto prywatne,a nazwę otrzymała od herbu założyciela.
Miasto zniszczone w czasie "Potopu" przez Szwedów, nękane było też licznymi pożarami.
W 1770 r. pożar zniszczył niemal całe miasto wraz z ratuszem.
Kolejne pożogi to rok 1893 i 1914.
W 1870r. w ramach carskich represji po Powstaniu Styczniowym miejscowość utraciła prawa miejskie.
W czasie I wojny światowej (1915 - 1917) Austriacy wybudowali kolej wąskotorową i miejscowa stacja węzłowa zapewniła komunikację m.in. ze SZCZUCINEM i JĘDRZEJOWEM.
Od 2012 r. na rynku znajduje się kamienna rzeźba przedstawiająca model parowozu Px48 upamiętniająca zlikwidowaną w latach 90. XX w. linię kolejową.
Proszę podać nazwę tej miejscowości?
ADRES INTERNETOWY: regionalne@radiokrakow.pl
do godz. 7.30 dnia 12.04. 2026 r.
UPOMINKI:
książka Marka Weissa „BIAŁY WIELORYB. W pogoni za ideałem teatru operowego”.
książka Jacka Prusaka (SJ) i Sławomira Rusina „KOŚCIÓŁ NA KOZETCE. Rozmowy o niełatwej relacji psychologii i wiary”.
Książka „NOTES MIKÓW”.
„SPACEROWNIK. Dzielnica I Stare Miasto” Agnieszki Kuźmy
płyta CD „SZMARAGDOWY ŚWIT” grupy „Bractwo Wiecznego Natchnienia”
JORDANÓW jest liczącym ponad 5 tysięcy mieszkańców miastem w powiecie SUCHA BESKIDZKA.
Został lokowany na "surowym korzeniu" w 1564 r. przez WAWRZYŃCA SPYTKA JORDANA (1518 - 1568) na wzgórzu, z czworobocznym rynkiem.
Bogatą historię Jordanowa popularyzuje, zwłaszcza wśród młodzieży, działające od 1978 r. Towarzystwa Miłośników Ziemi Jordanowskiej.
Założył je JÓZEF KOŁODZIEJ, a po jego śmierci, od 2006 r. prezesem Towarzystwa jest ceniony regionalista STANISŁAW BEDNARZ - autor książek i publikacji o Jordanowie i Ziemi Jordanowskiej.
W Centrum Kultury i Bibliotece Miejskiej utworzona została IZBA HISTORII, nazywana czasem Izbą Krajobrazów Utraconych.
Towarzystwo prowadzi także bogatą działalność wydawniczą.
W 2014 r. z okazji 450. lecia miasta ukazał się książka "JORDANÓW, MONOGRAFIA MIASTA" pod redakcją Stanisława Bednarza i Piotra Sadowskiego.
W roku 2023 została wydana książka Stanisława Bednarza " JORDANÓW ODKRYWANY NA NOWO. WĘDRÓWKI I OPOWIEŚCI"
Chlubą Towarzystwa jest też poczytny kwartalnik "ECHO JORDANOWA" , którego 150 numer ukazał się na Wielkanoc.
O tych i innych formach działalności Towarzystwa Miłośników Jordanowa informuje jego Prezes STANISŁAW BEDNARZ.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Ks. prof. ALOJZY FRANCISZEK NOSAL urodził się w 1910 r. w WOLICY (dziś dzielnica Dębicy) i tam spędził dzieciństwo razem z siedmiorgiem rodzeństwa.
W latach 1916 – 1920 był uczniem pięcioklasowej męskiej Szkoły Ludowej.
W 1928 r.ukończył gimnazjum w Dębicy, a w 1933 r. seminarium duchowne w Sandomierzu.
Stopień magistra teologii uzyskał w 1936 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
W 1938 r. rozpoczął studia na Uniwersytecie w Louvain w Belgii, uzyskując pierwszy licencjat nauk społecznych. Po zajęciu Belgii przez Niemców wyjechał do Francji.
Pracował w Polskiej Misji Katolickiej, brał tez czynny udział we Francuskim Ruchu Oporu.
Aresztowany przez Niemców 2 lata spędził w obozie koncentracyjnym w Troyes.
Po uwolnieniu pracował jako Dziekan Duchowieństwa Polskiego i studiował na uniwersytecie w Lille, gdzie uzyskał drugi licencjat i doktorat nauk społecznych z wyróżnieniem.
Uczestniczył w zakładaniu Kongresu Polonii Francuskiej. Niósł pomoc Polakom uczącym się i pracującym we Francji.
Przez Ojca Świętego Piusa XII został mianowany kapelanem Syndykatów Chrześcijańskich Uchodźców i Emigrantów z siedzibą w Paryżu.
Za działalność w Ruchu Oporu rząd francuski nadał mu kartę kombatancką oraz odznaczenia: Croix de Guerre ze złotą gwiazdą oraz Medaille de la Resistancce Francaise, a za zasługi na polu pracy społecznej mianował go Chevalier de l’Ordere de la Sante Publioue et de la Population.
Na drugim Kongresie Apostolstwa Świeckich w Rzymie został mianowany przewodniczącym sekcji księży zajmujących się działalnością wśród świeckich.
Ukończył ekonomię porównawczą w Międzynarodowym Uniwersytecie Nauk Porównawczych w Luksemburgu. W 1960 r.wygłosił odczyt na Międzynarodowym Kongresie Migracji w Montrealu.
Od 1962 r.wykładał socjologię w kolegiach uniwersyteckich Covington, Ky, Steubenville, Ohio
oraz w York College w Pensylwanii.
Rozpoczynał studia od asystenta i w roku 1973 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego.
Był ekspertem od spraw demograficznych. Ogłosił szereg artykułów naukowych
w języku polskim, francuskim i angielskim.
Jego życiorys znajduje się w bibliografii American Men of Science i w książce na 200-lecie Ameryki Cvommunity Leaders Bicentennial.
W 1973 r. otrzymał tytuł Outstanding Educator of America (Wybitny Nauczyciel Amerykański).
W uznaniu za całokształt działalności społecznej, naukowej i wychowawczej York College of Pensylwania nadał mu tytuł Honoris Causa w dziedzinie nauk humanistycznych.
Po przejściu na emeryturę w 1976 r mieszkał w Stanach Zjednoczonych i we Francji.
Często wyjeżdżał z wykładami jako visiting profesor. Przyznaną emeryturę profesorką przeznaczył m.in. na wspieranie szkół, do których uczęszczał (SP 1, LO), na budowę szkoły w Wolicy, na pomoc organizacjom charytatywnym.
W 1989 roku odwiedził Dębicę, w tym szkoły, do których uczęszczał.
Gromadzoną przez siebie kolekcję obrazów Zofii Stryjeńskiej ofiarował muzeum w Tarnowie.
Zmarł 13.11.1995 roku w Paryżu. Zgodnie ze swoją wolą został pochowany na cmentarzu parafialnym
w Dębicy.
Sylwetkę ks. prof. ALOJZEGO FRANCISZKA NOSALA przedstawia regionalista ZBIGNIEW DRZYMAŁA, autor wielu publikacji o Dębicy i Ziemi Dębickiej.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Urodziła się w KATOWICACH, teraz mieszka w PODLESIU koło OLKUSZA, ale przeprowadzała się co najmniej kilkanaście razy.
AGNIESZKA KONCEWICZ – SAMBOR jest malarką amatorką, niespokojną duszą pełną artystycznych pomysłów.
Poza malarstwem realizuje się w formie street-artu, a ostatnio umieszcza w podolkuskich lasach własnoręcznie wykonane chatynki, czyli modele małych domków.
Można je odnaleźć na stronie internetowej www.chatynkowo.pl
Aby dowiedzieć się kto w nich mieszka można zeskanować kod QR, który znajduje się na tabliczce w pobliżu chatynki i posłuchać co ma do powiedzenia mieszkający w niej Elf.
Pisane przez nią opowieści są nagrywane głosami olkuskich aktorów.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
Krakowskie Oleandry, miejsce wymarszu 6 sierpnia 1914 r. na wojnę z Moskalami I Kompanii Kadrowej można uznać za jeden z narodowych "szańców pamięci".
Ale czy wiedzą Państwo co mieściło się tam przed rokiem 1914 ?
Jakie było przeznaczenie tego miejsca?
W 1912 r. zorganizowano tam "Wystawę Architektury i Wnętrz w Otoczeniu Ogrodowem", a potem teren stał się miniaturowym "Wiener Praterem" na wzór wiedeńskiego parku rozrywki.
Znawca historii Krakowa MICHAŁ KOZIOŁ opowiada jakie to atrakcje serwowano zwiedzającym.
Między innymi przypomina niecodzienny eksperyment z maja 1913 r. z tak zwanym "głodomorem", 26 letnim byłym górnikiem z Westfalii Wojciechem Dąbrowskim.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
W TARNOWIE w Galerii Muzealnej "PIWNICA POD TRÓJKĄ" przy Rynku 3, w siedzibie Muzeum Ziemi Tarnowskiej czynna jest nowa wystawa z cyklu "TARNOWSCY ARTYŚCI W GALERII MUZEALNEJ".
Po raz pierwszy na jednej wystawie, prezentowane są prace dwojga artystów.
Oboje są absolwentami I Liceum Ogólnokształcącego w Tarnowie, ale poznali się dopiero w Wiedniu.
Urodzona w Tuchowie LUCJA RADWAN, od 50. lat mieszka w Austrii w miejscowości GOLS.
Zawodowy dyplomata ZENON KOSINIAK – KAMYSZ od 2025 r. jest ambasadorem w Republice Austrii.
Wystawa malarstwa Lucji Radwan i fotografii Zenona Kosiniaka – Kamysza nosi tytuł ECHA NATURY. ULOTNOŚĆ I TRWANIE”.
Opowiadają o niej LUCJA RADWAN i kuratorka cyklu kustosz BOŻENA SZCZUPAK.
Posłuchaj!
Posłuchaj wypowiedzi
